Sayt test holatida ishlamoqda!
09 Iyun, 2026   |   22 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:50
Peshin
12:27
Asr
17:37
Shom
19:59
Xufton
21:35
Bismillah
09 Iyun, 2026, 22 Zulhijja, 1447

Kimki Laylatul Qadrni bedor o‘tkazsa...

25.05.2019   41899   4 min.
Kimki Laylatul Qadrni bedor o‘tkazsa...

Ramazonning oxirgi o‘n kunligi boshlandi. Ayniqsa, ana shu o‘n kunlikda ibodatlarga, saxovatlarga qattiq berilgan kishi  katta foydalar olib qoladi. Shu tunlarda uyquni harom qilsak, jahannam otashidan najot topamiz, inshoalloh.  Jumhur ulamolar ming oyda qilinadigan ibodatga olinadigan savobga teng savob olish mumkin bo‘lgan – Laylatul Qadr kechasi ana shu o‘n kunlikda ekaniga ittifoq qilganlar.

Bu kechaning ulug‘ martabasi Qur’oni karimda ham tavsiflangan. Ammo uning aynan qaysi tunda ekani aniq aytilmagan. Shu boisdan ushbu o‘n kunlikning har bir kechasini Qadr bilib ibodatda qoim bo‘lsak, uni topamiz, inshoalloh.

Xo‘p, bu oyning mukofoti nima o‘zi? Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilgan sahih hadisda Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam: “Kimki Laylatul Qadr kechasini bedor o‘tkazsa, Alloh taologa chin ixlosu e’tiqod ila ibodat qilib chiqsa, Rabbimiz uning barcha gunohlarini kechirib yuboradi”, deb marhamat qilganlari aytilgan.  

Aynan shu kechada Alloh taolo bandalarining duolarini qaytarmaydi. Har birimizning orzu-havaslarimiz, muammolarimiz, istiqboldagi rejalarimiz, oramizda shifo topish istagida bo‘lgan dardmandlarimiz bor. Laylatul Qadr – ana o‘sha ehtiyojlarimizni Parvardigorimizdan so‘raydigan kechadir.

Bu – orzularga yetish, rejalarni amalga oshirish uchun noyob imkoniyat. Uni qo‘ldan chiqarib qo‘ysak, keyin afsuslanib qolamiz. Har tunda ibodatlar, zikrlar qilib, Alloh taologa gunohlarimizni kechirishini so‘rab yolvoraylik.

Alloh taolo Laylatul Qadrning qanday ulug‘ kecha ekanini Qur’oni karimning Qadr surasida quyidagicha ta’riflagan:

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ

إِنَّآ أَنزَلْنَـٰهُ فِى لَيْلَةِ ٱلْقَدْرِ ﴿١﴾وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ ﴿٢﴾لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ خَيْرٌۭ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍۢ ﴿٣﴾تَنَزَّلُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍۢ ﴿٤﴾سَلَـٰمٌ هِىَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ ٱلْفَجْرِ ﴿٥﴾

1 . Albatta, Biz u(Qur’on)ni Laylatul Qadr da tushirdik.

2 . Laylatul Qadr qandoq narsa ekanini senga nima bildirdi?

3 . Laylatul Qadr ming oydin yaxshiroqdir.

4 . Unda farishtalar va Ruh Rabbilari izni bilan barcha ishlar uchun tushadir.

5 . U to tong otguncha salom bo‘lib turadir.

Kunlarimizning har lahzasida ramazonning bizdan uzoqlashib borayotganini his qilib turamiz va tez orada u nihoyasiga yetadi. Shunday ekan, ibodatlarga va ezgu ishlarga g‘ayratli bo‘laylik. Ushbu g‘animat kunlarni tilimiz va qalbimiz har doim zikrda bo‘lib, ibodatlarimizni vaqtida ado etib, tunlari Allohning marhamatini, fazlini so‘rab duolar qilaylik. Zotan, bu oyda qilingan har bir amal uchun savoblar bir necha bor ko‘paytirib yoziladi.  

Imom  Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilgan hadisda mo‘minlar onasi Oisha roziyallohu anho: “Ramazonning oxirgi o‘n kunida Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ko‘rpa-to‘shaklarini xonaning bir chetiga taxlab qo‘yardilar-da, masjidga chiqib tunni ibodatda o‘tkazar edilar, Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam boqiy dunyoga ko‘chganlaridan so‘ng u zotning zavjalari shunday qilardilar”, deganlar.  Yana Oisha onamiz: “Payg‘ambar alayhissalom ramazonning oxirgi tunlarida o‘zlari ham uxlamas edilar hamda yaqinlarini ham uyg‘otib chiqib birgalikda tunni ibodatda o‘tkazar edilar”, deganlar.   

Allohning Rasuli yer yuzida o‘zidan oldin o‘tgan, o‘zining zamonida yashagan va keyin qiyomatgacha keladigan insonlarning eng saxovatlisi edilar. Ayniqsa, ramazon oyida shu xislati jo‘sh urib ketar va yordamga muhtoj kimsalarning qoshiga eng uchqur shamoldan ham tez yetib borib ko‘makchi bo‘lar edilar.

Payg‘ambarimizning ushbu sunnatlariga amal qilib biz ham saxovatli bo‘lib, kechayotgan fazilatli kunlarimizda moddiy jihatdan qiynalib qolgan yurtdoshlarimiz bo‘lsa, ularga yordamchi bo‘lsak;, kunlarimizu tunlarimizni zikrullohda va ibodatda o‘tkazsak, shoyadki, mehribon Parvardigorimiz gunohlarimizni kechirib, O‘zining sevimli bandalari qatoriga qo‘ysa.

 

Damin JUMAQUL tayyorladi

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar

Islom ayollarni zulmdan qanday ozod qildi?

08.06.2026   2793   2 min.
Islom ayollarni zulmdan qanday ozod qildi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Shayx Sobuniy rahimahulloh (vaf. 1442 hijriy) bunday yozadi:

“Nurli Islom shariatining fazilatlaridan biri shundaki, u ayollarga nisbatan zulmga chek qo‘ydi. Johiliyat davrida ayollar qul sifatida xorlangan, mulk kabi sotilgan, qiymatga ega bo‘lmagan hamda ularga hech qanday hurmat ko‘rsatilmagan! Ular bir merosxo‘rdan boshqasiga mulk kabi o‘tgan. Agar erkak vafot etsa, uning qarindoshlari uning mol-mulki va boyligini meros qilib olganidek, xotinini ham meros qilib olishgan.

Islom bu zulmga barham berdi. Ayollarning qadr-qimmati tiklandi, ularning insoniyligi tan olindi va ularga huquqlar berildi, adolat tiklandi. Bir so‘z bilan aytganda, ularga barcha moddiy va ma’naviy haqlarni taqdim etdi”.


Ibn Abbos roziyallohu anhu dedilar: “Johiliyat davridagi odamlar haqida gapiradigan bo‘lsak, bir kishi vafot etganida, uning qarindoshlari, ya’ni merosxo‘rlari uning xotini ustida ko‘proq haqqa ega edilar. Agar ulardan birortasi xohlasa, unga uylanardi, xohlasa, uni turmushga berardi, xohlasa, unga turmushga bermasdir. Ularning ayol ustida o‘z oilasidan ko‘ra ko‘proq haqlari bor edi. Shuning uchun oyat nozil bo‘ldi:

“Ey, iymon keltirganlar! Sizlarga ayollarni zulm-la merosga olish halol emas. Ochiq fohisha ish qilmasalar, bergan narsalaringizning ba’zisini olish uchun ularni zo‘rlik-la ushlab turmang va ular ila yaxshilikda yashang. Agar ularni yoqtirmasangiz, shoyadki, Alloh siz yoqtirmagan narsada ko‘pgina yaxshiliklarni qilsa” (Niso surasi, 19-oyat).


Imom Tabariy rahimahullohdan (vaf. 310 hijriy/923 milodiy) rivoyat qilinadi: “Erkak qarindoshining xotinini meros qilib oladi va vafot etguncha yoki mahrini unga qaytarib berguncha turmushga chiqishiga to‘sqinlik qiladi”.

Shunday qilib, ayol bir erkakdan boshqasiga meros bo‘lib o‘tadi. Agar u go‘zal bo‘lsa, u unga uylanadi, xunuk bo‘lsa, uni vafotigacha meros qilib oladi. Islom ayollardan zulm va tajovuz yukini olib tashlash, ularning qulligi va qulligining oldini olish va ularni erkaklar ega bo‘ladigan qadr-qimmat va insoniylik darajasiga ko‘tardi. Bu haqda Qur’oni karimda bunday deyiladi: “Va yaxshilik ila ularning burchlari muqobilida haqlari ham bordir” (Baqara surasi, 228-oyat).


Foydalanilgan manbalar:
1. “Az-Zavaj al-islamiy al-mubakkar”.
2. “Fath al-Boriy”. J. 8. – B. 245, 247.

 

Davron NURMUHAMMAD