Mamalakatimizda qatag'on qurbonlari bo'lgan ota-bobolarimizning hayoti va faoliyatini, xususan, jadidlar merosini yanada chuqur o'rganish va ularning xotirasini abadiylashtirish bo'yicha muhim farmon va qarorlar qabul qilinmoqda. Halqimizning noyob adabiy-badiiy merosi bugungi kunda yosh avlodga ulkan ma'naviy kuch beradi. Hozirgi kundagi keng ko'lamli demokratik o'zgarishlar, jumladan, ta'lim islohotlari orqali O'zbekistonda yangi uyg'onish davri, ya'ni Uchinchi Renessans poydevorini yaratish asosiy maqsad qilib belgilandi.

Muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev ta'kidlaganidek,[1]“Umuman, biz jadidchilik harakati, ma'rifatparvar bobolarimiz merosini chuqur o'rganishimiz kerak. Bu ma'naviy xazinani qancha ko'p o'rgansak, bugungi kunda ham bizni tashvishga solayotgan juda ko'p savollarga to'g'ri javob topamiz. Bu bebaxo boylikni qancha faol targ'ib etsak, xalqimiz, ayniqsa, yoshlarimiz bugungi tinch va erkin hayotning qadrini anglab etadi”

Yurtimiz azaldan bebaho ma'naviy meros va qadriyatlarga boy mamlakat bo'lgan. Faqat biz bu merosni chuqur o'rganib hayotimizning har jabhasida foydalansak, bizga Vatanni sevish, milliy o'zlikni anglash, yurt kelajagiga daxldorlik xissi bilan yashashga o'rgatadi. Ma'rifatparvar bobolarimiz millatni uyg'otish va istiqlol yo'lida qancha jabru jafolar chekkani va taraqqiyotga faqat ilmu ma'rifat bilan erishish  mumkinligini targ'ib etgan.

Jadid bobolarimizdan biri Abdullo Avloniyning yoshlarimiz tarbiyasi xaqidagi quyidagi so'zlari  e'tiborga molikdir:[2]“Tarbiyani tug'ilgan kundan boshlamoq, vujudimizni quvvatlantirmoq, fikrlarimizni nurlantirmoq, axloqimizni  go'zallantirmoq, zexnimizni ravshanlantirmoq lozim ekan. Tarbiyani kim qiladi? Qayerda qiladi?degan savol keladi. Bu savolga: Birinchi uy tarbiyasi, bu ona vazifasidir. Ikkinchi maktab va madrasa tarbiyasi, bu ota, muallim, mudarris va hukumat vazifasidir... Hulosa shuki, tarbiya biz uchun yo xayot, yo mamot, yo najot, yo xalokat, yosaodat-yoo falokat masalasidir”, degan  so'zlari bugungi globallashu jarayonida naqadar axamiyatlidir.

Hozirgi kunda ektremizm, ommaviy madaniyat, kosmopolitizm[3] ijtimoiy tarmoqlarga qaramlik kabi zararli illatlar yoshlarimiz o'rtasida keng avj olmoqda. Bu xatarlardan yoshlarimizni saqlash uchun barchamiz shug'ullanishimiz kerak, zarracha loqaydlikka yo'l qo'ymaslik zarur.

 “Yoshlarning bo'sh vaqti dushmanning ish vaqti” degan naql bor. Biz farzandlarimizning bo'sh vaqtini qoldirmasligimiz, aksincha ularni foydali o'qish va kasb-hunarga  targ'ib qilishimiz shart.

Davlatimiz rahbari Respublika Ma'naviyat va ma'rifat kengashining kengaytirilgan majlisida bunday dedi[4]: “Azizlarim, tarbiyasi izdan chiqqan nopok kimsalardan ogox bo'laylik! Farzandalarimizni ularning buzg'unchi ta'siridan asraylik! Kelajagimizni yovuz kuchlar qo'liga berib qo'yishga aslo haqqimiz yo'q. Agar barchamiz birgalikda qat'iy harakat qilsak, jamiyatimizda sog'lom ijtimoiy-ma'naviy muhitni mustahkamlashga, albatta, qodirmiz”.

Ushbu mavzu borasida ma'rifatparvar bobomiz Mahmudxo'ja Behbudiyning quyidagi so'zlari hozirgi vaqtda ham o'z ta'sirini yo'qotmagan:[5] “To'y va ta'ziyag'a sarf qilaturg'on oqchalarimizni biz, turoniylar, ilm vadin yo'liga sarf etsak, anqarib ovro'poyillardek taraqqiy etarmiz va o'zimiz-da, dinimiz-da obro'y va rivoj topar. Yo'q, hozirgi holimizga davom etsak, din va dunyoga zillat va miskinatdan boshqa nasibamiz bo'lmaydur”.

Haqiqatan bugungi kundagi ahvolimiz ham xuddi shunday. Endilikda mablag'imizni yoshlarimizning ilm olishiga sharoit qilishga sarflasak maqsadga muvofiq bo'lardi.

Jadid bobolarimizning fikr-g'oyalari mana bir asr bo'libdiki o'z ta'sirini yo'qotgani yo'q. Bugungi kunda insoniyat inqirozlar qurshovi va ekologik muammolar tahlikasida qolgan, bu ham etmagandek, dunyo yoshlari ishsizlik, ochlik va axloqiy qashshoqlik kabi illatlarga mubtalo bo'lib turgan vaqtda biz hali ham ba'zi mayda ikir-chikirlar xaqida bahsdamiz.

Milliy qarashning mohiyatini anglab etish bugungi hodisalarni to'g'ri o'qiy olish uchun o'z tariximizni, xususan, ma'rifatparvar jadid bobolarimiz qoldirgan ma'naviy merosni chuqur bilishimiz kerak. Bugungi zamonda ilmiy salohiyat va sanoatda qanday o'rinlardamiz shu haqida bahs qilishimiz zarur.

Hozirgi shiddat bilan rivojlanayotgan zamonda bizning ahvolimiz qanday? Ilg'or xalqlar hamma sohada rivojlanib bormoqda. Hatto oyni zabt etib sun'iy intelektni rivojlantirib taraqqiy etayapti. Ho'sh, biz bunday kadrlarga muhtoj emasmizmi?! Musulmon ahli shunday kadrlar chiqarmasa gunohkor bo'lmaydimi?!

Yurtboshimiz Respublika Ma'naviyat va ma'rifat kengashining kengaytirilgan majlisida quyidagi ta'sirli so'zlarni ham ta'kidladi: “[6]Agar biz bu yorug' dunyoda “o'zbek”, “O'zbekiston”degan nomlar bilan yashab qolishni istaydigan bo'lsak, bu savollarga bugun javob topishimiz va ularni xal etishimiz bo'yicha amaliy xarakatlarni aynan bugun boshlashimiz shart. Ertaga kech bo'ladi. Bu so'zlar har bir “O'zbekistonlikman”, “o'zbekman” degan insonning qalbida chuqur xis etmog'ini istardim”.

Hulosa o'rnida biz buyuk millat sifatida dunyoda o'z o'rnimizga ega bo'lishni istasak, buyuk tariximiz bilan bir qatordama'rifatparvar jadid bobolarimiz qoldirgan ma'naviy merosni chuqur o'rganib, ularning o'gitlariga amal qilmog'imiz, Vatan taraqiyoti uchun jiddu jahd qiladigan yangi avlodni tarbiyalamog'imiz lozim.

Muhammadzakiy domla Homidov

Farg'ona viloyati Quva tumani

“Akbarobod” jome masjidi imom noibi

[1]Sh.Mirziyooyev.Jadidlar to'plami kitobidan Maxmudxo'ja Bexbudiy T.2022-yil 3-bet

[2] Abdulla Avloniy.Jadidlar to'plami kitobi “Yoshlar nashriyoti uyi,2022 84-85-betlar.

[3] Milliy an'ana va madaniyatdan,vatanparvarlikdan voz kechishga-bevatanlikka chaqiradigan mafkura.

[4] Sh.Mirziyoev. “Metodik targibot” telegram saxifasidan olindi.22.12.2023

[5] Maxmudxo'ja Bexbudiy. Jadidlar to'plami kitobi “Yoshlar nashriyot uyi”T.2022 140-bet

[6] Sh.Mirziyoev. “Metodik targ'ibot”telegram kanali 22.12.2023