Sayt test holatida ishlamoqda!
15 May, 2026   |   27 Zulqa`da, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:30
Quyosh
05:05
Peshin
12:24
Asr
17:24
Shom
19:39
Xufton
21:06
Bismillah
15 May, 2026, 27 Zulqa`da, 1447

Iftorlik

14.05.2019   39148   2 min.
Iftorlik

Tanlovga!

—  Faqat ro‘zadorlarni da’vat qilaylik, ayajon. Tadbirning nomi iftorligu, qorni to‘qlarni chaqiramizmi?..

—  Yaqin qarindoshlarni aytmasak, ayb bo‘ladi, qizim!.. Butun mahalla-ko‘y, qarindoshlar taklif qilinadi-da!

“Odamlardan andisha qilamizu, Alloh va Rasulidan hayo qilmaymizmi, ayajon? Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan  “Dasturxonlarning eng yomoni, ochlar qolib to‘qlar da’vat qilinganidir” mazmunda hadis rivoyat qilinadi. Ro‘za tutmagan, Allohning buyrug‘iga itoat qilmaganlarga dasturxon yozishning nima keragi bor, ayajon?!”... Bu so‘zlar yuragidan otilib chiqib, bo‘g‘zida tugunlandi. Onasiga e’tiroz bildirolmadi. Oqshom iftorlik dasturxoni yozilgan uylarga birin-ketin mehmonlar joylashdilar. Aksariyati ro‘za tutmagan,  “qalbi toza”lar. Ro‘za tutmagan bo‘lishsa-da, tortinmay iftorlik (!) dasturxonining to‘ridan joy olishganiga qaramay, ro‘zadorlar oldida og‘iz ochishni kutmay oldilariga qo‘yilgan yeguliklarni kavshay boshlashdi...

Iftorlik o‘tdi. To‘qlar to‘ydi. Ba’zilari duo qilib, ayrimlari esa, shukronalikni ham unutib qo‘zg‘aldilar.

—  Opa,- dedi o‘n olti yashar jiyani,- iftorlikda Islom haqida, Allohning buyruqlari, Rasululloh sollalohu alayhi vasallamning hayot yo‘llari, sunnatlari, sahobiylar haqida gapirilmaydimi? Men shunaqa suhbatlar bo‘ladi deb kelgandim. Odatiy g‘iybatlar “aylandi” dasturxonda.

—  Qo‘yaver, singlim,- dedi jiyanidan ko‘zini olib qochib.- Biri oyog‘i, boshi og‘rishidan shikoyat qilgandi, ro‘za tutishini, ham iymon, ham sog‘lik halovatini his qilishini aytib baloga qoldim. Namoz o‘qimay, ro‘za tutmasa ham qalbi tozaligini naq bir soat takrorlab charchamadi.

—  Bekor gapiribsiz-da, asabingiz buzilibdi...

—  Yo‘q, singlim, aksincha, undaylarga sabr va chiroyli muomala bilan, avvalo aytganlarimizga o‘zimiz amal qilib, hol tili bilan tushuntirishda davom etishimiz kerak. Chunki, biz faqat nasihat qilguvchimiz, Hidoyatga boshlaguvchi esa Alloh subhonahu va taoloning O‘zi...

Umida Adizova

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Rasululloh ﷺga baland ovozda salom berish hukmi

15.05.2026   1862   2 min.
Rasululloh ﷺga baland ovozda salom berish hukmi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Savol: Madinai munavvaraga borgan ziyoratchilar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qabrlari qarshisida turib, U zotga salom va salavot aytadi. Shu salom va salavotni past ovozda yoki qalb orqali yo‘llash kifoya qiladimi yoki qabrga yetib boradigan darajada baland ovozda aytish kerakmi?

Javob: Bismillahir rohmanir rohiym. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning muborak zotlari va u zotga bog‘liq bo‘lgan har bir holatda odob-axloq qoidalariga rioya qilish har bir musulmon erkak va ayol uchun lozimdir. Ayniqsa, Alloh taolo Madinai munavvaraga borish va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni ziyorat qilishga muyassar etgan baxtli inson Sarvari olamga salom aytishni yuksak odob saqlagan holatda amalga oshirishi talab etiladi. Shuning uchun salom va salavot yo‘llash hamda duo qilish vaqtida ovozni haddan tashqari baland ko‘tarmaslik go‘zal islomiy odobdir. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda Ul zot alayhissalomga nisbatan qanday ovozda murojaat qilishni o‘rgatib, bunday marhamat qilgan:

“Ey iymon keltirganlar! Ovozingizni Payg‘ambar ovozidan baland ko‘tarmang va bir-biringizga ochiq (baland) gapirgandek u zotga ochiq (baland) gapirmang, aks holda o‘zingiz sezmagan holda amallaringiz behuda ketib qoladi” (Hujurot surasi, 2-oyat).

Ana shulardan kelib chiqib, ulamolarimiz qabri sharif qarshisida turib salom yo‘llash borasida quyidagi tavsiyalarni beradilar:

“Qabr devorining pastki qismiga nigohini qaratgan holda, haybat va ehtirom maqomida ko‘zlarini quyi solib, qalbini dunyo aloqalaridan forig‘ qilib turadi. Qalbida o‘zi turgan maqomning ulug‘ligini va huzurida turgan zotning yuksak maqomini his qiladi. So‘ngra ovozini balandlatmasdan, mo‘tadil holatda salom berib, bunday deydi: “Assalamu alayka ya Rasulalloh, Assalamu alayka ya Nabiyalloh”.

Demak, ziyoratchi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qabri shariflari oldiga borganda baland ovozda salom aytishi odobga ziddir. Odobning talabi shuki, past ovozda salavot va salom yo‘llab, ojizlik va tavozelik bilan shafoat so‘rab duo qiladi. Agar salom bergandan so‘ng o‘sha yerda to‘xtab duo qilish boshqalarga ozor berishga, tirbandlikka sabab bo‘lsa, u holda odob bilan salom berib, oldinga qarab yurib, undan keyin qiblaga yuzlangan holda duo qiladi. Vallohu a’lam.

 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.

Maqolalar