Soliha ayol dinning yarmidir. Soliha ayol dunyo matolarining eng yaxshisidir. Abdulloh ibn Amr (r.a) dan rivoyat qilinadi, Payg‘ambarimiz (s.a.v) aytganlar: “Dunyo o‘zi bir matodir. Dunyo matolarining eng yaxshisi soliha ayoldir”. Muslim rivoyati.
Hokim o‘zining “Mustadrok” nomli kitobida, Anas (r.a)dan saxih deb rivoyat qilgan hadisda, Payg‘ambarimiz (s.a.v) “Kimga Alloh taolo soliha ayol nasib etgan bo‘lsa, Alloh uning dinining yarmiga yordam beribdi. Qolgan yarmida Allohdan taqvo qilsin”, deb keltirgandir.
Soliha ayolning ziynati xususida Abu Nu’aym quyidagini aytadi: Sa’id ibn Musayyibning ayoli, “Biz o‘z erlarimizga, sizlar o‘z amirlaringizga so‘zlagandek, “Alloh sizni salohiyatli qilsin, Alloh sizni salomat qilsin”deb aytar edik”-deb aytadi.
Abu Hurayra (r.a) Muhammad (s.a.v) dan “Agar men biror kimsani biror kimsaga sajda qilishga buyurmoqchi bo‘lganimda edi, albatta, ayol kishini o‘z eriga sajda qilishiga buyurgan bo‘lar edim”. Termiziy rivoyati. Ibn Moja Abu Umomadan rivoyat qilgan hadisda payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) aytdilar: “Mo‘min odamning Allohdan taqvo qilishni hosil qilgandan keyin erishgan narsasining eng yaxshisi soliha ayoldir”. U ayolga biror ish buyursa, itoat qiladi, agar ayoliga qarasa ko‘zi quvnaydi, agar biror ishni qilishga qasam ichgan bo‘lsa, ayoli unga qasamning ustidan chiqishda yordam beradi. Agar eri uyida yo‘q bo‘lsa, o‘zini ham erining molini ham xolislik bilan muhofaza qiladi.
Bayhaqiy “Sho‘bul Iymon” kitobida Asmo ibn Xorija Al-Fizoriyning o‘z qizini turmushga berayotgan paytida aytgan so‘zini keltiradi: “Ey qizim, sen eringga cho‘ri kabi bo‘lgin, shunda ering senga qul kabi bo‘ladi. Eringga o‘ta yaqin kelmaginki, seni malol olib qolishi mumkin. Undan o‘ta uzoqlashib ketmagingi, sening uzoqlashib ketishing unga og‘ir botishi mumkin. Sen men sening onangga aytganimdek bo‘lgin. Men sening onangga shunday degan edim: “Madomiki, sen meni doimiy ravishda afv etib borar ekansan, mening senga bo‘lgan muhabbatimni uzoq saqlab qolasan. Men g‘azabga mingan paytimda menga biror so‘z aytmagin. Chunki men ko‘rdimki, bir vaqtning o‘zida inson qalbida ham muxabbat ham ozor jamlanmas ekan, balki muhabbat ketib qolar ekan”. Agar ayol o‘z erini rozi qilgan holatda vafot etadigan bo‘lsa, u ayolnining jannatga kirishi umid qilinadi. Bu haqda Ummu Salama (r.a) Muhammad (s.a.v)dan rivoyat qilgan hadisda, “ Qaysi bir ayol vafot etsa va eri undan rozi bo‘lib qolsa, u ayol albatta jannatga kiradi” deganlar. Imom Termiziy rivoyati.
Rasululloh (s.a.v) aytdilar: “Menga do‘zax ko‘rsatildi, qarasam undagi odamlarning ko‘pi inkor qiluvchi xotinlar ekan”. Sahobalar: “Allohni inkor qilganmi?”-deb so‘radilar.
“Erning yaxshiligini inkor qilganlar, erning qadriga yetmaganlar. Agar ularning bittasiga bir umr yaxshilik qilsang-u, keyin sendan bir kichik yomonlik ko‘rsa. “Sendan nima ko‘rdim, hech yahshilik ko‘rmadim”-deb aytadilar”-deb javob berdilar. Imom Buxoriy rivoyati.
Muhammad (s.a.v) aytdilar: “Sizlarga jannat ahlidan bo‘lgan ayollaringiz haqida xabar beraymi? Xushmuomala, tez rozi bo‘luvchi, zulm ko‘rgan paytda “Mana bu qo‘lim sizning qo‘lingizda, to siz rozi bo‘lmaguncha ko‘zimga uyqu qo‘nmaydi” deydiganlaridir”. Tabaroniy rivoyati.
Ahmadali Xudayberdiyev
Oltinko‘l tumani “Ko‘tarmachek” jome’ masjidi imom-xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
1. Mo‘min banda eshitgan narsasini so‘rab-surishtirmay gapirishdan ehtiyot bo‘lishi lozim.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Ey, mo‘minlar! Agar sizlarga biror fosiq kimsa xabar keltirsa, sizlar (haqiqiy ahvolni) bilmagan holingizda biror qavmga aziyat yetkazib qo‘yib, (keyin) qilgan ishlaringizga pushaymon bo‘lmasligingiz uchun (u xabarni) aniqlab (tekshirib) ko‘ringiz!” (Hujurot surasi, 6-oyat).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kishiga gunoh uchun eshitgan narsasini gapirmoqning o‘zi kifoya qiladi”, deganlar (Imom Abu Dovud, Imom Muslim rivoyati).
Demak, eshitgan gapini odamlarga gapiravergan kishi yolg‘onchilardan sanaladi. Mo‘min banda esa yolg‘onchi bo‘lmaydi.
Imom Molik rivoyat qilgan hadisda Savfon ibn Sulaym roziyallohu anhu «Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan:
“Yo Allohning Rasuli! Mo‘min qo‘rqoq bo‘ladi-mi?” deb so‘radilar.
“Ha”, dedilar.
“Yo Allohning Rasuli! Mo‘min baxil bo‘ladi-mi?” dedilar.
“Ha”, dedilar.
“Yo Allohning Rasuli! Mo‘min yolg‘onchi bo‘ladi-mi?” deb so‘radilar.
“Yo‘q”, deb javob berdilar».
2. Mo‘min banda biror kishini masxara qilmasligi lozim.
“Ey, mo‘minlar! (Sizlardan) biror millat (boshqa) bir millatni masxara qilmasin! Ehtimolki, (masxara qilingan millat) ulardan yaxshiroq bo‘lsa” (Hujurot surasi, 11-oyat).
Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) rivoyat qilinadi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Kim bir birodarini bir aybda ayblasa, toki o‘zi ham o‘sha gunohni sodir etmagunicha vafot etmaydi”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Oisha roziyallohu anho: “Musibatga uchragan bir kishi bir guruh ayollar oldidan o‘tdi. Ayollar uni masxara qilib, kulishdi. O‘sha ayollarning ko‘pchiligi o‘sha musibatga mubtalo bo‘lishdi”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Alloh taolo boshqa bir oyatda masxara qiluvchilarning holiga voy bo‘lishi haqida ogohlantiradi: “(Kishilar ortidan) g‘iybat qiluvchi, (oldida) masxara qiluvchi har bir kimsaning holiga voy!” (Humaza surasi, 1-oyat).
3. Mo‘minlar bir-birlarini mazax qilishlari va laqablar bilan atamasliklari lozim.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “O‘zlaringizni (bir-birlaringizni) mazax qilmangiz va bir-birlaringizni laqablar bilan atamangiz!” (Hujurot surasi, 11-oyat).
4. Mo‘minlar gumondan chetda bo‘lishlari lozim.
Alloh taolo bunday buyuradi: “Ey, mo‘minlar! Ko‘p gumon(lar)dan chetlaningiz! Chunki ba’zi gumon(lar) gunohdir” (Hujurot surasi, 12-oyat).
5. Mo‘minlar o‘zgalar aybini qidirishdan va ularni g‘iybat qilishdan saqlanishlari lozim.
“(O‘zgalar aybini qidirib) josuslik qilmangiz va biringiz biringizni g‘iybat qilmasin! Sizlardan biror kishi o‘lgan birodarining go‘shtini yeyishni xohlaydimi?! Uni yomon ko‘rasiz-ku, axir! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh tavbalarni qabul qiluvchi va rahmli zotdir” (Hujurot surasi, 12-oyat).
Davron NURMUHAMMAD