Sayt test holatida ishlamoqda!
20 Avgust, 2026   |   7 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:10
Quyosh
05:37
Peshin
12:26
Asr
17:15
Shom
19:19
Xufton
20:41
Bismillah
20 Avgust, 2026, 7 Rabi`ul avval, 1448

Ro‘za qalqondir

29.05.2019   44373   2 min.
Ro‘za qalqondir

Tanlovga!

Hadisi shariflarda ro‘zaning fazli va uning foydalari go‘zal tarzda ifoda etilgan. Xususan, Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: «Ro‘za qalqondir». Hadisi sharifdan ro‘zaning qalqon ekanligi ayon bo‘lmoqda, ammo bir savol tug‘ilishi mumkin: Ro‘za nimadan qalqon bo‘ladi? Muhaddis ulamolar bu savolga bir qancha javoblar berishgan.

Hadisi sharif boshqa roviylar tarafidan ham rivoyat qilingan. Ularning ba’zilarida «do‘zaxdan qalqondir», ba’zilarida esa «modomiki, g‘iybat bilan u (qalqon)ni teshib qo‘ymas ekan» ma’nosidagi ziyodaliklar mavjud. Bulardan hadisdan ro‘zaning do‘zaxdan qalqon ekanligi iroda qilinganini tushunish mumkin. Ushbu javobni buyuk muhaddis ulamolardan biri Ibn Abdulbar aytganlar.

«Nihoya» kitobining sohibi Ibn Asir Jazariy ushbu hadisni quyidagicha sharhlaganlar: «Ro‘zaning qalqon ekanligi u o‘z sohibini unga aziyat beradigan shahvatlardan himoya qilishi ma’nosidadir».

Shoh Valiyulloh Dehlaviy esa shunday deydilar: «Ro‘za qalqon, chunki u insonni shayton va nafsning yomonligidan himoya qiladi, u ikkisini insondan uzoqlashtiradi va ularga qarshi chiqadi. Shuning uchun yomon so‘zlar va amallardan tilni pok saqlash bilan ro‘zaning qalqonlik ma’nosini mukammal qilish uning haqqi sanaladi. Bu ma’noga hadisi shariflarda ham ishoralar mavjud».

Yuqoridagi sharhlar zohiran qaraganda bir-biriga teskaridek tuyuladi, ammo aslida ular bir-biriga zid emas, balki ular biri boshqasini qo‘llaydigan ma’nodadir. Abu Bakr Ibn Arabiy barcha ma’nolarni jamlaydigan tarzda shunday sharh berganlar: «Ro‘za do‘zaxdan saqlovchi qalqondir. Chunki, u nafs shahvatlaridan tiyilishdir, do‘zax esa (hadisi sharifda zikr etilganidek) shahvatlar bilan o‘rab qo‘yilgan. Xulosa shuki, ro‘za bu dunyoda turli xil shahvatlardan to‘suvchi ekan oxiratda do‘zaxdan qalqon bo‘ladi». Demak, biz ro‘za tutish bilan gunohlardan tiyilsak va qalqonimizga turli xil shikastlar yetishidan saqlansak u oxiratda bizdan do‘zax olovini to‘sadi. Bu esa biz orzu qilgan eng ulkan yutuqdir. Alloh barchamizga tutayotgan ro‘zalarimiz oxiratda qalqonimiz bo‘lishini nasib aylasin!

«Fathul mulhim» kitobi asosida

Iysoxon Yahyo tayyorladi

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   30752   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV