Alloh taologa beadad shukrlar bo‘lsin O‘zi bizni muborak Ramazon oyiga yetkazib, bu oyning ibodatlaridan bahramand etmoqda. Alloh o‘zining ibodatiga loyiq ko‘rishi biz uchun cheksiz ne’matdir. Chunki ibodat bandaning bu dunyodagi eng asosiy maqsad va vazifalaridan biridir. Inson yaratilishidan ko‘zlangan bosh g‘oya ham shundan iboratdir. Bu haqda Qur’oni karimda Alloh taolo bunday marhamat qiladi: «Men jinlar va insonlarni faqat O‘zimga ibodat qilishlari uchungina yaratdim» (Zoriyot surasi, 56-oyat).
Ramazon oyi biz uchun Allohga yaqin bo‘lish, xulqimizni sayqallash, savobli amallarni ko‘proq qilish, imonimizni mustahkamlash kabi ibodatlar uchun qulay bir fursatdir.
Qur’oni karimda ro‘za tutish ibodati Odam alayhissalomdan boshlab to Muhammad alayhissalom davrigacha o‘tgan barcha payg‘ambar va ummatlarga farz qilingani ta’kidlanadi. Alloh taolo bunday marhamat qiladi: «Ey, imon keltirganlar! Sizlardan oldingi (ummat)larga farz qilingani kabi sizlarga ham ro‘za tutish farz qilindi, shoyad (u sababli) taqvoli bo‘lsangiz» (Baqara surasi, 183-oyat).
Demak, ro‘za banda uchun shunchalik muhim ibodatdirki Alloh uni tutishlikni barcha ummatga farz qildi. Ehtimol, ro‘zaning fazilati bunchalik ko‘p bo‘lmaganda barcha ummat uchun birdek farz bo‘lmagan bo‘lardi.
Shuningdek, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam hadisi qudsiyda bunday dedilar: “Alloh taolo Odam bolasining hamma amali o‘zi uchun, faqat ro‘za Men uchundir va uning mukofotini Men – O‘zim beraman, dedi” (Imom Buxoriy, Imom Muslim, Imom Nasoiy va Imom Ahmad rivoyat qilishgan). Alloh taolo barcha solih amallar ichidan faqatgina ro‘zani o‘zi uchun tanlagani bu ibodatning nechog‘lik ulug‘ ekanligiga dalolat qiladi.
Ro‘za ibodati banda va Robbi o‘rtasidagi eng maxfiy ibodatlardan biri hamdir. Ro‘zador kun davomida bir necha bor o‘zi yolg‘iz qolganda yeyish yoki ichishga imkoni bo‘lsa ham Allohning kuzatib turganligini his qilib, yeyish-ichishdan nafsini tiyadi, sabr qiladi. Shunda ro‘zaning asl haqiqati namoyon bo‘lib, banda Allohga tobora yaqin bo‘lib boradi.
Ro‘za qiyomat kuni o‘z egasini shafoat qiladi. Bu haqda Abdulloh ibn Amr roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bunday deganlar: “Ro‘za va Qur’on (qiyomat kuni) bandani shafoat qiladi. Ro‘za aytadi: “Yo, Robbim, men uni kunduzi taom va shahvatlardan to‘sdim, endi uni shafoat qilishim uchun izn ber”. So‘ngra Qur’on aytadi: “Yo, Robbim, men uni kechasi uyqudan to‘sdim. Endi uni shafoat qilishim uchun izn ber”. Bas, u ikkisiga (bandani) shafoat qilish imkoni beriladi” (Imom Ahmad rivoyati).
Darhaqiqat, ro‘za oyining fazilatlari cheksiz, uni sanab adog‘iga yetib bo‘lmaydi. Har bir inson o‘zining sa’y-harakat va niyatiga ko‘ra bu oyning savobidan turlicha bahramand bo‘ladi. Biroq Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning quyidagi hadislariga ko‘ra har bir ro‘zadorning jannatga «Rayyon» deb atalgan eshikdan kirishi haqdir. Sahl roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Jannatda bir eshik bor. U «Rayyon» deyiladi. Qiyomat kuni undan ro‘zadorlar kirishadi, ulardan boshqa hech kim undan kirmaydi. Ro‘zadorlar qani? deyiladi. Shunda ular turishadi. Ulardan boshqa hech kim undan kirmaydi. Ular kirgach, u berkitiladi. Keyin undan hech kim kirmaydi", dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Alloh taolo gunohlarimizni mag‘firat etib, jannatga «Rayyon» eshigi orqali kirishimizni nasib etsin.
Davron NURMUHAMMAD
Turkiyaning ommabop “61 Saat” yangiliklar portalida O‘zbekistonning ziyorat turizmi imkoniyatlari va milliy-ma’naviy merosiga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqola muallifi, turkiyalik san’atshunos olima Sheyda Sag‘lam Toshkent, Samarqand va Buxoroga qilgan sayohati taassurotlari bilan o‘rtoqlashdi. U O‘zbekistondagi qadamjolar har qanday sayyohni uzoq tarix qa’riga yetaklashini alohida ta’kidlagan.
Xususan, Samarqandning me’moriy ulug‘vorligi, Registon maydoni, Go‘ri Amir maqbarasi va Shohi Zinda majmuasining jozibadorligi turistlarni bir zumga bo‘lsa-da o‘tmish bilan yuzlashishga undaydi. Buyuk olim va astronom Mirzo Ulug‘bek hamda kalom ilmining asoschilaridan biri Imom Moturidiy merosi orqali ushbu zaminda ilm-fan va ma’naviyat asrlar davomida uzviy rivojlanganiga e’tibor qaratilgan.
Nashrda ko‘hna Buxoro shahrining islom olamidagi yuksak mavqei alohida e’tirof etilgan. Kalon minorasi va Ismoil Somoniy maqbarasining me’moriy mukammalligi, Bahouddin Naqshband majmuasidagi ma’naviy muhit sayohatchilarga unutilmas onlarni tuhfa etishi qayd etilgan. Muallif naqshbandiya ta’limotining asosiy g‘oyasi — “Qo‘ling ishda, qalbing Allohda bo‘lsin” hikmati bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmaganini bayon qilgan.
Turkiyaning nufuzli media maydonida e’lon qilingan ushbu maqola ikki qardosh xalq o‘rtasidagi ko‘p asrlik madaniy-ma’naviy ko‘priklarni yanada mustahkamlashga hamda turkiyalik ziyoratchilarning O‘zbekistonga bo‘lgan qiziqishini yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlar idorasi Matbuot xizmati