MASJID ODOBLARI
Masjidga bormoqchi bo‘lgan kishi, avvalo mukammal tahorat olib, pokiza liboslarni kiyib, iloji bo‘lsa, yoqimli xushbo‘yliklardan surib borishi talab qilinadi. U yerga borganida noxush hidi bilan musulmonlarga ozor berishdan saqlanishi lozim. Misol uchun, xom piyoz, sarimsoq piyoz kabi narsalarni iste’mol qilib, masjidga borish makruhdir. Chunki odamlarga ozor beradigan noxush hidlar farishtalarga ham ozor berishi haqida Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) ogoh etganlar. Yuvilmagan, hidlanib qolgan kiyimlarda borish masjid odobiga xilof hamda musulmonlarga nisbatan hurmatsizlikdir. Alloh taolo: «Ey odam avlodi! Har bir masjid (namoz) oldidan ziynatlaringiz (pok kiyimlaringiz)ni (kiyib) olingiz!..» (A’rof, 31), deb ogohlantirdi. Demak, masjidga poklanib, ozoda liboslarni kiyib borish Rabbimizning talabidir.
Masjid tomon tasbeh, zikrlarni aytib borsa, katta ajrga ega bo‘ladi. Masjidga kirayotganda: “Parvardigorim, gunohlarimni kechir va menga rahmat eshiklaringni ochgin”, deb duo qilib, o‘ng oyoqda kirish va chap oyoqda chiqish sunnatdir (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Masjidga kirganda nafl namoz makruh bo‘lmagan vaqt bo‘lsa, ikki rakat tahiyyatul masjid namozini o‘qish sunnatdir. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Sizlardan biror kishi masjidga kirsa, o‘tirmasdan oldin ikki rakat namoz o‘qisin”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Masjidlarda dunyoviy so‘zlarni so‘zlash, janjallashish, bahslashish, baland ovozda gaplashib, behuda so‘zlar bilan odamlarga ozor berish, fitna-fasod, ig‘vo qilish qat’iyan man etilgan. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Zamon oxirlashganda ummatlarimdan bir qanchalari masjidlarga yig‘ilib, dunyo so‘zlari bilan mashg‘ul bo‘lishadi. Zinhor ular bilan o‘tirmang. Chunki ularning Allohga hojatlari yo‘qdir”, deb ogohlantirganlar (Imom Bayhaqiy rivoyati).
Shuningdek, quyidagi odoblarga rioya qilish lozim: Masjidda oldi-sotdi qilmaslik; yo‘qolgan narsani e’lon qilmaslik; odamlarning ustidan xatlab o‘tmaslik; masjidda joy talashmaslik; safda biron kishini qattiq siqib qo‘ymaslik; namoz o‘qiyotgan kishining oldidan o‘tmaslik; masjidga tuflamaslik; barmoqlarni qisirlatmaslik.
O‘MI matbuot xizmati
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida "Islom ma’rifati, hadis ilmi va Imom Buxoriy merosi" o‘quv kursi o‘tkazildi. Mutaxassislar tomonidan yodgorlik majmuasi gid-ekskursovodlari uchun o‘tkazilgan mashg‘ulotlar doirasida ekskursiya faoliyati bilan bog‘liq huquqiy, nazariy va amaliy masalalar ko‘rib chiqildi, xabar bermoqda “Samarkandskiy vestnik” nashri.
- Bu yerga tashrif buyurgan har bir ziyoratchi faqat ibodat qilish uchun emas, balki ma’naviy "oziq" olish uchun ham borishi kerak, - deydi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Sh.Ziyodov. - Bu yerda faoliyat yuritayotgan gidlarning malakasini oshirish tizimini yo‘lga qo‘yar ekanmiz, ularga Imom Buxoriyning bizga qoldirgan merosini, bu merosning tarixiy manbalarini chuqur o‘rgatishimiz shart.
Kurs doirasida majmuaga birinchi marta tashrif buyurgan mehmonlar bilan muloqotning o‘ziga xos xususiyatlari muhokama qilindi. Xorijlik ziyoratchilarga nafaqat Imom al-Buxoriy hayotidagi faktlar va diniy qadriyatlarimizni yetkazish, balki boy madaniy merosimizni asrab-avaylash va yetkazish kabi dolzarb masalalar ko‘tarildi.
Gid-ekskursovodlar ham o‘z tajribalari bilan o‘rtoqlashib, kelgusidagi ishlarni tashkil etish bo‘yicha takliflar berdilar. Bu bevosita ekskursiyalarni o‘tkazish paytida yuzaga keladigan masalalarni muhokama qilish imkonini berdi.
Kurs O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, Diniy ta’lim sohasida kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlash instituti, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, viloyat hokimligi hamda Imom Buxoriy yodgorlik majmuasini saqlash va uning atrofini obodonlashtirish departamenti tomonidan tashkil etildi.
Tarixiy obidalar va ziyoratgohlar turizm salohiyatining muhim qismi bo‘lgan Samarqand viloyati uchun malakali mutaxassislarni tayyorlash alohida ahamiyatga ega. Mehmonga tashrif buyuriladigan joyning tarixi qanchalik to‘liq va tushunarli ochib berilishi gidning professionalligiga bog‘liq. Shuning uchun ham gid-ekskursovodlarning malakasini muntazam oshirib borish, ularning kasbiy bilim va ko‘nikmalarini takomillashtirish hamda zamonaviy xizmat ko‘rsatish standartlarini joriy etish Samarqandda turizm xizmatlari sifatini oshirishda ustuvor yo‘nalishlardan biri bo‘lib qolmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati