Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Iyun, 2026   |   3 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:03
Quyosh
04:49
Peshin
12:29
Asr
17:40
Shom
20:03
Xufton
21:45
Bismillah
18 Iyun, 2026, 3 Muharram, 1448

Tahajjud namozi haqida nimalarni bilamiz?

15.10.2019   36551   7 min.
Tahajjud namozi haqida nimalarni bilamiz?

Tahajjud namozi ham nafl ibodatlar qatoriga kirib, ular ichida o‘qilish vaqti bir oz noqulaylik tug‘dirsa ham, unga beriladigan savoblar va ajr-mukofotlariga ko‘ra eng oliysi hisoblanadi. Zero, hadisi sharifda Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Farz namozlardan keyingi eng afzal namoz tahajjud namozidir», deganlar. 
( Imom Muslim rivoyati) 

Alloh taolo Qur’onda shunday deb marhamat qilgan:  “Tunda (yarim kechada) uyg‘onib o‘zingiz uchun tahajjud (nafl) namozini o‘qing! Shoyadki, Rabbingiz Sizni (Qiyomat kunida) maqtovli (shafoat qiladigan) maqomda tiriltirsa” (Isro surasi, 79-oyat).

Oyatdan ko‘rinib turibdiki, Alloh taolo Rosululloh sollallohu alayhi vasallamga xitob qilib. Xossatan tahajjud namozini ado qilishga buyurmoqda va bu namoz Qiyomat kunida gunohkor ummatlari uchun qilinadigan shafoatlari uchun sabab bo‘lishiga ishora qilmoqda. Aynan shu sababdan, rosululloh sollallohu alayhi vasallam tahajjud namoziga qattiq e’tibor berardilar. O‘zlari uzrsiz aslo tark qilmagan holda, ummatlari uchun ham bir qancha bashoratlar berib, ushbu namozga targ‘ib qiluvchi bir qancha hadislarni qoldirganlar. Jumladan, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: «Albatta, jannatda tashqarisi ichidan, ichkarisi tashqaridan ko‘rinib turadigan xonalar bor. Alloh u xonalarni – taom yedirgan, salomni yoygan va kechasi odamlar uyquda yotganda tungi (tahajjud) namozni o‘qigan zotlar uchun tayyorlab qo‘ygandir»  (Imom Ahmad rivoyati)

Boshqa hadisda esa:  «Sizlar tungi (tahajjud) namozini lozim tutinglar, chunki u sizlardan oldingi solih kishilarning odati, Rabbingizga yaqinlashuv, yomonliklarga kafforat va gunohdan qaytaruvchidir»  ( Imom Termiziy rivoyati)

Abdulloh  ibn Salom roziyallohu anhudan qilingan rivoyatda shunday deyilgan:

“Rasululloh sollallohu alayhi vasalam (Madinaga) keldilar. Men odamlar orasida u zotni ko‘rish uchun keldim. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning yuzlarini ko‘rganimda, albatta, u zotning yuzlari yolg‘onchi, kazzobning yuzi emasligini bildim. U zotning birinchi gapirgan gaplari: “Ey insonlar! Salomni orangizda keng yoyinglar, taom ulashinglar, qarindoshlar bilan aloqani bog‘langlar va tunda, odamlar uxlayotgan paytda namoz o‘qinglar. Shunda jannatga salomat holda kirasizlar” deyish bo‘ldi”.

Hadislarda aytiladi: “Alloh taoloning  bandaga eng yaqin bo‘ladigan holati kechaning oxirgi qismidadir. Agar o‘sha soatda Allohni zikr qiluvchilardan bo‘la olsang, shunday bo‘l!” deganlar. Yana bir hadisda Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Mo‘minning sharafi kechasi o‘qigan namozi va azizligi insonlarning qo‘llaridagi narsadan behojat bo‘lishidir” deganlar.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam:  «Qachon er kechasi o‘z ahlini uyg‘otib, ikkovlari bir bo‘lib namoz o‘qisalar, zokir va zokiralar qatoriga yoziladilar», dedilar».

Sharh: Bu esa ulug‘ saodatdir. Alloh taolo Qur’oni karimda zokir va zokiralarga mag‘firat va ulug‘ ajr tayyorlab qo‘yganini aytgandir. Shuning uchun har bir musulmon er kechasi xotinini uyg‘otib, ikkovlari bir bo‘lib tahajjud namozi o‘qib turishlari kerak.

Muhammad ibn Yusuf aytdilar: «Sufyon Savriy tunda bizni uyg‘otib, «Ey yigitlar! Yoshlikda tungi tahajjud namozini o‘qinglar. Kuchga to‘lgan, yosh paytingizda o‘qimasangiz, qachon o‘qiysiz?», der edilar.

Salafi solihlar ham tahajjud namoziga qattiq e’tibor berardilar. Chunki ular tahajjudning faydalarini ko‘rgan va lazzatlaridan bahramand bo‘lgan edilar.

Fuzayl ibn Iyoz rohimahulloh aytgan edilar:

«Payg‘ambarlar, sof kishilar, yaxshi insonlar va pokiza zotlarning qalbida uch xil sifat bor: halimlik, Allohga tavba qilib yolvorish va tahajjud namozidan nasibadorlik».

 

Hasan Basriy rahimahullohdan: «Nima uchun tunda tahajjud o‘qiydiganlarning yuzi go‘zal bo‘ladi?» deb so‘rashdi. U zot shunday dedilar: «Ular Rahmon sifatli Zot – Alloh bilan xoli qolishganda U Zot ularga O‘z nuridan ato etadi».

Ibn Rajab rohimahulloh: «Robbining huzurida hojati bo‘laturib, sahar vaqti, ya’ni tongda uxlagan kishi oqil emas», degan ekanlar. Ya’ni, hojatlaringizni tundagi tahajjud namozida so‘rashni o‘rganing!

Ka’b aytdilar: “Tundagi tahajjudda qoim kishilar borki, ulardan minnatdor bo‘lingandir. Tunda uxlovchilar borki, ularning gunohlari mag‘firat qilingandir. Masalan, ikki mo‘min kishi Alloh yo‘lida bir birini yaxshi ko‘radi. Ulardan biri namoz o‘qib birodari haqqiga duo qiladi. Va Alloh uning duosini ijobat qiladi”.

Ibn Ajlon shunday degan ekanlar: “Alloh taolo mo‘minning kuchini jismiga emas, qalbiga joyladi. Axir qariyalarni qarang, issiq haroratda ham ro‘za tutib, tunda tahajjud namozini ado qiladilar. Vaholanki, yoshlar bu amallardan ojiz bo‘lishadi”.

Abu Sulaymon Doroniy: «Tahajjud o‘quvchilar tunni o‘yin-kulgi bilan o‘tkazuvchilardan ko‘ra ko‘proq lazzatga cho‘mganlardir», dedilar.

Ibrohim Havvos aytadilar: “Qalb kasallarini davolash besh ish bilan bo‘ladi: Qur’onni tadabbur bilan (ma’nosini anglab) tilovat qilish, kechasi tahajjud namozi o‘qish, saharlarda Allohga yolvorish, do‘stlar bilan suhbat va kam yeyish”. 

Ba’zi oriflar shunday degan ekanlar: «Alloh taolo saharda uyqusidan uyg‘onuvchilarning qalbiga nur to‘ldirib qo‘yadi. Ularning qalbiga foydalar tushib, nurga burkanadi. So‘ngra foydalar ularning qalbidan taralib, g‘ofillar qalbiga yetib boradi».

Hikmatlarda aytiladi:

“Jannatdagi avvalgi manzilingga qaytishni xohlasang, tunda tahajjud o‘qiydiganlar vodiysiga ko‘tarilgin, chunki karvon ana shu yerdan o‘tadi. Tong sahardagi duo qazoi qadarning o‘qi ekanini ham unutma”.

“Tungi namoz o‘qiladigan uyda nur paydo bo‘ladi. Uni osmon  ahli ko‘radi. Biz tunda osmonga qaraganimizda, yulduzlar  yorug‘ligini ko‘rganimizdek, osmon ahli yerdagi nurning namoz  o‘quvchining uyidan taralayotganini ko‘radi. Undan ham ajablanarlisi shuki, har kuni uyingdagi nurni  ko‘rishga odatlangan farishtalar tungi namoz o‘qimagan kuning seni  so‘rab-surishtiradilar, chunki ular uyingda zulmatni ko‘radilar.  Ularga sening bemorliging yoki g‘amga botib qolganing aytiladi.  Farishtalar senga shifo va g‘amdan xalos bo‘lishingni so‘raydilar  yoki ehtiyojingga qarab duo qiladilar. Chunki ular sening namozing  sababli nur taralayotgan uyingni ko‘rishni istaydilar”.

“Taroveh yoki tahajjud namozida ota-onangning haqqiga qilgan duoing ularga atab so‘ygan o‘nta tuyangdan afzaldir”.

“Agar bizning kunlik rejamizda ikki rakatli zuho namozi, Qur’ondan kunlik vazifa, tungi vitr va tahajjud namozi, yaxshi so‘zlar, faqat Alloh biladigan yashirilgan amallar, tong va kechki payt aytiladigan zikrlar bo‘lmasa hayotning qanday mazasi bor. Siz kunlik jadvalingizni tartibga solib, uni kunlik vazifalaringizdan qilib oling. Shunda inshaalloh kuningizni rohat va farog‘atda topasiz”.

Aziz do‘stim! Ushbu ma’lumotlarni o‘qigandan keyin loaqal ikki rakaat tahajjud namozini o‘qishni qasd qilgan bo‘lsangiz, loaqal yaxshi niyat qilgan bo‘lsangiz, biz maqsadimizga yetdik. Duolarda eslab qo‘ying!

 

Manbalar asosida : Olmazor tumanidagi “Mevazor” masjidi imom noibi Yorbek Islomov tayyorladi

 

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Giyohvandlik: oila, jamiyat va kelajakka tahdid

16.06.2026   4528   3 min.
Giyohvandlik: oila, jamiyat va kelajakka tahdid

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Ba’zan birgina noto‘g‘ri qadam insonning butun hayotini o‘zgartirib yuborishi mumkin. Afsuski, shunday xatolar borki, ularning og‘ir oqibatlari nafaqat insonning o‘ziga, balki uning oilasi, farzandlari va yaqinlariga ham ta’sir qiladi. Giyohvandlik ana shunday illatlardan biri bo‘lib, u insonni jismonan va ma’nan yemirib, jamiyat taraqqiyotiga jiddiy xavf soladi.

Bugun dunyo miqyosida giyohvandlikka qarshi kurash dolzarb masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. Chunki bu illat sabab minglab insonlar o‘z sog‘lig‘ini yo‘qotmoqda, oilalar parokanda bo‘lmoqda, yoshlarning orzu va maqsadlari barbod bo‘lmoqda. Bir qarashda shaxsiy muammodek ko‘ringan giyohvandlik aslida butun jamiyatning dardi hisoblanadi.

Dinimiz Islom inson hayoti, sog‘lig‘i va aqlini muhofaza qilishga alohida ahamiyat qaratadi. Alloh taolo Qur’oni karimda insonni halokatga olib boruvchi ishlardan qaytargan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom esa har qanday mast qiluvchi narsa man etilganini ta’kidlaganlar. Zero, aql insonga berilgan eng buyuk ne’matlardan biri bo‘lib, uni zaiflashtiruvchi yoki yo‘q qiluvchi har qanday vosita insonning o‘ziga ham, jamiyatga ham zarar keltiradi.

Giyohvandlikning eng og‘ir zarbasi inson salomatligiga tushadi. Bu illat asab tizimini izdan chiqaradi, ichki a’zolar faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, ruhiy muammolarni keltirib chiqaradi. Vaqt o‘tishi bilan inson mehnat qilish qobiliyatini yo‘qotadi, hayotga bo‘lgan qiziqishi so‘nadi, o‘zining oilaviy va ijtimoiy mas’uliyatini anglashdan uzoqlasha boshlaydi.

Biroq masalaning yanada xavotirli tomoni shundaki, giyohvandlik faqat bir insonning emas, butun oilaning fojiasiga aylanadi. Ota-onalar farzand dog‘ida qolishi, turmush o‘rtoqlari orasida mehr-oqibat so‘nishi, farzandlar e’tibor va tarbiyadan mahrum bo‘lishi mumkin. Bunday muhitda voyaga yetayotgan bolalarning kelajagi ham xavf ostida qoladi.

Mutaxassislar ta’kidlashicha, giyohvand moddalar inson nasli va sog‘lig‘iga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Bu esa kelajak avlodning jismoniy va ruhiy kamolotiga salbiy ta’sir o‘tkazishi mumkin. Shu ma’noda giyohvandlik nafaqat inson hayotini, balki millat kelajagini ham tahdid ostiga qo‘yadi. Zero, sog‘lom avlod har qanday mamlakatning eng katta boyligi hisoblanadi.

Bugungi kunda yoshlarni bu illatdan asrash har birimizning burchimizdir. Avvalo, oilada farzand tarbiyasiga jiddiy e’tibor qaratish lozim. Ota-ona farzandining do‘stlari, qiziqishlari va bo‘sh vaqtini qanday o‘tkazayotganidan doimo xabardor bo‘lishi kerak. Shuningdek, ta’lim muassasalari, mahalla va keng jamoatchilik ham yoshlar tarbiyasida faol ishtirok etishi muhim ahamiyatga ega.

Yoshlar qalbida ezgulik, Vatanga muhabbat, halol mehnatga hurmat va ma’naviy qadriyatlarga sadoqat tuyg‘usini shakllantirish giyohvandlikka qarshi eng samarali choralardan biridir. Chunki ma’naviy bo‘shliq paydo bo‘lgan joyda turli yot g‘oyalar va zararli odatlar ildiz otishi oson kechadi.

Xulosa o‘rnida aytish joizki, giyohvandlik inson hayoti, oila farovonligi va jamiyat taraqqiyoti uchun jiddiy xavf tug‘diruvchi og‘ir ijtimoiy illatdir. Uning oqibatlari bir inson taqdiri bilan cheklanib qolmaydi, balki butun millat kelajagiga ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois har birimiz bu baloga qarshi murosasiz munosabatda bo‘lishimiz, farzandlarimizni ogohlik va sog‘lom turmush tarzi ruhida tarbiyalashimiz zarur. Zero, sog‘lom avlod yurtning tayanchi, millatning kelajagi va Vatan taraqqiyotining mustahkam poydevoridir.


Nurulloh MAHKAMOV, 
Chust tumani bosh imom-xatibi.

MAQOLA