Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Avgust, 2026   |   12 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:17
Quyosh
05:42
Peshin
12:25
Asr
17:10
Shom
19:12
Xufton
20:32
Bismillah
25 Avgust, 2026, 12 Rabi`ul avval, 1448

Islomda vayronkorlik va buzg‘unchilik qoralanadi

28.10.2019   3520   5 min.
Islomda vayronkorlik va buzg‘unchilik qoralanadi

Muqaddas Islom dinimiz insonlarni ezgu ishlarga, insonlarga yaxshilik qilishga targ‘ib etgan. Rasululloh salollohu alayhi vasallam hadislarida “Insonlarning yaxshilari insonlarga yaxshilik qiluvchilaridir” deganlar.

Bugungi kunda faqat o‘zlarini musulmon sanab, Ahli sunnadagi musulmonlarni kofirlikda ayblab ularni qonlari va mollarini halol sanayotgan ekstremistlar mo‘min-musulmonlar yashayotgan yurtlarda buzg‘unchilik ishlarini amalga oshirishda davom etib kelishmoqda. Ularga  Ahli sunna ulamolari tomonidan qilayotgan ishlari Qur’on va Sunnatga zid ekanligi isbotlab berilib, raddiyalar berilayotgan bo‘lsa-da, ular o‘z bilganlaridan qolmay, musulmonlarning qonini to‘kish, shahar va qishloqlarini vayron qilish, ekinzonlarini kuydirishdan to‘xtashmayapti. Bilaks ular yanada o‘zlarining buzg‘unchi g‘oyalarini ijtimoiy tarmoqlar orqali yoyib, yoshlarni o‘z tuzoqlariga ilintirishga zo‘r berib intilishmoqda.

Terrorchi jamoalar musulmonlar yashayotgan bir qator mamlakatlarda, jumladan, Liviya, Suriya, Afg‘oniston, Somali, Yaman kabi davlatlarda musulmonlar boshiga misli ko‘rilmagan talofatlar yetkazishdi. Ularning buzg‘unchiliklaridan shaharlar, qishloqlar, ekinzorlar, zavod-fabrikalar va turar joylar butunlay vayron bo‘ldi. Buning natijasida odamlar o‘rtasida ocharchilik yuzaga kelib, yuz minglagan yosh bolalar ochlik qurboni bo‘lishdi.

Bu gunohlarning javobini kim beradi? Barchamizga ma’lumki, Islomda vayronkorlik va buzg‘unchilik qoralangan. Jumladan, Qur’oni Karimda shunday marhamat qilgan:

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

“Va Alloh senga bergan narsa bilan oxiratni izlagin, bu dunyodagi nasibangni ham unutma. Alloh senga yaxshilik qilganidek, sen ham yaxshilik qil. Yer yuzida buzg‘unchilikni izlama. Albatta, Alloh buzg‘unchilarni suymas”, dedilar” (Qasas surasi, 77-oyat).

Boshqa bir oyatda Alloh taolo bunday marhamat qilgan:

وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيِهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللّهُ لاَ يُحِبُّ الفَسَادَ وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ ۚ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ ۚ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

“Va burilib ketganda, yer yuzida fasod uchun hamda ekin va nasilni halok qilish uchun harakat etadi. Va holbuki, Alloh fasodni xush ko‘rmas. Qachon unga: “Allohdan qo‘rqqin”, – deyilsa, kibru havosi uni gunohga yetaklar. Jahannam unga yetarlidir. U qanday ham yomon yotoq!” (Baqara surasi, 205-206-oyatlar).

Islom tarixida Payg‘ambarimiz va u zotning sahobalari nafaqat musulmonlarga, balki boshqa din vakillariga ham shafqat ko‘rsatishda butun insoniyatga namuna bo‘ldilar. Buni boshqa din vakillari ham e’tirof etishgan.

Jumladan birinchi Xalifa Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu Shom fathiga jo‘nayotgan qo‘shiniga shunday nasihat qilgan edilar:

«Bolalarni, ayollarni, keksalarni o‘ldirmang. Xurmo daraxtlariga o‘t qo‘ymang va butalarni kesmang. Tuyalarni, boshqa hayvonlar podasini o‘ldirmang… Siz o‘zga ishlar, oxirat dunyosiga xizmat qilish bilan mashg‘ul odamlarni uchratasiz. Shunda ularni o‘z holiga qo‘ying…»

Ikkinchi xalifa Umar ibn Xattob roziyallohu anhu o‘zga dinlarga nisbatan adolatparvarligi bilan Islom dunyosidan tashqarida ham ma’lum va mashhur edi. Hazrat Umarning Quddus va Ludda nasroniylari bilan imzolagan xavfsizlik shartnomasiga muvofiq shahardagi cherkovlar buzib tashlanmasligi, musulmonlar nasroniylarning ibodatxonalarini egallab olmasligi va ularda ibodat qilmasligi kafolatlangan edi. Bu zot Baytul-Maqdisga fotih sifatida kirganlarida «Quddus al-Kubro» cherkovida turishganida asr namozining vaqti kirib qoladi. Keyinchalik musulmonlar buni dalil qilib cherkovni masjid qilib olishmasin, deya bu yerda namoz o‘qishdan bosh tortgandilar. Shahar fath etilganidan keyin ko‘p o‘tmay, Nestorian patriarxi Iyeshuyab Ikkinchi do‘stiga yozgan maktubida shunday so‘zlarni bitgan edi: «Xudo O‘zining irodasini ato etgan… bu arablar bizga hech qanday zarar yetkazishmadi. Haqiqatdan ular dinimizga, ruhoniylarimizga, cherkov va uzlatgohlarmizga hurmat bilan qarashdi» (Horun Yahyo, «Islom terrorni la’natlaydi», Toshkent, ) 

Ekstremistlar bu jinoyatkorona buzg‘unchiliklaridan ko‘rilayotgan zararlar

Bunday buzg‘unchiliklarda begunoh musulmonlar, yosh bolalar, ayollar, qariyalar qurbon bo‘lishmoqda.

Urushlar natijasida millionlagan odamlar uylarini, vatanini tark qilib o‘zga yurtlarga ko‘chib ketishga majbur bo‘lishmoqda. Ayrimlari dengizda suvga g‘arq bo‘lib halok bo‘lmoqda.

Zavod-fabrikalar vayron bo‘lib, ishlab chiqarish butunlay izdan chiqib, odamlar ishsiz qolishiga sabab bo‘lmoqda. Buning natijasida odamlar, ayniqsa yosh bolalar ocharchilik qurboni bo‘lishmoqda. Shuningdek tibbiyot va ta’lim muassasalari vayron etilib, tiziim butunlay izdan chiqqan.

Eng yomoni g‘arbda Islomni yomonotliq bo‘lishiga bular sababchi bo‘lishmoqda. G‘arbda Islomni “terror dini” deb turli ta’na toshlari yog‘ilishiga, muqaddas dinimizni, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamni karikatura qilinishga sababchi bo‘lishmoqda.

Yuqoridagi misollardan xulosa qilib aytamizki, Islom dinini o‘zlariga niqob olib, din nomidan gapirib qon to‘kayotgan, ko‘zi qonga to‘lgan jangarilarning aldovlaridan ogoh bo‘laylik. Yoshlarimizni ularning tuzog‘idan asraylik.  

 

D. Abduqodirov,

Imom Faxriddin ar-Roziy islom  bilim  yurti mudiri

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Kamerada nafaqat tarix, balki Buxoroning bugungi qiyofasi ham aks etmoqda

25.08.2026   6749   5 min.
Kamerada nafaqat tarix, balki Buxoroning bugungi qiyofasi ham aks etmoqda

Ba’zi shaharlarni kitobdan o‘qib tanimaysiz — ularni ko‘rish, his qilish, ko‘hna devorlariga boqish, tor ko‘chalaridagi tarix nafasini tuyish kerak. Buxoro dunyodagi ana shunday betakror, g‘aroyib shaharlardan biri hisoblanadi.

Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.

Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.

Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.

Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.

Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.

Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.

Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.

Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.

Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.

Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.

Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.

Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.

Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.

Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.

O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari