Muqaddas Islom dinimiz insonlarni ezgu ishlarga, insonlarga yaxshilik qilishga targ‘ib etgan. Rasululloh salollohu alayhi vasallam hadislarida “Insonlarning yaxshilari insonlarga yaxshilik qiluvchilaridir” deganlar.
Bugungi kunda faqat o‘zlarini musulmon sanab, Ahli sunnadagi musulmonlarni kofirlikda ayblab ularni qonlari va mollarini halol sanayotgan ekstremistlar mo‘min-musulmonlar yashayotgan yurtlarda buzg‘unchilik ishlarini amalga oshirishda davom etib kelishmoqda. Ularga Ahli sunna ulamolari tomonidan qilayotgan ishlari Qur’on va Sunnatga zid ekanligi isbotlab berilib, raddiyalar berilayotgan bo‘lsa-da, ular o‘z bilganlaridan qolmay, musulmonlarning qonini to‘kish, shahar va qishloqlarini vayron qilish, ekinzonlarini kuydirishdan to‘xtashmayapti. Bilaks ular yanada o‘zlarining buzg‘unchi g‘oyalarini ijtimoiy tarmoqlar orqali yoyib, yoshlarni o‘z tuzoqlariga ilintirishga zo‘r berib intilishmoqda.
Terrorchi jamoalar musulmonlar yashayotgan bir qator mamlakatlarda, jumladan, Liviya, Suriya, Afg‘oniston, Somali, Yaman kabi davlatlarda musulmonlar boshiga misli ko‘rilmagan talofatlar yetkazishdi. Ularning buzg‘unchiliklaridan shaharlar, qishloqlar, ekinzorlar, zavod-fabrikalar va turar joylar butunlay vayron bo‘ldi. Buning natijasida odamlar o‘rtasida ocharchilik yuzaga kelib, yuz minglagan yosh bolalar ochlik qurboni bo‘lishdi.
Bu gunohlarning javobini kim beradi? Barchamizga ma’lumki, Islomda vayronkorlik va buzg‘unchilik qoralangan. Jumladan, Qur’oni Karimda shunday marhamat qilgan:
وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
“Va Alloh senga bergan narsa bilan oxiratni izlagin, bu dunyodagi nasibangni ham unutma. Alloh senga yaxshilik qilganidek, sen ham yaxshilik qil. Yer yuzida buzg‘unchilikni izlama. Albatta, Alloh buzg‘unchilarni suymas”, dedilar” (Qasas surasi, 77-oyat).
Boshqa bir oyatda Alloh taolo bunday marhamat qilgan:
وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيِهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللّهُ لاَ يُحِبُّ الفَسَادَ وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ ۚ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ ۚ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ
“Va burilib ketganda, yer yuzida fasod uchun hamda ekin va nasilni halok qilish uchun harakat etadi. Va holbuki, Alloh fasodni xush ko‘rmas. Qachon unga: “Allohdan qo‘rqqin”, – deyilsa, kibru havosi uni gunohga yetaklar. Jahannam unga yetarlidir. U qanday ham yomon yotoq!” (Baqara surasi, 205-206-oyatlar).
Islom tarixida Payg‘ambarimiz va u zotning sahobalari nafaqat musulmonlarga, balki boshqa din vakillariga ham shafqat ko‘rsatishda butun insoniyatga namuna bo‘ldilar. Buni boshqa din vakillari ham e’tirof etishgan.
Jumladan birinchi Xalifa Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu Shom fathiga jo‘nayotgan qo‘shiniga shunday nasihat qilgan edilar:
«Bolalarni, ayollarni, keksalarni o‘ldirmang. Xurmo daraxtlariga o‘t qo‘ymang va butalarni kesmang. Tuyalarni, boshqa hayvonlar podasini o‘ldirmang… Siz o‘zga ishlar, oxirat dunyosiga xizmat qilish bilan mashg‘ul odamlarni uchratasiz. Shunda ularni o‘z holiga qo‘ying…»
Ikkinchi xalifa Umar ibn Xattob roziyallohu anhu o‘zga dinlarga nisbatan adolatparvarligi bilan Islom dunyosidan tashqarida ham ma’lum va mashhur edi. Hazrat Umarning Quddus va Ludda nasroniylari bilan imzolagan xavfsizlik shartnomasiga muvofiq shahardagi cherkovlar buzib tashlanmasligi, musulmonlar nasroniylarning ibodatxonalarini egallab olmasligi va ularda ibodat qilmasligi kafolatlangan edi. Bu zot Baytul-Maqdisga fotih sifatida kirganlarida «Quddus al-Kubro» cherkovida turishganida asr namozining vaqti kirib qoladi. Keyinchalik musulmonlar buni dalil qilib cherkovni masjid qilib olishmasin, deya bu yerda namoz o‘qishdan bosh tortgandilar. Shahar fath etilganidan keyin ko‘p o‘tmay, Nestorian patriarxi Iyeshuyab Ikkinchi do‘stiga yozgan maktubida shunday so‘zlarni bitgan edi: «Xudo O‘zining irodasini ato etgan… bu arablar bizga hech qanday zarar yetkazishmadi. Haqiqatdan ular dinimizga, ruhoniylarimizga, cherkov va uzlatgohlarmizga hurmat bilan qarashdi» (Horun Yahyo, «Islom terrorni la’natlaydi», Toshkent, )
Ekstremistlar bu jinoyatkorona buzg‘unchiliklaridan ko‘rilayotgan zararlar
Bunday buzg‘unchiliklarda begunoh musulmonlar, yosh bolalar, ayollar, qariyalar qurbon bo‘lishmoqda.
Urushlar natijasida millionlagan odamlar uylarini, vatanini tark qilib o‘zga yurtlarga ko‘chib ketishga majbur bo‘lishmoqda. Ayrimlari dengizda suvga g‘arq bo‘lib halok bo‘lmoqda.
Zavod-fabrikalar vayron bo‘lib, ishlab chiqarish butunlay izdan chiqib, odamlar ishsiz qolishiga sabab bo‘lmoqda. Buning natijasida odamlar, ayniqsa yosh bolalar ocharchilik qurboni bo‘lishmoqda. Shuningdek tibbiyot va ta’lim muassasalari vayron etilib, tiziim butunlay izdan chiqqan.
Eng yomoni g‘arbda Islomni yomonotliq bo‘lishiga bular sababchi bo‘lishmoqda. G‘arbda Islomni “terror dini” deb turli ta’na toshlari yog‘ilishiga, muqaddas dinimizni, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamni karikatura qilinishga sababchi bo‘lishmoqda.
Yuqoridagi misollardan xulosa qilib aytamizki, Islom dinini o‘zlariga niqob olib, din nomidan gapirib qon to‘kayotgan, ko‘zi qonga to‘lgan jangarilarning aldovlaridan ogoh bo‘laylik. Yoshlarimizni ularning tuzog‘idan asraylik.
D. Abduqodirov,
Imom Faxriddin ar-Roziy islom bilim yurti mudiri
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana