Bugun juda ham dolzarb masalalardan biri xususida suhbatlashamiz. Ayni paytda butun dunyoning eng katta muammolaridan biri bo‘lgan musulmonlarning boshiga musibatlar keltirib, iymonlaridan ayrilishiga sabab bo‘layotgan sehr, folbinlik va munajjimlik zamonamizning boshiga bitgan balo bo‘ldi, desak xato qilmaymiz.
Islom ulamolari sehrgar shak-shubhasiz, kofir bo‘ladi, degan hukmni o‘qishgan. Bunga hujjat sifatida quyidagi oyat keltiriladi: «Balki odamlarga sehr o‘rgatadigan shaytonlar kofir edilar» (Baqara surasi, 102).
La’natlangan shaytonning odamlarga sehr o‘rgatishdan ko‘zlagan birdan-bir maqsadi – ularni mushrikka aylantirishdir. Alloh o‘ziga shirk keltirgan insonni hech qachon kechirmaydi.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: «Kimki bashoratgo‘y yoki folbinning oldiga borib, aytayotgan gapini rost deb bilsa, u shubhasiz, Muhammadga tushgan narsaga kufr keltiribdi» (Abu Dovud, Nasoiy, Ibn Moja).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: «Kimki bashoratgo‘yning oldiga borib, undan biron narsani so‘rasa, qirq kungacha uning bironta ham namozi qabul qilinmaydi» (Muslim rivoyati).
Oisha roziyallohu anho aytdilar: «Odamlar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan folbinlar haqida so‘rashdi. U zot roziyallohu anho: «Ular haq emaslar», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, ular gohida shunday gaplarni aytadilarki, u haq bo‘lib chiqadi», deyishdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Bu haq kalimani jin o‘g‘irlab o‘g‘rincha bilib oladi-da uni do‘sti folbinning qulog‘iga quyadi. Folbinlar esa unga yuzta yolg‘onni aralashtirib yuboradilar», dedilar» (Muttafaqun alayh).
Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhu aytganlar: «Folbin – sehrgar, sehrgar esa kofirdir».
Bu hol shu qadar keng rivoj olganki, ommaviy axborot nashrlari ham munajjimlar bashoratiga alohida e’tibor qaratib, odamlarning yulduziga qarab fol ochish bilan ovora. Allohning kalomi, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning hadisi shariflari bir chetda qolib, odamlar shaytonga rostmana shogird tutingan folbinlarning so‘zlariga quloq soladilar. Yuqorida gunohi kabira rukni ostida kelgan xabarlarda bir hadis e’tiborimizni o‘ziga tortadi. Rosululloh sollallohu alayhi vasallam o‘z hadislarida folbinning oldiga borib, uning gapini tasdiqlagan kishi dindan chiqishini aytganlar. Nima uchun endi, faqat borgan odam emas, balki borib gapini tasdiqlagan kishi? Hech o‘ylab ko‘rganmisiz? Aslida borganning o‘zidayoq qirq kunlik namozlarining savobidan mahrum bo‘lib, o‘sha ibodatlari qabul bo‘lmas ekan. Musulmon kishi uchun bir vaqt namozining qabul bo‘lmay qolishidan ulkanroq musibat yo‘q! Demak folbinga yugurayotgan insonlarning iymonida juda katta zaiflik va nuqson mavjud. Chunki, borish ham, uning so‘zini tasdiqlash ham o‘ta og‘ir jinoyat va musibatdir.
Shu o‘rinda “Xalqimizda “folga borma folsiz yurma” degan gap bor” deydigan mahmadonalar diqqqatiga: bu maqolni ham folbinlar tegirmoniga suv quyayotgan ilmsiz, nodon kimsalar o‘ylab topgan. O‘zingizning gunohingiz va buzg‘unchiligingiz uchun xalqni aybdor qilmang.
So‘zimiz so‘ngida betob bo‘lsa ham folbinga, biror narsasi yo‘qolsa ham folbinga, ishi yurishmasa ham folbinga, qiziga sovchi kelmay qolsa yohud o‘g‘liga qiz topilmasa ham folbinga yuguradigan va umuman hayotini folbinlarsiz tasavvur qila olmaydigan yurtdoshlarimizga xitobimiz shuki, Allohga qayting, Muhammad sollallohu alayhi vasallam qaytargan va oxiri abadiy do‘zax bo‘ladigan yo‘lni tark eting! Payg‘ambarimiz Alloh ta’olo har bir odamning taqdirini ularni yaratishidan ellik ming yil oldin yozib qo‘yganini aytib ketganlar. Bu taqdirni hech kim o‘zgartira olmaydi. Folbinlarga qatnayotgan opalarimiz, singillarimizning shu bugundanoq bu yo‘ldan qaytishlarini so‘raymiz. O‘zingiz o‘ylab ko‘ring, nima uchun folbinlar hamisha xor va g‘aribxonalarda yashashadi. Nima sababdan ular kelajakni aytib berish uchun o‘zlarida jur’at topishadi-yu, oyoqlari ostida turgan konlarni topib, boyib ketmaydilar. Mayli, bu ham og‘irdir, nega birgina lotoreya qog‘ozini olib, nol butun mingdan bir millimetr narida turgan yozuvni o‘qib, Kaptiva yoki Malibu egasi bo‘lib olishmaydi, nega?! Chunki ular kelajakni hech qachon bila olishmaydi. Alloh ta’olo Qur’oni karimda bu ilm faqat O‘zida ekanligini aytgan. Alloh taolo bilan faqat Allohgagina tegishli bo‘lgan ilmni talashayotgan bandalar albatta xor bo‘lajak. Shu mal’un, iflos va jirkanch mahluqlarning oldiga borib, iymon-u e’tiqodni poymol qilmaylik, azizlar. Kimki shu ishni qilgan bo‘lsa, shu bugunoq tavba qilsin, Alloh kechiruvchi Zot. Ulgura olmay qolsa, qiyomatda Muhammad sollallohu alayhi vasallamga tushgan dinda bo‘lmaydi. Kofirning joyi esa abadiy jahannamdir. Bundan Allohning O‘zi asrasin.
Saidabror Umarov
So‘nggi yillarda raqamli texnologiyalarning rivojlanishi natijasida qimor o‘yinlari va onlayn bukmekerlik platformalari keng ommalashdi. Ilgari kazino yoki maxsus muassasalarga borish talab qilingan bo‘lsa, bugun smartfon orqali istalgan vaqtda va istalgan joydan qimor o‘ynash imkoniyati mavjud. Bu esa qimorga qaramlikning kengayishiga, moliyaviy muammolarning ortishiga va oilaviy nizolarning ko‘payishiga olib kelmoqda.
Qimorga qaramlik – tan olingan kasallik
Qimorga qaramlik xalqaro tibbiy tasniflarda xulq-atvorga bog‘liq buzilish sifatida e’tirof etiladi. Mutaxassislar fikriga ko‘ra, inson yutqazgani sari yana o‘ynash istagi kuchayadi.
Moliyaviy oqibatlar
Qimorning eng birinchi zarari insonning moliyaviy holatiga ta’sir qiladi. Ko‘plab o‘yinchilar dastlab kichik mablag‘ bilan boshlaydi. Biroq yo‘qotilgan pulni qaytarish umidida yanada kattaroq pul tika boshlaydi. Bu holat: qarzdorlikning oshib ketishi, bank kreditlarining to‘lanmay qolishi, oila budjeti izdan chiqishi, hatto uy-joy va mol-mulkni yo‘qotishgacha olib keladi.
Tadqiqotlarda qimor sababli ayrim insonlar oziq-ovqat, ta’lim va tibbiy xizmat uchun ajratilgan mablag‘ni ham stavkalarga sarflashi aniqlangan.
Ruhiy salomatlikka ta’siri
Qimorga qaram insonlarda doimiy xavotir, depressiya, uyqusizlik, asabiylik, o‘zini aybdor his qilish kabi holatlar tez-tez uchraydi.
Eng xavotirlisi – qimorga qaramlik bilan suitsid xavfi o‘rtasida kuchli bog‘liqlik mavjud. Masalan, Shvetsiyada o‘tkazilgan tadqiqotda qimorga qaram shaxslarda o‘z joniga qasd qilish ehtimoli boshqalarga nisbatan 15 barobar yuqori ekani aniqlangan.
Oila va jamiyatga ta’siri
Qimorning zarari faqat o‘yinchi bilan cheklanmaydi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotiga ko‘ra, qimorbozning har biri o‘rtacha yana olti nafar insonga – oila a’zolari, do‘stlari yoki hamkasblariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Qimor oqibatida: er-xotin o‘rtasida ajrimlar, oilaviy zo‘ravonlik, farzandlar tarbiyasiga e’tibor berilmaslik, ish joyida samaradorlikning pasayishi, firibgarlik va o‘g‘irlik kabi jinoyatlar sodir bo‘ladi.
Onlayn qimorning xavfi
Internet va mobil ilovalar qimorni yanada xavfli qildi. Mutaxassislar uni “cho‘ntakdagi kazino” deb ta’riflaydilar. Endi inson sutkaning istalgan vaqtida bir necha tugma orqali qimor o‘ynashi mumkin.
Iqtisodiy zarar
Ko‘pchilik qimor davlat budjetiga soliq tushumi keltiradi, deb hisoblaydi. Biroq iqtisodchilar qimor ortidan keladigan yashirin xarajatlar – sog‘liqni saqlash, ijtimoiy yordam, jinoyatchilik va mehnat unumdorligining pasayishi – daromaddan ham yuqori bo‘lishini ta’kidlaydilar.
Qimor – shaytonning ishi
Islom dinida qimor insonning mol-mulki, aqli, oilasi va jamiyat barqarorligiga zarar yetkazuvchi amal sifatida qat’iy taqiqlangan. Qur’oni karimda qimorning inson hayotiga salbiy ta’siri ochiq bayon qilingan.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Ey, iymon keltirganlar! Albatta, xamr, qimor, butlar va (fol ochadigan) cho‘plar iflosdir. Shaytonning ishidir. Bas, undan chetda bo‘ling. Shoyadki, najot topsangiz” (Moida surasi, 90-oyat).
Keyingi oyatda esa qimorning ijtimoiy va ma’naviy oqibatlari bayon qilinadi: “Albatta, shayton xamr va qimor tufayli oralaringizga adovat va yomon ko‘rishlikni solishni hamda sizlarni Allohning zikridan va namozdan to‘sishni xohlaydir. Endi to‘xtarsizlar?!” (Moida surasi, 91-oyat).
Ushbu oyatlardan ma’lum bo‘ladiki, qimorning zarari faqat moliyaviy emas, balki insonning ma’naviy hayoti, ibodati va jamiyatdagi munosabatlariga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Xulosa
Qimor o‘yinlari qisqa muddatda katta yutuq va’da qilsa-da, ularning oqibati ko‘pincha insonning moliyaviy barqarorligi, ruhiy salomatligi va oilaviy munosabatlariga jiddiy zarar yetkazadi. Ilmiy tadqiqotlar qimorni shaxsiy tanlov emas, balki aholi salomatligiga ta’sir qiluvchi ijtimoiy muammo sifatida ko‘rib chiqish zarurligini ko‘rsatmoqda....
Ma’lumotlar linki:
https://www.who.int
https://www.theguardian.com
https://www.ft.com
Davron NURMUHAMMAD