Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Avgust, 2026   |   14 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:20
Quyosh
05:44
Peshin
12:25
Asr
17:07
Shom
19:08
Xufton
20:28
Bismillah
27 Avgust, 2026, 14 Rabi`ul avval, 1448

Vahimadan foydalanib, narxlarni sun’iy oshiruvchilarga!

16.03.2020   7017   6 min.
Vahimadan foydalanib, narxlarni sun’iy oshiruvchilarga!

Kuni kecha, 15 mart kuni yurtimizda koronavirus bo‘yicha ilk holat qayd etilgani munosabati bilan odamlarda vahima, qo‘rquv boshlandi. Ko‘pchilik oziq-ovqat va xo‘jalik mahsulotlarini sotib olish dardida bozor, do‘kon, supermarketlarga yugurdi. Go‘yo do‘kon va bozorlardagi oziq-ovqatlar tugab qoladiyu, hamma ochlikdan o‘ladigandek. Kishilar besh-olti qoplab kartoshka, sabzi, piyoz va hokazolarni, un-yog‘ kabi mahsulotlarga navbat turib sotib olyaptilar. Axir biz taqdirga iymon keltirganmiz-ku! Rizq Alloh taolodan ekaniga iymonimiz bor-ku! Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday deb marhamat qilgan:

وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِي الأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ

“Yer yuzida o‘rmalagan narsa borki, ularning rizqi Allohning zimmasidadir. U ularning turar joylarini ham, borar joylarini ham bilur. Hammasi ochiq-oydin kitobdadir” (Hud surasi, 6-oyat).

Nega sinov paytida ana shu iymonimiz talab qilganidek ish tutmaymiz?! Nega ushbu oyatga binoan “Rizqimni Alloh beradi” deb harakatlanmaymiz?!

Odamlarning bozor va do‘konlarga yugurishini ko‘rganda “Bu kimsalar virusdan emas, ochko‘zlikdan, haddan ortiq to‘yishdan, bo‘kishdan o‘lsa kerak” deb o‘ylab qolasan kishi. Axir o‘lim virusga bog‘langan emas-ku! Qachon ajalimiz yetsa, o‘shanda o‘lamiz. Biz olgan mahsulotlar bizga nasib etmasligi ham mumkin-ku! Biz virus keng tarqalib, bozor va do‘konlarda hech narsa qolmay, och qolishimizdan ko‘ra o‘lib qolib, olib kelgan narsalarimiz bizga nasib etmaslik ehtimoli ancha yuqoridir. Olganda ham bir-ikki kunlikka yetadigan emas, bir necha oyga yetadigan qilib olyapmiz. Bizning bir necha oy yashashimizga kim kafolat berdi?! Qolaversa, butun do‘konni ko‘chirib ketib, boshqa musulmonlarga hech narsa qoldirmaslik musulmonchilikka to‘g‘ri keladimi?! Sizdaku pul bor ekan, keragidan ortiq olyapsiz, ammo yon qo‘shningizda bir necha oylik u yoqda tursin, ikki kunlikka yetadigan bozorlik qilishga moddiy imkoniyati bo‘lmasachi?! Qo‘shnimiz och qolib, biz to‘q yashay olamizmi?! Mana bu hadisdan xabarimiz bormi o‘zi:

Abdulloh ibn Musovirdan rivoyat qilinadi: «Ibn Abbosning Ibn Zubayrga shunday deyayotganini eshitdim: «Nabiy sollallohu alayhi vasallamning «O‘zi to‘q bo‘lib, qo‘shnisi och qolgan odam mo‘min emas», deganlarini eshitdim».

Hadisda aytilayotgan gap juda og‘ir gap. Har birimiz qo‘shnimiz, yaqinimizga nisbatan e’tiborli bo‘lishimiz kerak.

Odamlar bozoru do‘konlarga o‘zlarini urganlarini ko‘rgan ko‘plab sotuvchilar “Davrim keldi. Endi pulni bosib olaman” deb, pulni ko‘paytirish kayfiyatiga o‘tdilar. Kechagi holatni hisob-kitob qiladigan bo‘lsak, do‘kon va bozorlarda bir kilosi 2 yarim ming – 3 ming so‘m atrofida sotilayotgan kartoshka  ayrim sotuvchilar qo‘lida 8000-10000 so‘mga chiqib ketdi. Bir bog‘i 20 ming so‘m sotilayotgan isiriq 60 ming so‘m narxda sotilyapti. Bu nima degan gap?! Narxlarni sun’iy ravishda ko‘tarib sotayotgan sotuvchilarda insof bormi o‘zi?! Bu musulmonlarni aldash, ularni chuv tushirish, boshlariga tushgan og‘ir vaziyatdan, qo‘rquvlaridan foydalanib qolish emasmi?!

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam don sotayotgan odamning yonidan o‘tib qolibdilar. Uning doni orasiga qo‘l tiqib ko‘rsalar, namlanib qolgan ekan. “Bu nimasi?”, deb so‘radilar. Sotuvchi: “Ey Rasululloh, unga yomg‘ir tegibdi”, dedi. Shunda Rasululloh sallollohu alayhi vasallam: “Uni ustiga chiqarib qo‘ymaysanmi, odamlar ko‘rar edi”, dedilar va “Kim bizni aldasa, u bizdan emas”, dedilar (Imom Hokim rivoyati)

Siz 3 ming so‘mlik kartoshkani 8 ming so‘m sotyapsizmi, demak, odamlarni aldayapsiz. Ba’zi sotuvchilar “Falon mahsulot tugadi” deb, do‘konni berkitib, keyinchalik qimmatroqqa sotish ilinjida yuribdilar. Bu ihtikor deb atalib, gunoh ishlardandir. Ihtikor so‘zi lug‘atda “oziq-ovqat va hokazoni narx qimmatlashini kutib, bozorga chiqarmay, saqlab qo‘yish” ma’nosini anglatadi.

Imom Hakim Termiziy rahmatullohi alayh “Navodirul usul fi ma’rifati ahodisur Rasul” asarida: Muoz ibn Jabal roziyallohu anhudan bunday rivoyat qiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Eng yaxshi kasb savdogarlikdir. Agar savdogar yolg‘on gapirmasa, omonatga xiyonat qilmasa, va’daga xilof etmasa, sotib olayotgan narsalarini yomonlamasa, (haddan ortiq) qimmatga sotmasa, zimmasidagi haqni berishni cho‘zmasa va o‘z haqlarini olishda ham qo‘pol bo‘lmasa”, dedilar”.

Demak, savdogarlar halol, omonatdor, yaxshi inson bo‘lishlari uchun ushbu hadisda aytilgan narsalarga amal qilishlari, jumladan, mahsulotni haddan ortiq qimmat sotmasliklari lozim bo‘ladi.

Musulmonlarning ehtiyoji tushib turganda, ularga yengillik qilib berish o‘rniga battar qimmatlashtirish yoki yanada qimmatroq sotish maqsadida do‘konni yopib qo‘yish gunohdir. 

Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Sotganda, sotib olganda va haqqini talab qilganda karamli bo‘lgan odamni Alloh rahm qilsin», dedilar».

Buxoriy va Termiziy rivoyat qilishgan.

Sotish, sotib olish va haqqini talab qilishda bag‘rikeng, saxovatli bo‘lish maqsadga muvofiqdir. Bunday kishiga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Alloh taoloning rahmatini so‘raganlar. Bir so‘m ustida yetti dumalab turib olish, aytganimga sotaman deyish, narxni ko‘tarib, tushirmaslik, odamlarga qiyin sharoitni vujudga keltirish Alloh taoloning rahmatiga erishishga, topgani barakotli bo‘lishiga to‘sqinlik qiladi.

Mo‘min-musulmon odam o‘z birodariga yordam berishga shoshilishi, uning og‘irini yengil qilish payidan bo‘lishi lozim.

Rosululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Kim bir mo‘mindan bu dunyo mashaqqatlaridan birini aritsa, Alloh taolo undan qiyomat kuni mashaqqatlaridan birini aritadi. Kim bir kambag‘alning ishini yengillatsa, Alloh taolo uning bu dunyoyu oxirat ishlarini yengillatadi. Kim bir musulmon aybini berkitsa, Alloh uning aybini bu dunyoyu oxiratda berkitadi. Modomiki banda o‘z birodarining yordamida ekan, Alloh ham uning yordamida bo‘ladi”. (Imom Muslim rivoyati)

Alloh taolo bizning og‘irimizni yengil qilishini, bizga yordam berishini, ayblarimizni berkitishini, istaymizmi, u holda o‘zimiz dindoshlarimizga yordam qo‘lini cho‘zishga, ularning og‘irini yengil qilishga intilaylik!

Alloh taolo barchamizni O‘zining hidoyatidan ayirmasin va xotimamizni chiroyli qilsin!

 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   39942   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar