Hozirgi axborot globallashuv davrida kechayotgan jarayonlar bizni doim ogoh bo‘lishga, sof dinimiz, milliy qadriyatlarimizni saqlashga, ularni sohta talqinlardan farqlashga va sof dinimizni buzg‘unchi va mutanosib kimsalarni fitnalaridan ximoya qilishga undaydi.
Ba’zi mutanosib, buzg‘unchi kimsalar din nomidan gapirib sof e’tiqodimiz va qadriyatimizni qoralashga zo‘r bermoqda. Shu bois ba’zi bir kimsalar ularning aldovlariga ishonib, din to‘g‘risida noto‘g‘ri fikrga borib, ularga ergashib ketayotganlar ham uchrab turibdi.
Har bir imom xatib, har bir ziyoli inson g‘alamis kimsalarni bunday xatti-harakatlariga befarq qarab turmasligi kerak. Islom dini insonlarni faqat yaxshilikka chaqiradi. Birovga ozor berishdan, zulmdan qaytaradi. Nafaqat inson xatto atrofimizdagi olam va unda yashab turgan maxluqotlarga xam yaxshi munosabatda bo‘lishga chaqiradi. Qalbida iymoni bor inson xech kimga yomonlik istamaydi. Payg‘ambarimiz (sallollohu alayhi vasallam): — “Birovlar uning qo‘lidan va tilidan ozor topmaydigan kishi chin musulmondir” — deganlar. Bugun atrofimizda bo‘layotgan har bir voqea xodisani aql bilan baholab, so‘ng hulosa chiqarmog‘imiz darkor. Oqni qoradan, yahshini yomondan ajrata bilishimiz kerak. Alloh ta’olo fitna haqida shunday amr qilgan — “Sizlardan faqat zulm qilganlarning o‘zigagina yetmaydigan fitnadan saqlaningiz va bilib qo‘yingizki Alloh jazosi qattiqdir” (Anfol 25). “Fitna esa qottillikdan ham ashaddiyroqdir” (Baqara 191).
Ali Saburiy: “Musulmonni dinida fitnaga solish tinchini buzish Alloh nazdida qotillikdan qattiqroqdir“ deganlar. (Tavsir al-vazih al-muyassar). Demak fitnalar to‘zg‘ib turgan paytda musulmon kishi amal kilishi lozim bo‘lgan islom odoblari quyidagilar:
— Qur’on va sunnatga ergashish, ikkisini mahkam ushlash;
— Alloh ta’olodan fitna va unga yaqinlashtiradigan har bir narsadan uzoqlashtirishni, firqachilik, ixtilof, yengiltaklik, din aqidasiga xilof ish yoki buzuq ta’limotlardan saqlanmoqlikni so‘rab duo qilish;
— ulamolar etagini ushlab, ularning ilmlaridan manfaat olib, o‘tgan solih kishilarni yo‘llarini tutish;
— yumshoqlik, shoshmaslik, kamtarin va halim bo‘lish, g‘azab va shoshqaloqlikdan uzoqlashish;
— zero Alloh taolo bunday marhamat qilgan “(Ey inson) O‘zing (aniq) bilmagan narsaga ergashma! Chunki quloq, ko‘z, dilning har biri to‘g‘risida (har bir inson) ma’sul bo‘lur” (Isro 36).
Abu Hurayra rahimahulloh rivoyat qilgan hadisda:
— “Kelajakda fitnalar bo‘ladi. U fitnalar kelganda o‘tirgan kishi turgandan, turgan kishi yurgandan, yurgan kishi unga qarab yugirgandan yaxshidir. Kim fitnaga qiziqib unga intilsa (fitna) uni o‘ziga tortib halok qiladi. Kim undan qochib qutiladigan joy topsa, o‘sha yerda panox topsin. (fitnaga aralashmasin)”
(Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).
Andijon viloyati Buloqboshi tumani
Shirmonbulok jo’me masjidi imomi D. Mirzakarimov
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws