“Ramazonni qanday o‘tkazyapsiz? Shifokordan xat”
Qalblarimizni quvonchga to‘ldirayotgan mohi ramazonning ham bir necha kuni ortda qoldi.
Biz esa vatandoshlarmizning ushbu muborak oyni qanday o‘tkazayotganliklari bilan qiziqib navbatdagi suhbatdoshimiz bilan bog‘landik.
Ulug‘bek Rustamov, shifokor. Toshkent shahri.
“Ayni kunlarda karantin sabab, biz shifokorlarning mas’uliyatimiz yanada kuchaygan. Ammo, ro‘za bunga mutlaqo halaqit qilayotgani yo‘q. Saharlikdan so‘ng biroz kitobga oshno bo‘laman. Adabiyotga qiziqishim azbaroyi kuchliligidan uyimda shaxsiy kutubxona qilganman. Ramazon boshlangandan beri kitob javonim oldidan ketmay qoldim. “Ruhiy tarbiya”, “Kifoya”, “Odoblar xazinasi” va boshqa kitoblardan muntazam o‘qib boryapman.
Bir zumda ishga ketish vaqtim bo‘lib qoladi. Shifohonaga otlanaman. Tushgacha bemorlar ko‘proq bo‘ladi. Tushdan so‘ng internet orqali tibbiyotga oid yangiliklar va tadqiqotlar bilan tanishib, kasbimga oidlarini o‘rganib chiqaman. Ishdan so‘ng mahallamizdagi ba’zi keksa, qarovchisi yo‘q, ijtimoiy ko‘makka muxtojlar honadonlardan habar olaman (ayniqsa ramazon boshlanganidan beri har kuni xabar olyapman. Chunki bu sunnat!).
Uyga qaytgach farzandlarim bilan dinimiz buyurgan, har bir musulmon bilishi va qilishi lozim bo‘lgan farz, vojib, sunnat va boshqa amallarni yaxshilab o‘rganishga vaqt ajratamiz. Shuningdek, Qur’ondan suralar, zarur duolar va zikrlarni yodlaymiz.
Iftorlikdan so‘ng Taroveh namoziga qadar televizorda taqdim etilayotgan ramazonga oid dasturlarlarni tomosha qilamiz. Ayniqsa ITV orqali diniy, ma’rifiy, islomiy mavzudagi MUSLIM TV kanali ko‘rsatuv va namoyishlarini butun oilamiz bilan berilib ko‘ramiz.
Shu o‘rinda shifokor sifatida ro‘zador yurtdoshlarimizga saharlik va iftorlikda vaqtida, ortiqcha taomlanishdan tiyilishlarini iltimos qilib qolardim. Kun davomida chanqab, kuchsiz bo‘lib qolishdan qo‘rqib saharlikda ortiqcha ovqatlanish meda-ichak va oshqozon xastaliklarini keltirib chiqaradi. Yana bir jihati, ortiqcha ovqat insonni holsiz, kuchsiz qilib qo‘yadi.
Hurmatli vatandoshlar, aziz birodarlar ramazon oyidan unumli foydalanaylik. Ro‘za dasturxonini oddiy kunlardagidek qilish maqsadga muvofiqdir. Shifokor sifatida ro‘zaning salomatlikka foydasi nihoyatda katta ekanligini e’tirof etaman. Faqat saharlik va iftorlikda ortiqcha taom yeyish va suv ichishdan tiyilish maqsadga muvofiqdir.
Saidabror Umarov yozib oldi
Kech uxlash umrni qisqartiradi
Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
