Sahar payti turib, kunduzi ro‘za tutish niyatida yeb-ichish saharlikdir. Saharlik qilish mustahabdir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam saharlik qilishga ko‘p targ‘ib etganlar. Bir o‘rinda saharlikning barakasi, fazilatini eslatib: “Saharlik qiling, saharlikda baraka bor”, degan bo‘lsalar (Muttafaqun alayh), boshqa bir o‘rinda: “Alloh taolo va Uning farishtalari saharlik qiluvchilarga rahmat tilab, duo qiladi”, deganlar (Tabaroniy va Ibn Hibbon rivoyati).
Hatto qorni to‘q, biror narsa yeyishga u qadar ehtiyoji yo‘q kishi ham hech qursa suv ichib olishi yaxshidir. Bu bilan u sunnatga ergashgan bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz ro‘zani saharlik qilmay, ulab tutishdan qaytarganlar. Ammo saharlik qila olmagan kishi subhi sodiqdan to quyosh botguncha hech narsa yeb-ichmay ro‘za tutsa, ro‘zasi durust bo‘laveradi.
Saharlikni tongga yaqin qilish afzal. Faqat tong kirib qolgungacha kechiktirmaslik kerak. Chunki subhi sodiq kirishi bilan saharlik vaqti tugab, ro‘za vaqti boshlanadi. Saharlikni vaqti o‘tib ketganiga gumon qilinadigan paytga qadar kechiktirish taxrimiy makruh sanaladi (“Fatovoi Hindiya”).
Saharlik qilib bo‘lgach: “Navaytu an asuma sovma shahri Ramazona minal fajri ilal mag‘ribi, xolisan lillahi ta’ala. Allohu akbar”, deb duo qilinadi.
Ma’nosi: Ramazon oyining ro‘zasini xolis Alloh uchun subhdan kun botgungacha tutishni niyat qildim. Alloh Buyukdir.
Alloh taolo tutayotgan ro‘zalarimizni dargohida qabul qilsin!
Orif TOLIB
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumining uchinchi yalpi sessiyasi 26 avgust kuni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmun-mohiyati» mavzusida bo‘lib o‘tmoqda. Sessiyada Qur’on merosi, qadimiy qo‘lyozmalar, xattotlik, hujjatli kino hamda tarixiy manbalarni o‘rganishda sun’iy intellektdan foydalanish masalalari o‘rin olgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Asosiy loyihalardan biri — «114 Qur’on: islom olami xattotligining 114 durdonasi» bo‘ladi. Uni Mueller & Schindler nashriyot uyi vitse-prezidenti Aleksandr Vilgelm taqdim etdi. Shuningdek, sessiyada «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va afsonalar» xalqaro loyihasi taqdimoti bo‘lib o‘tdi. Uni Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborov taqdim qildi.
Sankt-Peterburg hujjatli filmlar studiyasi bosh direktori Aleksey Telnov «Yagona tarixiy meros sahifalari» loyihasi doirasida yaratilgan «Masjid» filmining treylerini namoyish etdi. Islomshunos va madaniyat arbobi Ketlin Gyobel ishtirokchilarni «Allohning 99 ismi: Uning go‘zal ismlari orqali Yaratganni anglash» noshirlik loyihasi bilan tanishtirdi.
Alohida blok yangi texnologiyalarga bag‘ishlanadi. Sberbank Istiqbolli texnologiyalarni rivojlantirish boshqarmasi ijrochi direktori Vladimir Kox hamda Islom sivilizatsiyasi markazi professori, bosh ilmiy xodimi Zohidullo Munavvarov «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasini taqdim etadi. Dasturdan, shuningdek, «Payg‘ambarning fazilatlari» kitobi va «O‘zbekiston tarix xaritasida: imperiyalar, sivilizatsiyalar, davrlar» loyihasi ham o‘rin olgan.
Xalqaro munozara «Jaholatdan ma’rifat sari: stereotiplar va islomofobiyani bartaraf etishda medianing o‘rni» mavzusida o‘tkaziladi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, shuningdek, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat va xalqaro ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etadi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Shuhrat Orif «Jurnalistikada tarix va sun’iy intellekt: merosni onlayn makonda qanday saqlash mumkin?» loyihasini, Islom sivilizatsiyasi markazi media bo‘limi rahbari O‘ktam Usmanov esa «O‘zbekistonni dunyoga mashhur qilgan olimlar» kitobini taqdim etadi. Sessiya «Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» taqdimoti bilan yakunlanadi. Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih turli mamlakatlar va islom xattotlik maktablari an’analarini birlashtiruvchi noyob Qur’onni yaratish bo‘yicha xattotlar o‘rtasidagi Jahon tanlovini e’lon qiladi.
Forumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi. Unda deyarli 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafar vakili — mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari ishtirok etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati