Alloh taologa beadad shukrlar bo‘lsin O‘zi bizni muborak Ramazon oyiga yetkazib, bu oyning ibodatlaridan bahramand etmoqda. Alloh o‘zining ibodatiga loyiq ko‘rishi biz uchun cheksiz ne’matdir. Chunki ibodat bandaning bu dunyodagi eng asosiy maqsad va vazifalaridan biridir. Inson yaratilishidan ko‘zlangan bosh g‘oya ham shundan iboratdir. Bu haqda Qur’oni karimda Alloh taolo bunday marhamat qiladi: «Men jinlar va insonlarni faqat O‘zimga ibodat qilishlari uchungina yaratdim» (Zoriyot surasi, 56-oyat).
Ramazon oyi biz uchun Allohga yaqin bo‘lish, xulqimizni sayqallash, savobli amallarni ko‘proq qilish, imonimizni mustahkamlash kabi ibodatlar uchun qulay bir fursatdir.
Qur’oni karimda ro‘za tutish ibodati Odam alayhissalomdan boshlab to Muhammad alayhissalom davrigacha o‘tgan barcha payg‘ambar va ummatlarga farz qilingani ta’kidlanadi. Alloh taolo bunday marhamat qiladi: «Ey, imon keltirganlar! Sizlardan oldingi (ummat)larga farz qilingani kabi sizlarga ham ro‘za tutish farz qilindi, shoyad (u sababli) taqvoli bo‘lsangiz» (Baqara surasi, 183-oyat).
Demak, ro‘za banda uchun shunchalik muhim ibodatdirki Alloh uni tutishlikni barcha ummatga farz qildi. Ehtimol, ro‘zaning fazilati bunchalik ko‘p bo‘lmaganda barcha ummat uchun birdek farz bo‘lmagan bo‘lardi.
Shuningdek, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam hadisi qudsiyda bunday dedilar: “Alloh taolo Odam bolasining hamma amali o‘zi uchun, faqat ro‘za Men uchundir va uning mukofotini Men – O‘zim beraman, dedi” (Imom Buxoriy, Imom Muslim, Imom Nasoiy va Imom Ahmad rivoyat qilishgan). Alloh taolo barcha solih amallar ichidan faqatgina ro‘zani o‘zi uchun tanlagani bu ibodatning nechog‘lik ulug‘ ekanligiga dalolat qiladi.
Ro‘za ibodati banda va Robbi o‘rtasidagi eng maxfiy ibodatlardan biri hamdir. Ro‘zador kun davomida bir necha bor o‘zi yolg‘iz qolganda yeyish yoki ichishga imkoni bo‘lsa ham Allohning kuzatib turganligini his qilib, yeyish-ichishdan nafsini tiyadi, sabr qiladi. Shunda ro‘zaning asl haqiqati namoyon bo‘lib, banda Allohga tobora yaqin bo‘lib boradi.
Ro‘za qiyomat kuni o‘z egasini shafoat qiladi. Bu haqda Abdulloh ibn Amr roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bunday deganlar: “Ro‘za va Qur’on (qiyomat kuni) bandani shafoat qiladi. Ro‘za aytadi: “Yo, Robbim, men uni kunduzi taom va shahvatlardan to‘sdim, endi uni shafoat qilishim uchun izn ber”. So‘ngra Qur’on aytadi: “Yo, Robbim, men uni kechasi uyqudan to‘sdim. Endi uni shafoat qilishim uchun izn ber”. Bas, u ikkisiga (bandani) shafoat qilish imkoni beriladi” (Imom Ahmad rivoyati).
Darhaqiqat, ro‘za oyining fazilatlari cheksiz, uni sanab adog‘iga yetib bo‘lmaydi. Har bir inson o‘zining sa’y-harakat va niyatiga ko‘ra bu oyning savobidan turlicha bahramand bo‘ladi. Biroq Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning quyidagi hadislariga ko‘ra har bir ro‘zadorning jannatga «Rayyon» deb atalgan eshikdan kirishi haqdir. Sahl roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Jannatda bir eshik bor. U «Rayyon» deyiladi. Qiyomat kuni undan ro‘zadorlar kirishadi, ulardan boshqa hech kim undan kirmaydi. Ro‘zadorlar qani? deyiladi. Shunda ular turishadi. Ulardan boshqa hech kim undan kirmaydi. Ular kirgach, u berkitiladi. Keyin undan hech kim kirmaydi", dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Alloh taolo gunohlarimizni mag‘firat etib, jannatga «Rayyon» eshigi orqali kirishimizni nasib etsin.
Davron NURMUHAMMAD
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana