Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Iyun, 2026   |   12 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:52
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
27 Iyun, 2026, 12 Muharram, 1448

YER VA QUYOSH HAJMINING FARQI

24.09.2019   5040   2 min.
YER VA QUYOSH HAJMINING FARQI

Quyosh – Quyosh tizimining markaziy jismi bo‘lib, qizigan plazma shardan iborat. Quyosh Yer sayyorasiga eng yaqin yulduzdir.

Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday marhamat qilgan:

وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا

“Quyosh bilan va uning ziyosi bilan qasam” (Shams surasi, 1-oyat).

 

Alloh taolo Yer sayyorasi haqida shunday marhamat qilgan:

وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا

“Va undan so‘ng yerni tuxum shaklida qildi” (Naziat surasi, 30-oyat).

 

Biz ushbu maqolada Quyosh bilan Yer hajmlarini solishtirib ko‘ramiz.

Quyoshning hajmi 1.300.000 Yer hajmiga teng.

Tushuntirib aytadigan bo‘lsak, Quyoshning ichiga Yer sayyorasidan bir million uch yuz mingtasini joylash mumkin. Ushbu rasmda o‘ng tarafda Quyosh, chap tarafda Yer solishtirilgan.

Ha, Quyosh Yerdan shu qadar katta.

Quyosh “Quyosh tizimi”ning 98 foizini tashkil etadi. Qolgan 2 foizi 9 ta sayyora hissasiga to‘g‘ri keladi.

Ammo shunga qaramasdan, Quyosh G2V tipidagi yulduz hisoblanadi. Bunday yulduzlar “Sariq karlik”, ya’ni sariq jajji yulduzlar deyiladi.

Shu “jajji yulduz” biz yashayotgan sayyoradan shu qadar katta ekan. Endi biz o‘z sayyoramiz oldida qanchalik kichik, zarradekmiz. Alloh taolo shunday ulkan maxluqlarni biz insonlarning qulay hayot kechirishimiz uchun bo‘ysundirib qo‘ygan. Biz esa o‘zimizning naqadar ojiz, zaif ekanimizni his qilib, Alloh taoloning ibodatida bardavom bo‘laylik!

Bu suratda esa shar ichiga 1.300.000 dona kichik sharchalar solingan bo‘lib, Quyosh bilan Yerning solishtirma hajmi maket ko‘rinishida berilgan.

         Maqolamizni ushbu oyat bilan yakunlaymiz:

هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِن دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ

“Bu Allohning yaratganidir. Qani menga ko‘rsating-chi, Undan boshqalar nimani yaratdilar. Yo‘q! Zolimlar ochiq-oydin adashuvdadirlar” (Luqmon surasi, 11-oyat).

 

Internet ma’lumotlari asosida Nozimjon Hoshimjon tayyorladi

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Inson barmoq izlari

26.06.2026   3294   4 min.
Inson barmoq izlari

Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.


Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.


Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:


“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).


Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.


Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.


Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.


Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.


Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.


Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.


Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.


Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.


Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.


Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).  


Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?


Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.


Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.


Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir. 


Muhammad Rotib Nabulsiyning 

Qur’on va sunnatdagi 

ilmiy mo‘jizalar 

ensiklopediyasidan

Mir Arab oliy madrasasi

o‘qitvchisi
Abdurahmonov

Abdulhodiy

tarjima qildi