Islomning besh ruknidan uchinchisi bo‘lmish zakot ibodati va uning jamiyatga foydalari juda ko‘pdir.
Zakot Madinai munavvarada ikkinchi hijriy sanada Ramazondan oldin farz qilingan. Bir rivoyatda: “Zakot fitr sadaqasi va ramazon ro‘zasi farz bo‘lgandan keyin hijratning ikkinchi yili, shavvol oyida Madinada farz qilingan”, deyilgan.
Qur’oni karimda «zakot» so‘zi 30 martadan ortiq kelgan bo‘lsa, shundan 27 tasida namoz bilan birga zikr qilingan. Bu esa, o‘z navbatida, namoz bilan zakot bir-biriga chambarchas bog‘liq narsalar ekanini ko‘rsatadi. Qolaversa, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning sunnatlarida zakotga alohida e’tibor berilgan.
Alloh taolo o‘zining muqaddas kalomida shunday marhamat qiladi:
فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَأَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ
“Bas, sizlardan iymon keltirganlar va infoq qilganlarga katta ajr bordir”. (Hadid surasi, 7-oyat).
Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vassallamning hadisi shariflarida ham zakotga doir ko‘plab hadislar vorid bo‘lgan. Jumladan:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: مَا تَصَدَّقَ أَحَدٌ بِصَدَقَةٍ مِنْ طَيِّبٍ وَلاَ يَقْبَلُ اللهُ إِلاَّ الطَّيِّبَ إِلاَّ أَخَذَهَا الرَّحْمَنُ بِيَمِينِهِ وَإِنْ كَانَتْ تَمْرَةً فَتَرْبُو فِي كَفِّ الرَّحْمَنِ حَتَّى تَكُونَ أَعْظَمَ مِنَ الْجَبَلِ كَمَا يُرَبِّي أَحَدُكُمْ فَلُوَّهُ أَوْ فَصِيلَهُ. رَوَاهُ البُخَارِيُّ
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qay bir kishi halol-pokdan sadaqa qilsa, Alloh halol-pokdan boshqani qabul ham qilmaydi, albatta, Alloh u (sadaqa)ni o‘ng qo‘li bilan qabul qilib oladi. Agar u bir dona xurmo bo‘lsa ham Rahmonning kaftida o‘sadi. Hattoki, tog‘dan ham katta bo‘lib ketadi. Xuddi biringiz toychog‘i yoki bo‘talog‘ini tarbiya qilganidek”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Albatta, haqiqiy zakot tushunchasi bugungi kunda ko‘pchilik o‘ylaganidek boylar tomonidan kambag‘allarga beriladigan uch-to‘rt chaqa emas. Haqiqiy zakot juda ham keng va shomil ma’nodagi tushunchadir.
Hozirgi kunning iqtisodiy muammolaridan biri – jamiyatdagi mavjud pul mablag‘larining ma’lum bir joyga to‘planib, «aylanmay» turib qolishi ekanini iqtisodchilar ko‘p takrorlaydilar.
Odamlar qo‘lidagi pulni qaytarib ololmay hukumatlar, iqtisodiy muassasalar qiynaladilar. Naqd pulga ehtiyoj ko‘payib, yangi pul chiqarilaversa, pulning qiymati tushib ketishi ham sir emas. Zakot esa bu muammoni hal qilishga ham yo‘l ochadi. Har yili to‘planib qolgan pulning ma’lum miqdori boylarning qo‘lidan kambag‘allarning qo‘liga o‘tadi va natijada «aylanmay» turib qolgan naqd pulning ma’lum miqdori o‘z-o‘zidan aylanishni boshlaydi. Natijada ikki qatlam o‘rtasida iliq munosabatlar barobarida yurtga ham baraka keladi.
Ismoilxon MAHMUDOV,
“Sayyid Muhyiddin maxdum”
o‘rta maxsus bilim yurti
4-bosqich talabasi.
Islom dini adolat va halollik ustiga qurilgan. Jamiyatda adolat mezonlarini buzuvchi, insonlar haqqini poymol qiluvchi eng xatarli illatlardan biri bu — korrupsiya (fasod) va poraxo‘rlik (rishvat) dir.
Pora — La’natga , yurtni inkirozga olib boruvchi va odamlar orasidagi adovatga sabab bo‘luvchi amaldir.
Dinimizda birovning haqqini nohaq yo‘l bilan yeyish qat’iyan man etilgan. Pora berish va olish Allohning rahmatidan uzoqlashishga olib keladi.
Hadisi sharifda shunday deyiladi:
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنهما قَالَ: لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّاشِيَ وَالْمُرْتَشِيَ.
Abdulloh ibn Amr roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam pora beruvchini ham, pora oluvchini ham la’natladilar" (Abu Dovud va Termiziy rivoyati)
La’nat — bu Allohning rahmatidan quvilish demakdir. Bu illat bilan shug‘ullanuvchi kimsa nafaqat dunyoda, balki oxiratda ham rasvolikka yuz tutadi.
Botil yo‘l bilan mol yeyishning haromligi
Korrupsiya orqali topilgan mablag‘ — harom luqmadir. Qur’oni karimda insonlar bir-birlarining mollarini nohaq o‘zlashtirishidan qaytarib shunday deyiladi:
وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ.
"Mollaringizni oralaringizda botil yo‘l bilan yemang. Va bilib turib odamlarning mollaridan bir qismini gunoh yo‘li bilan yeyishingiz uchun uni hukkamolarga (pora qilib) tutmang" (Baqara surasi, 188-oyat).
Davlat mulkiga xiyonat (G‘ulul)
Korrupsiyaning eng yomon ko‘rinishlaridan biri — bu mansabni suiiste’mol qilish va davlat (xalq) mulkini talon-toroj qilishdir. Bu islom huquqida «g‘ulul» deb ataladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytganlar:
مَنِ اسْتَعْمَلْنَاهُ عَلَى عَمَلٍ فَرَزَقْنَاهُ رِزْقًا فَمَا أَخَذَ بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ غُلُولٌ
"Biz kimni bir ishga tayinlasak va unga maosh belgilasak, u o‘sha maoshdan tashqari nima olsa, bu xiyonat (g‘ulul)dir".
Poraxo‘rlikning jamiyatga yetkazadigan zararlari:
Adolatsizlik: Layoqatli insonlar qolib, poraxo‘rlar yuqoriga chiqadi, bu esa iqtidorlarning so‘nishiga olib keladi.
Barakaning uchishi: Harom aralashgan jamiyatda xotirjamlik, tinchlik va rizq barakasi bo‘lmaydi.
Zulm: Kambag‘al va haqdor insonlarning huquqlari puldorlar tomonidan poymol bo‘ladi.
Duoning ijobat bo‘lmasligi: Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam harom luqma yegan insonning duosi qabul bo‘lmasligi haqida ogohlantirganlar.
Xulosa
So‘nggi yillarda mamlakatimizda korrupsiyaning oldini olish, uning sabab va omillarini bartaraf etish hamda aholining huquqiy ongini yuksaltirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Davlat organlari faoliyatida ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash, raqamli texnologiyalarni joriy etish, davlat xizmatlarini soddalashtirish kabi chora-tadbirlar korrupsiya xavfini kamaytirishga xizmat qilmoqda.
Poraxo‘rlik faqat bir shaxs yoki tashkilotga emas, balki butun jamiyatga zarar keltiradi. U ishonch muhitini zaiflashtiradi, halol mehnat va adolat tamoyillariga putur yetkazadi. Shu bois har bir fuqaro korrupsiyaga qarshi murosasiz munosabatda bo‘lishi, qonunlarga rioya qilishi va jamiyatda halollik qadriyatlarini mustahkamlashga hissa qo‘shishi zarur.
Pora va korrupsiya nafaqat qonunbuzarlik, balki katta ma’naviy jinoyatdir. Musulmon kishi o‘z mehnati, halol kasbi va taqvosi bilan yashashi lozim. Zero, harom bilan to‘plangan boylik do‘zax oloviga otuvchi vositadir.
Poklik va halollik - iymon belgisi.
Saydullo Yaminov,
Mingbulok tumani “Mulla Nazar Oxun” jome masjidi noib imomi