Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Avgust, 2026   |   13 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:18
Quyosh
05:43
Peshin
12:25
Asr
17:09
Shom
19:10
Xufton
20:30
Bismillah
26 Avgust, 2026, 13 Rabi`ul avval, 1448

Fazilatda tengsiz oy

13.05.2019   35551   6 min.
Fazilatda tengsiz oy

Insonlar, zamon va makonlarning ba’zilarining ba’zilaridan fazilatli bo‘lishi Alloh taoloninig hikmatidir. Taqvodor betaqvodan, olim johildan, dono nodondan, sabrli besabrdan, quvvatli mo‘min zaif mo‘mindan afzaldir. Shuningdek, Ka’ba va Masjidi nabaviydagi namoz boshqa masjiddagi namozdan fazilatlidir. Jumaladan,  Ramazon barcha oylar ichida fazilatda tengsizdir.

 Ramazon qamariy yilning to‘qqizinchi oyidir. Ramazon arabcha “ramzo” so‘zidan olingan bo‘lib, yomg‘ir ma’nosini anglatadi. Yomg‘ir yer yuzi g‘uborini yuvganidek, Ramazon bandalar gunohlarini yuvib, qalblarini poklaydi. Bu oyda solih amallar gunohlarga kafforat bo‘lgani uchun ham shunday nomlangan.

Imom Mujohid (rahmatullohi alayhi) aytadi: “Ramazon Alloh taoloning ismidir. Ramazon oyi Alloh oyi degan ma’noni anglatadi”. Bu borada Nabiy (sollallohu alayhi vasallam): “Ramazon demanglar. Chunki Ramazon Alloh taoloning ismlaridan biridir. Ramazon oyi denglar”, dedilar (Bayhaqiy rivoyati).

Ro‘za bizdan oldingi ummatlarga ham farz bo‘lgan qadimiy ibodatdir.  Alloh taolo ro‘zani farz qilish bilan Ramazon oyini sharafladi. Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam): “Alloh taolo Ramazon ro‘zasini farz qildi. Men uning kechalarida ibodat qilishni sunnat qildim. Ramazon ro‘zasini tutib, tunida qoim bo‘lgan odam onadan tug‘ilgan kundagi kabi gunohdan forig‘ bo‘ladi”, dedilar.

Shuningdek, bu oyda payg‘ambar (alayhimussalom)larga ilohiy kitoblar tushirilgan. Vosila (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilindi. Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam): “Ibrohim (alayhis salom)ning sahifalari Ramazonnnig birinchi, Tavrot oltinchi, Injil o‘n uchinchi tunida nozil qilindi. Alloh taolo Qur’oni karimni Ramazonning yigirma to‘rtinchi tunida nozil qildi”, dedilar. Sahifalar, Tavrot, Injil va Zabur kabi ilohiy kitoblar payg‘ambar (alayhimussalom)larga to‘liq bir to‘plam holida tushirildi. Qur’oni karim Ramazon oyi Qadr kechasida dunyo osmonidagi Baytul izzaga to‘liq-mukammal qilib tushirildi. So‘ngra Muhammad (sollalohu alayhi vasallam)ga bo‘lak-bo‘lak qilib nozil qilindi. Alloh taolo shunday marhamat qiladi:

“Albatta, Biz uni (Qur’onni «Lavhul-mahfuz»dan birinchi osmonga) Qadr kechasida nozil qildik” (Qadr, 1).    

 “…albatta, Biz uni muborak kechada nozil qildik” (Duxon, 3).

Ramazon oylarning yaxshisidir. Uning birinchi tuni Ramazon tunlarining eng afzali bo‘lib, unda barcha musulmonlarga ro‘za farz bo‘ladi, jannat eshiklari ochiladi, do‘zax eshiklari yopiladi, shaytonlar va isyonkor jinlar kishanlanadi, Alloh taolo bandalariga toat-ibodatni oson qilib, rahmatini yog‘diradi. Bu haqida Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: “Payg‘ambarimiz (sollalohu alayhi va sallam): “Ramazonning birinchi tuni bo‘lsa, shayton va jinlar kishanlanadi, do‘zax eshiklari yopilib, qayta ochilmas, jannat eshiklari ochiladi va qayta yopilmas. Har tunda bir jarchi “Ey yaxshilikni istovchi unga intilgin, ey yomonlik xohlovchi undan to‘xtagin,  har kimsa Alloh izni bilan do‘zaxdan ozod bo‘lur”, deb nido qiladi”, dedilar” (Imom Ahmad, Bayhaqiy).

Ramazon oyi va uning ro‘zasi keyingi yilgacha bo‘lgan kichik gunohlarga kafforat bo‘ladi. Kichik gunohlar mag‘firat qilinadi, faqat gunohi kabiralar kechirilmaydi. Bu borada Abu Hurayra (roziyalohu anhu)dan rivoyat qilingan hadisi sharifda shunday deyilgan: “Nabiy (sollalohu alayhi va sallam): “Banda katta gunohlardan saqlansa, besh vaqt va juma namozi keyingi juma namozigacha, Ramazon keyingi Ramazongacha bo‘lgan kichik gunohlarga kafforatdir”, dedilar (Imom Muslim).   

Ramazon oyida umra qilinsa, oyning sharafi va barakasi bilan uning savobi hajning savobiga tenglashtiriladi. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Ramazondagi umra hajga tengdir”, dedilar (Imom Muslim). Bu hadis sharhida Imom Munaviy “Umra hajga savobda tenglashadi, farzni soqit qilish ma’nosida emas”, dedilar.

Muhtaram Prezidentimiz boshchiliklarida xalqimiz ko‘plab yutuqlarga erishdi, tinchlik-osoyishtalik va faravonlikka yetishdi. Shular jumlasiga Ramazon oyida umra ziyoratini ham qo‘shish mumkin.

Ramazon oyining yana bir fazilati ming oydan afzal qadr kechasining borligidir. Qadr kechasi fazlininig ulug‘vorligi undagi fazilatlarnig ko‘pligiga bog‘liqdir. Bu kechada ming oyda misli bo‘lmagan ko‘p yaxshiliklar taqsimlanadi. Bu tundagi bir solih amal qadr kechasi bo‘lmagan ming oydagi amaldan yaxshidir. Kim bu kecha yaxshiligidan mahrum bo‘lsa, komil savoblar va gunohlarning mag‘fur bo‘lishidan bebahra qoladi.

Taroveh namozi Ramazon oyining gultojidir. Ulamolar Ramazon tunlarida qiyom turish sunnat deb ijmo qilganlar. Imom Navaviy “Ramazonda qiyom turishdan taroveh namozi iroda qilingan, ya’ni, qiyomdan qasd qilingan narsa taroveh namozi bilan hosil bo‘ladi”, deydi. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: “Kim Ramazon oyida imon va savob umidida tunlarda qoim bo‘lsa, uning avvalgi gunohlari kechiriladi”, dedilar” (Imom Buxoriy, Muslim).

E’tikof Nabiy (alayhissalom) doim amal qilgan sunnat amaldir. E’tikof Ramazondan boshqa biror oyda yo‘q. Shuning uchun ham u Ramazonning fazilatidir. Olimlar bir ovozdan e’tikofning sunnat ekaniga ijmo qilganlar. Oysha (roziyalllohu anho)dan rivoyat qilindi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) vafot etgunlaricha Ramazonning oxirgi o‘n kunida e’tikof o‘tirar edilar. U zot vafot etgach, ayollari e’tikof o‘tirishdi” (Imom Buxoriy).

Ramazon rahmat oyi, Ramazon mag‘firat oyi, Ramazon inson do‘zaxdan ozod bo‘ladigan oy, Ramazon taqvo oyi, Ramazon saxovat oyi, Ramazon ruhan poklanish oyi, Ramazon sabr-bardosh oyi, Ramazon salomatlik oyidir. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) zamonlaridan hozirgi kungacha bu oyning barakasi, fazilati haqida kitoblar yozildi, ilmiy majlislarda suhbatlar qilindi, gazeta-jurnallarda maqolalar chop etildi, bu qiyomat kunigacha davom etadi. Bilganimizga amal qilib, ushbu oydan ruhan pok, jismonan baquvvat, gunohlar mag‘firat qilingan holda chiqib, Alloh taoloning rahmatiga erishish barchamizga nasib qilsin!

Bahriddin Parpiyev

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   38499   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar