Imom Buxoriy Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Ko‘p odamlar aldanib, undan unumli foydalana olmaydigan ikki ne’mat bor – sog‘lik va bo‘sh vaqt», dedilar.
Muttafaqun alayh bo‘lgan hadisda Oisha roziyallohu anho shunday deydi: «Agar Ramazon oyining oxirgi o‘n kunligi kirsa, Rasululloh sollallohu alayhi va sallam kechalarini – ibodat bilan – bedor o‘tkazar, ahli-oilasini ham uyg‘otar, ibodatda qattiq tirishar va ayollariga yaqinlik qilmasdilar».
Imom Termiziy Ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam shunday dedilar: «Odam bolasi qiyomat kuni besh narsadan so‘ralmagunicha Robbisi oldidan uning qadami jilmaydi: Umrini qanday kechirdi, yigitlik davrini nima bilan o‘tkazdi, molini qayerdan topdiyu, qayerga sarfladi va bilgan narsalariga qanday amal qildi».
Imom Termiziy Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam shunday dedilar: “Kim qo‘rqsa, tunda yuradi, kim tunda yursa manzilga yetadi. Ogoh bo‘ling! Allohning matosi qimmatdir. Ogoh bo‘ling! Allohning matosi jannatdir”.
Hayot vaqtlardan iborat, kim vaqtini bekor o‘tkazsa, hayotini bekor o‘tkazibdi. Salaflardan biri: “Ey Odam farzandi, sen vaqtlardan iboratsan, agar bir kuning o‘tsa, sening bir qisming ketibdi”, degan ekanlar.
Aytishlaricha, Qiyomat kuni hayotini ibodat bilan o‘tkazgan inson tasbeh aytmagan ba’zi nafaslariga afsuslanar ekan. U Kunda butun umrini befoyda o‘tkazgan kishining holi nima bo‘lar ekan-a?! Darvoqe, juda ko‘p odamlar bo‘sh vaqtlaridan unumli foydalanishmaydi. Ba’zi odamlar bekor vaqtini o‘tkazadigan narsa (bozor aylanish, kino ko‘rish, internetda chatlashish kabilar)ni topganidan xursand bo‘lsa, boshqalari vaqtini gunoh-ma’siyatda o‘tkazib rohatlanishadi.
Unutmang! Vaqtlarni unumli o‘tkazish va g‘animat bilish vojibdir. Zero, o‘tib borayotgan vaqt aslo ortga qaytmaydi.
I.Bo‘tayev,
Oltiariq tumani “Sertutbuvo” masjidi imom-noibi
Ibn Atoulloh Sakandariy rahimahulloh aytadilar: “Agar Alloh huzuridagi qadringni bilmoqchi bo‘lsang, U seni nimada mashg‘ul qilib qo‘yganiga nazar sol”.
Sharh: Insonlar odatda o‘z qadrini molu dunyosi, lavozimi, ilm darajasi yoki xalq orasidagi obro‘si bilan o‘lchaydilar. Ammo Alloh nazdidagi haqiqiy qadr dunyo matohlari, obro‘-e’tibor bilan emas, balki insonning nimaga muvaffaq qilingani bilan bilinadi.
Agar Alloh taolo bandasini:
namozga,
Qur’on tilovatiga,
ilm o‘rganish va o‘rgatishga,
ota-ona xizmatiga,
odamlarga manfaat yetkazishga,
yaxshi axloq va solih amallarga muvaffaq qilgan bo‘lsa, bu Allohning unga bo‘lgan lutfi va ehsonidan dalolat.
Allohning nazdidagi qadringni bilishni istasangiz, tilingizni nima bilan, qalbing nima bilan va umringizni nima bilan o‘tayotganiga qarang. Chunki Alloh bandasini O‘zi yaxshi ko‘rgan ishlarda ishlatadi.
Aksincha, inson vaqtini behuda ishlarga, gunohlarga, g‘iybatga, dunyoparastlikka sarflayotgan bo‘lsa, bu uning ziyonda ekani, o‘zini jiddiy hisob-kitob qilib, tavba qilmasa U Zotning azobiga qolishiga sabab bo‘ladi.
Bu hikmat “Alloh menga nima berdi?” degan savoldan ko‘ra, “Alloh meni nimaga muvaffaq qildi?” degan savol muhimroq ekanini o‘rgatadi. Chunki ne’matning eng buyugi – Allohga yaqinlashtiruvchi amallarga muvaffaq bo‘lishdir.
Demak, har bir inson vaqti-vaqti bilan o‘ziga shunday savol berib turishi lozim: “Kunlarim nimalar bilan o‘tmoqda? Qalbim nimaga bog‘langan? Ko‘proq qaysi ishlar bilan mashg‘ulman?”.
Chunki bandaning Alloh nazdidagi maqomiga ishora qiluvchi muhim belgilardan biri – uning qaysi ishlarga muvaffaq qilib qo‘yilganidir.
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li