O`zbekiston musulmonlari idorasi

Karantinda kimlar ro‘za tutmasligi mumkin?

25.04.2020 3761 2 min.

Har yili yurtdoshlarimiz muborak Ramazon oyini o‘zgacha tayyorgarlik va xursandchilik bilan kutib oladi, ko‘tarinki kayfiyatda o‘tkazadi.

Bu yil muborak kunlar sinovli davrga to‘g‘ri keldi. Shu sabab xalqimiz orasida ro‘za tutish bilan bog‘liq turli gap-so‘zlar yuribdi. Vaholanki, O‘zbekiston musulmonlari idorasi Ulamolar kengashining Ramazon oyini o‘tkazish haqidagi bayonotida bu haqda aniq ma’lumotlar berilgan edi.

Ijtimoiy tarmoqlardagi bu kabi mulohazalarga yana bir bor oydinlik kiritish maqsadida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon Ishmatbekovga murojaat qildik.

– Karantin vaqtida ro‘za tutish taqiqlanadi, degan gapga hech qanday asos yo‘q. Aslida, shariatimizda ayrim toifa kishilar ro‘za tutmasligiga ruxsat berilgan. Bular – keksa kishilar, ya’ni qariligi sabab ro‘za tutishga holi yo‘q, kundan-kunga jismonan zaiflashib borayotgan yoshi ulug‘ keksalar va surunkali kasallikka mubtalo bo‘lgan birodarlarimiz, ro‘za tutish salomatligiga jiddiy ziyon yetkazishi mumkin bo‘lgan bemorlar.

Bunday kishilar ro‘za tutmagani evaziga Ramazon oyining har bir kuni uchun fidya berishi lozim bo‘ladi. Bu haqda Alloh taolo Qur’oni karimda bunday marhamat qilgan:

وعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ

ya’ni: “(Ro‘za tutishga) madori yetmaydiganlar zimmasida bir miskin kimsaning (bir kunlik) taomi fidyadir. Kimki ixtiyoriy ravishda ziyoda xayr qilsa (lozim bo‘lganidan ortiq fidya bersa), o‘ziga yaxshi.” (Baqara surasi, 184-oyat).

Bundan tashqari, vaqtincha bemor bo‘lib turgan yoki safarga chiqqan kishilar ham bemorlik va musofirlik kunlarida ro‘za tutmasligi mumkin. Faqat, bemor sog‘ayganidan so‘ng va musofir safardan qaytganidan keyin tutmagan kunlarining o‘rniga qazosini tutib berishi shart bo‘ladi.

Karantin davrida qo‘llarni tez-tez yuvish, antiseptik vositalardan foydalanish ro‘zani tutmaslikka asos bo‘la olmaydi. Chunki, bu ishlar ro‘zani ochmaydi. Shuningdek, zarurat bo‘lsa vaqti-vaqti bilan og‘izni chayqab turishning ham zarari yo‘q. Faqatgina, og‘iz chayqalganda g‘arg‘ara qilinmaydi, ya’ni tomoqdan ichkariga suv o‘tkazmaslik kerak. Aks holda ro‘za ochiladi.

Shifokorlar tomonidan karantin davrida ro‘za tutish koronavirusga chalinishga olib keladi va u orqali halok bo‘lish xavfini kuchaytiradi, deyilgan taqdirda va bu narsa ilmiy jihatdan o‘z tasdig‘ini topganda, ro‘za tutmaslik mumkin bo‘ladi.

Muhayyo Toshqorayeva, O‘zA

Manba: http://uza.uz/

Ramazon-2020

MА`LUMOTNI IJTIMOIY TАRMOQLАRDА ULАSHING

Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.

Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.

Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.

Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.

Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.

Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.

Yurak urish muvozanati yomonlashadi.

So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.

Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.

Internet manbalari asosida tayyorlandi.

“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan

http://hidoyatuz.taplink.ws

26 Avgust, 2026, 13 Rabi`ul avval, 1448

Avvalgi sayt

Karantinda kimlar ro‘za tutmasligi mumkin?

MА`LUMOTNI IJTIMOIY TАRMOQLАRDА ULАSHING

Kech uxlash umrni qisqartiradi

Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.

MА`LUMOTNI IJTIMOIY TАRMOQLАRDА ULАSHING