Alloh taolo Qur’oni Karimning Isro surasi, 36-oyatida shunday deb marhamat qilgan:
وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولـئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً
“O‘zing bilmagan narsaga ergashma! Albatta, quloq, ko‘z va dil — ana o‘shalar, mas’uldirlar”
Ushbu oyat borasida Qatoda rahimahulloh “Ko‘rmagan narsangni “ko‘rdim”, eshitmagan narsangni “eshitdim”, bilmagan narsangni “bildim” dema! Chunki, Alloh taboraka va ta’olo bularning barchasi haqida sendan qiyomat kuni so‘rovchidir” deganlar.
“O‘zing bilmagan narsaga ergashma!” oyatini Muhammad ibn Hanafiyya rahimahulloh “Bu yolg‘on guvohlik haqida” deb tafsir qilgan bo‘lsalar, Mujohid rahimahulloh “Biror kishini o‘zing bilmagan narsa bilan ayblama!” deb tafsir qilganlar.
Abdurahmon Sa’diy rahimahulloh bu oyatning tafsiri borasida bunday deganlar: “Aytgan gapi, qilgan ishi, Alloh taolo ibodat uchun bandada yaratib qo‘ygan tana a’zolarini nimalarga ishlatgani haqida so‘roqqa tutilishini bilgan banda bu savolga javob tayyorlab qo‘yishi kerak. Javob esa o‘sha tana a’zolarini faqat Alloh taoloning ibodatiga, Unga ixlos qilishga ishlatish, U Zot yoqtirmaydigan amallar va gaplardan tiyilish bilan bo‘ladi”.
“Taysiyrut Tafsiyr” kitobida bunday deyilgan: “Agar inson tana a’zolarini yaxshilik ishlarida ishlatsa, savobga erishadi. Agar yomonlikka ishlatsa, iqobga qoladi”.
Ibn Qayyim rahimahulloh bu oyatning tafsirida “Insonning saodati ushbu oyatda zikr qilingan uch a’zoning salomat, solihligida bo‘lsa, uning baxtsizligi shu uch a’zoning buzilishiga bog‘liqdir” deganlar.
Hadisi shariflarda ko‘rmagan narsasini ko‘rdim deyishning og‘ir gunohligi ta’kidlangan.
عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: إياكم والظنَّ، فإنَّ الظنَّ أكذب الحديث
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Gumondan chetlaninglar, chunki gumon so‘zlarning eng yolg‘onidir!» deb marhamat qilganlar. Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilganlar.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مِنْ أَفْرَى الْفِرَى أَنْ يُرِيَ عَيْنَيْهِ مَا لَمْ تَرَ
Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Uydirmalarning eng yomoni – ko‘rmaganini ko‘rdim, deyishdir», dedilar».
Bu yerda tush ko‘rish nazarda tutilgan. Yolg‘ondan tush to‘qish eng katta yolg‘on va og‘ir gunohdir, chunki bu bevosita Allohga nisbatan yolg‘on to‘qish, U Zotga tuhmat qilishdir.
Bu dunyoda ko‘zimiz bilan nimalarni ko‘rdik, qulog‘imiz bilan nimalarni eshitdik, qalbimizni pokladikmi yoki gunohlar bilan qoraytirdikmi, hammasi haqida so‘ralamiz. Demak, barchamiz ibodatlarni vaqtida ado etish, Alloh taoloni doim zikr qilish, qulog‘imiz, ko‘zimiz va boshqa tana a’zolarimizni Alloh taolo rozi bo‘ladigan ishlarga ishlatish bilan oxiratdagi savollarga tayyorlanaylik!
Alloh taolo barchamizni O‘zining hidoyatidan ayirmasin va xotimamizni go‘zal qilsin!
Internet ma’lumotlari asosida Nozimjon Hoshimjon tayyorladi
Shri-Lankaning “Solombo Times” nashrida “O‘zbekistonda Yangi uyg‘onish davri: kelajak texnologiyalari yordamida buyuk o‘tmishni qayta tiklash” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Shri-Lankalik taniqli jurnalist Fazan Navaz tomonidan yozilgan ushbu materialda so‘nggi o‘n yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Yangi O‘zbekistonni bunyod etish, “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirishga qaratilgan islohotlar va ularning samarali natijalari xususida so‘z yuritilgan.
Muallifning yozishicha, Markaziy Osiyo markazida sokin, ammo ulkan ahamiyatga ega inqilob yuz bermoqda. Bu kurash qurol-yarog‘ bilan emas, balki qo‘lyozmalar, muzeylar va mikrochiplar yordamida amalga oshirilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida O‘zbekiston Samarqand va Buxoro kabi shaharlar jahon ilm-fani, she’riyati va falsafasining yetakchi markazlari bo‘lgan O‘rta asrlardagi “Oltin asr” shon-shuhratini qayta tiklashga intilmoqda.
Bu jarayonning o‘ziga xos jihati shundaki, O‘zbekiston ming yildan ziyod tarixga ega madaniy merosni asrash, qayta tiklash va keng ommaga yetkazish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan faol foydalanmoqda.
Nashrda O‘zbekistonning boy madaniy va tarixiy merosi hamda uni saqlash bo‘yicha islohotlarga to‘xtalib o‘tilgan. Qayd etilganidek, bu zamin insoniyat tarixidagi eng buyuk allomalarga beshik bo‘lgan. Astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek Samarqandda yulduzlarni hayratlanarli darajada aniq kuzatish imkonini bergan rasadxona barpo etgan. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi olimlari esa Yevropada Renessans boshlanishidan ancha avval matematika va tibbiyot sohalarida yuksak yutuqlarga erishgan edi.
O‘zbekiston yetakchisi bu tarixiy merosni tez-tez tilga olib, Mirzo Ulug‘bekni nafaqat buyuk olim, balki ilm-fanni eng yuksak qadriyat deb bilgan davlat arbobi sifatida ta’riflaydi. Davlat rahbari bugungi yangilanish jarayonini “Uchinchi Renessans” deb atab, uni O‘zbekistonning ilmu ma’rifat va madaniyat markazi sifatidagi mavqeini qayta tiklashga qaratilgan umummilliy loyiha sifatida baholaydi. Tarixchilar ta’biri bilan aytganda – bu atama mintaqada avval mavjud bo‘lgan ikki buyuk yuksalish davridan keyingi navbatdagi uyg‘onish bosqichini anglatadi.
Muallifning fikricha, O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini amalga oshirish shunchaki gap emas, balki davlat siyosatiga aylangan.
“Bu ulkan maqsadning eng yorqin ramzi joriy yil Toshkentda qad rostlagan Islom sivilizatsiyasi markazidir. 2026 yil mart oyida 40 mamlakatdan tashrif buyurgan 1500 dan ortiq mutaxassis ishtirokida qurib bitkazilgan mazkur markaz o‘z bag‘rida islom olamining eng noyob yodgorliklaridan biri – VII asrga mansub Usmon Mus'hafini saqlaydi. Shuningdek, bu yerda ilmiy laboratoriyalar, restavratsiya ustaxonalari va arxivlar faoliyat yuritadi. Markaz allaqachon dunyodagi eng chiroyli yangi muzeylardan biri sifatida e’tirof etilgan”, – deya qayd etgan jurnalist.
Materialda ta’kidlanishicha, O‘zbekiston yondashuvining boshqalardan ajratib turadigan muhim jihati – bu sun’iy intellektdan iqtisodiy taraqqiyot vositasi sifatidagina emas, balki madaniy merosni muhofaza qilish vositasi sifatida ham foydalayotganidadir.
Sun’iy intellekt turizm sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu tashabbus 2026 yilda mamlakatga 12 million sayyohni jalb qilish rejasining bir qismi hisoblanadi.
Fazan Navaz o‘z maqolasini “Uchinchi Renessans” o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga to‘liq erishadimi-yo‘qmi, buni vaqt ko‘rsatadi. Biroq bugunning o‘zidayoq O‘zbekiston qanday yo‘ldan odimlab borayotgani aniq ko‘rinib turibdi”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati