Zamonaviy voqealik diniy ekstremizm va xalqaro terrorizmning salohiyati ham sifat va miqdor jihatdan jiddiy o‘sganini ko‘rsatmokda. Bu esa o‘z navbatida diniy terrorizmning global xavfsizlikka yunaltirilgan jiddiy tahdidga aylanayotganini bugundagi voqealiklardan ko‘rib, bilib turamiz. Globallashuv jarayonlari va yirik geosiyosiy davlatlar orasidagi uzaro manfaatlar to‘qnashuvi va shu bilan birga fan – texnika yutuqlaridan bor bo‘yicha foydalanish xalqaro terrorizmning “boy ozuqa”si xisoblanadi.
Diniy ekstremizm jamiyat uchun an’anaviy bo‘lgan diniy qadriyatlar va aqidaviy ahkomlarni rad etish, o‘z g‘oyalarini murosasizlik va mutaassiblarcha targ‘ib qilishdan iborat. Markaziy Osiyoda qurib olgan shunday tashkilotlar mintaqa xalqlari uchun ming yillardan beri an’anaviy hisoblangan hanafiy mazhabi va moturidiya aqidasini rad qilib, aholii o‘rtasida siyosiylashtirilgan islom g‘oyalarini singdirishga va bu bilan yoshlar ongini zaharlab, o‘zlarining razil va qabih g‘oyalarini amalga oshirishda ulardan ishchi qurol o‘rnida foydalanishga urinmoqdalar. Terrorizm muayyan siyosiy maqsadlar ustiga qurilgan zo‘ravonlikka asoslangan kuchdir. Ularning maqsadi o‘z rejalarini amalga oshirish jarayonida, jamiyatda beqarorlik keltirib chiqarish, axolining keng qatlamlarini qo‘rquv va vahima ostida ushlab turish. Terrorizmning bosh maqsadi qonuniy hokimiyatni zo‘ravonlik bilan egallab olishdan iborat.
Yurtimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamdagi islohotlar, odamlarimizning to‘q va farovon yashayotganliklari, yaratib berilgan imtiyoz va erkinliklar, eng asosiysi, tinch xayotimiz ana shu xalqaro terroristik va diniy ekstremistik tashkilotlar va ularning ma’naviy rahnamolariga yoqmayapti. Shu boisdan ular zo‘r berib, o‘z g‘arazli maqsadlari – g‘oyalarini yoyishga, millat birligi, yurt tinchligiga rahna solishga urinishmoqda.
Diniy – ekstremistik guruhlarning bosh maqsadi – «xalifalik» yoki «islom amirligi» tuzish shiori ostida xokimiyatni egallashdir. Ushbu maqsadga erishish yo‘lida hech qanday qabihlikdan qaytishmaydi. Avvalo, aholiga hanafiylik mazhabiga zid mutaassib g‘oyalarni singdirish, ijtimoiy – siyosiy vaziyatni beqarorlashtirish, hukumatga tazyiq o‘tkazish, aholi orasida qo‘rquv, porakandalik, davlatga nisbatan ishonchsizlik kayfiyatini shakillantirish hamda Respublika rahbariyati tomonidan din sohasida olib borilayotgan siyosatni obro‘sizlantirish kabi oraliq maqsadlariga bo‘ysindirilgan faoliyat olib borishga harakat qilishadi. Ularning asosiy faoliyat uslublari ekstremistik ruhdagi adabiyotlar, video va audio tasmalarni tarqatish, yashirin guruhlar tuzish, o‘z a’zolarini davlat tizilmalariga kiritishga intilish, mavjud ijtimoiy – siyosiy voqealikni keskin qoralash, davlat va diniy idora vakilliklarini obro‘sizlantirish hamda shu bilan birga terroristik harakatlarni o‘tkazishdan iborat.
Ming afsuslar bo‘lsinkim, aqidaparast oqim va guruhlarning yovuz faoliyati tufayli, dunyoning turli nuqtalarida ming-minglab begunoh odamlarning qoni to‘kilmoqda.
Diniy ekstremistik va terroristik guruhlarning peshvolari birinchi navbatda yoshlarimiz orasiga kirib olishga, ularning endi shakllanayotgan ongi, tasavvurini o‘zlarining botil va yovuz yo‘llariga solishga intilishadi. Bu maqsad yo‘lida hech narsadan toyishmaydi. Turmushning kichik muammolarini dastak qilish, moddiy qo‘llab-quvvatlash orqali o‘z yo‘liga tortish sinalgan usullardan biri.
Yoki qadim kadriyatlar, mustahkam aqidalarni buzish, ularni boshqacha talqinga solish ham ko‘p qo‘llaniladigan usullardan biri.
Aqidaparast oqimlar birinchi navbatda kelajagimiz bo‘lmish yoshlarga ko‘z tikishlari bejiz emas. Bugungi yoshlar ertangi kunimizni, taraqqiyotini belgilab beruvchi kuchdir.
Dinimizda tarbiyaga alohida o‘rin berilishi bejiz emas. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Hyech bir ota o‘z farzandiga yaxshi tarbiya va go‘zal odobdan buyukroq hadya bera olmas», — deb marhamat qilganlar. Farzandlarimizning faol, vatanparvar yoshlarga aylanishi ko‘p jihatdan ota-onaga bog‘lik. Xalqimizning “Qush uyasida ko‘rganini qiladi” maqoli bejiz aytilmagan. Bu borada nafaqat ota-ona mahalla-ko‘y, o‘quv dargohlari, jamoat tashkilotlari hamkorligida ish olib borishlari darkor.
Yoshlarimizni notanish, maqsadi yovuz bo‘lgan da’vatchilardan asrash lozim. Biz yoshlarimiz ongi va ruhiyatini zaharlashga qaratilgan g‘oyalardan qat’iyat bilan himoya qilsakkina, har qanday g‘arazgo‘y kuchlar yurtimiz mustaqilligi va uning porloq kelajagiga rahna sola olmaydi.
O‘.Jumanazarov
Hazorasp tumani “Shoxpir” masjidi imom-noibi
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati