Ramazon oyi yozning eng issiq va uzun kunlariga to‘g‘ri keldi. Bu hol ro‘za tutishni biroz qiyinlashtirsa-da, aslida,
bu mashaqqatlar ro‘zadorga o‘zgacha shavqu-zavq beradi.
Abdurahmon ibn Afv (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Alloh taolo sizlarga Ramazon oyi ro‘zasini farz qildi. Men sizlarga uning kechalarida taroveh namozini o‘qishni sunnat qildim. Kim uning ro‘zasini tutsa va tarovehni o‘qisa, gunohlaridan onasi tuqqan kungidek forig‘ bo‘ladi”, deganlar» (Imom Abu Dovud).
Insonmiz. Bilib-bilmay gunoh qilib qo‘yamiz. Ammo gunohining kechirilishini istamagan bormikan? Ramazonda mo‘minning oladigan nafasi ham ibodat bo‘lib tursa, ro‘za tutish barobarida son-sanoqsiz gunohlardan poklanib, halovatga erishish qanday yaxshi! Ramazon oyi gunohlardan qutulish uchun ana shunday eng zo‘r imkoniyat mavsumidir.
Ka’b ibn Ujra (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Minbar oldiga kelinglar”, dedilar. Biz keldik. Uning birinchi pog‘onasiga ko‘tarilib, “Omin”, dedilar. Keyin ikkinchi pog‘onasiga ko‘tarildilar-da, “Omin”, dedilar. So‘ng uchinchisiga ko‘tarildilar-da, “Omin”, dedilar. Xutbani tugatib tushganlarida sahobalar: “Ey Allohning Rasuli, bugun sizdan hech eshitmaganimiz bir narsani eshitdik” deyishdi. U zot aytdilar: “Jabroil (alayhissalom) menga: “Ramazon oyiga yetib, mag‘firat qilinmagan kishi halok bo‘lsin”, dedi. Men: “Omin”, dedim. “Huzurida siz zikr qilinsangiz, sizga salavot aytmagan kishi halok bo‘lsin”, dedi. Men: “Omin”, dedim. Keyin: “Kimning ota-onasini yoki ulardan birini keksayib, uni jannatga kirgizmasa u halok bo‘lsin”, dedi. Men: “Omin”, dedim» (Tabaroniy, Bayhaqiy va Hokim).
Ro‘za ulug‘ ibodat. Biroz teranroq fikrlasak, uning qanchalar buyuk imkoniyatlar fasli ekanini anglashimiz mumkin. Ro‘zador bir oy davomida kuni bilan o‘zini yeb-ichishdan tiyadi, nafsiga qarshi turadi. Kun qancha uzun va havo qancha issiq bo‘lmasin, o‘zini nazorat qiladi, hech kim ko‘rmaydigan joylarda ham man qilingan narsalardan saqlanadi. Jismi va ruhini poklab, nafsini tarbiyalaydi va yil bo‘yi harom narsalardan tiyilishga ko‘nikma hosil qiladi. Ro‘za tutgan kishining o‘ziga ishonchi ortadi, irodasi mustahkamlanadi, sabr-bardoshi qat’iylashadi va yana boshqa ko‘plab fazilatlarga ega bo‘ladi.
Vaqt to‘xtab turmaydi. Mushtoq bo‘lganimiz Ramazonning soatlari tobora ortda qolaveradi. G‘animat lahzalardan orttirgan yaxshi amallarimiz muhim. Yaxshi ko‘radigan jonimizni biroz qiyinchilikka qo‘yib bo‘lsa ham darajalar qozoniladigan daqiqalarni qo‘ldan boy bermay, topganlarimiz bilan shodlanadiganlar qatorida bo‘lolsak, umrimiz zoye bo‘lmaydi. Harakatlarimiz evaziga munosib samaraga ega bo‘lamiz.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) dedilar: “U (Ramazon)ning oxirgi kechasida ro‘zadorlarning gunohlari kechiriladi”. Ular: “Ey Allohning Rasuli, u Qadr kechasimi?”, deb so‘rashdi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Yo‘q, lekin ishchi ishini ado etganidan so‘ng ajri – haqi to‘la qilib beriladi”, dedilar (Imom Ahmad).
Bu muborak oy biz uchun ulug‘ imkoniyat, dedik. Bilib-bilmay qilgan gunohlarimizni mag‘firat qilishini Alloh taolodan so‘rashimiz uchun fursat, ajru mukofot! Bu anglay olganlarga qiyosi yo‘q ne’mat ham. U faqat Ramazon oyi ro‘zasini imon bilan savob talabida tutuvchi mo‘min-musulmonlargagina beriladi.
Dunyoda turli sabablar tufayli ochlik, tashnalik azobini tortayotganlar ko‘p. Ramazonda qorni to‘qlar ham ixtiyoriy ravishda ularning holiga tushishadi. Kishi qalbida ularning holidan xabar olish, mehr-shafqat, rahmat, g‘amxo‘rlik tuyg‘ulari yanayam ko‘payadi.
Ramazon oyi hammaning – kattayu kichik, boyu kambag‘al, hokimu mahkum, kuchli va kuchsiz, to‘q va ochni tenglashtiradigan bag‘rikeng oydir. Hammamiz uchun bu oy muborak kechsin. Oqibati xursandchilik bo‘lgan mashaqqatlar toldirmasin.
Marosim O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Katta konferens-zalida o‘tkazildi. Tadbir ishtirokchilariga «Jahon jamoatchiligining Islom sivilizatsiyasi markaziga nigohi» maxsus filmi namoyish etildi.
Tadbirda O‘zbekiston Prezidenti matbuot kotibi, Prezident Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti rahbari Sherzod Asadov tabrik so‘zi bilan ishtirok etdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi maslahatchisi Muzaffar Komilovning forum ishtirokchilariga yo‘llagan murojaatini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining mas’ul xodimi Rahmatulla Arziyev o‘qib eshittirdi.
Forum ishtirokchilariga yo‘llangan qutlov so‘zlarida xorijiy mehmonlar va media hamjamiyati vakillariga minnatdorlik bildirildi. Forumning professional muloqot, xalqaro hamkorlik va O‘zbekistonning tarixiy-madaniy merosini ilgari surish maydoni sifatidagi ahamiyati ta’kidlandi.
Marosimning asosiy voqealaridan biri Euronews bosh direktori va bosh muharriri Klaus Shtrunsning «Yangi yaqinlik: madaniyat, media va g‘oyalar orqali Yevropa va Markaziy Osiyoni birlashtirish — Islom sivilizatsiyasi markazi global axborot makonida» mavzusidagi maxsus ma’ruzasi bo‘ldi.
Shtruns islom sivilizatsiyasining tarixiy, ilmiy, ma’naviy va madaniy merosini zamonaviy media formatlar orqali jahon auditoriyasiga yetkazish, shuningdek, Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasida axborot almashinuvini kuchaytirish muhimligini ta’kidladi.
Uning qayd etishicha, media vositalari turli mamlakatlar va jamiyatlar o‘rtasida nafaqat axborot almashinuvini ta’minlashi, balki muloqot uchun ko‘priklar ham qurishi kerak.
«Media vositalari fikrlar va yangiliklar almashinuvi uchun ko‘priklar qurishi mumkin va qurishi shart. Axir media kommunikatsiyasining mohiyati ham aynan shunda — ko‘priklar qurishda. Bugun bu yerda, qadimiy Ipak yo‘lida, kelajagimiz uchun aynan shu jarayon sodir bo‘lmoqda», — dedi Klaus Shtruns.
Euronews rahbari Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi axborot makonini yanada yaqinlashtirishni tarixiy Ipak yo‘li an’analari bilan qiyosladi. Uning ta’kidlashicha, mintaqalar o‘rtasidagi zamonaviy media aloqalar iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy hamkorlikning yangi imkoniyatlarini ham ochishi mumkin.
«Ipak yo‘lida axborot oqimi qanday kechgan bo‘lsa, bir-birimiz bilan muloqot qilish, bir-birimizning tilimizni tushunish ham shunday bo‘lsin. Bu oddiy texnik jarayondan ko‘ra kengroq tushuncha. Bu haqiqiy hamkorlikning yangi ko‘rinishi, kelajakdagi butun iqtisodiy taraqqiyot uchun harakatlantiruvchi kuch bo‘ladigan yangi axborot makonidir», — dedi u.
Klaus Shtruns, shuningdek, O‘zbekistonda yosh avlodning katta ulushga ega ekanini alohida qayd etib, bu mamlakatning kelajagi uchun ulkan imkoniyat ekanini ta’kidladi. U turli mamlakatlar yoshlarini birlashtiruvchi media va madaniy loyihalarni amalga oshirish taklifini ilgari surdi.
Uning fikricha, turli sohalar — sport, ilm-fan, ta’lim va madaniyat vakillaridan iborat yoshlarni bir joyga to‘plab, ularning tajriba almashinuvi, hujjatli filmlar suratga olishi va qo‘shma loyihalarda ishtirok etishi uchun imkoniyat yaratish mumkin. Bunday tashabbuslar orqali mamlakatlar va mintaqalar yoshlari o‘rtasida yangi aloqalarni shakllantirish mumkin.
«Bu faqat chiroyli nutqlarda emas, balki aniq va amaliy loyihalarda o‘z ifodasini topishi kerak», — dedi Euronews bosh direktori.
Shtruns media sohasidagi innovatsiyalar ham aynan shu maqsad — o‘tmish merosini asrab, kelajakni birgalikda yaratishga xizmat qilishi kerakligini ta’kidladi.
«Eng muhimi, media doimo innovatsiyalarni harakatga keltiruvchi kuch bo‘lishi kerak. Ammo bu innovatsiyalar bugun men eshitgan ajoyib maqsadga xizmat qilishi lozim: media sohasida innovatsiyalarni ilgari surish, qalbimizda o‘tmishni asrab, kelajakni yaratish», — dedi u.
Euronews rahbari forumda ishtirok etishni media sohasining jamiyat oldidagi mas’uliyati bilan bog‘ladi. Uning ta’kidlashicha, jurnalistika va media faoliyati faqat biznes yoki kasb emas, balki turli jamiyatlarni yaqinlashtirishga xizmat qiladigan muhim vazifadir.
«Ushbu noodatiy tadbirda media hamkor sifatida ishtirok etayotganimizdan faxrlanamiz. Biz uchun bu shunchaki biznes emas, oddiy kasb ham emas. Bu — o‘z burchimiz va da’vatimizdir», — dedi Klaus Shtruns.
Shu tariqa, forumning ochilish marosimida media sohasining zamonaviy vazifalari, xalqaro axborot hamkorligini rivojlantirish, madaniy merosni yangi formatlarda jahon auditoriyasiga taqdim etish va turli mintaqalar o‘rtasida yangi axborot ko‘priklarini barpo etish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, WOSCU Boshqaruv raisi Firdavs Abduxaliqov «Islom sivilizatsiyasi markazi — yangi turdagi madaniy-ma’rifiy media platforma» mavzusida maxsus ma’ruza qildi.
Abduxoliqov Markaz konsepsiyasini tarixiy meros, ilm-fan, muzey ishi va yangi medialarni birlashtiruvchi zamonaviy xalqaro maydon sifatida taqdim etdi. U islom sivilizatsiyasi merosi hujjatli filmlar, televizion loyihalar, raqamli rekonstruksiyalar, multimedia va immersiv ekspozitsiyalar, shuningdek, nashriyot tashabbuslarida qanday yangi talqin kasb etayotgani haqida ma’lumot berdi. Markazning xalqaro media loyihalari, dunyodagi yetakchi ommaviy axborot vositalari bilan hamkorligi, shuningdek, tarixiy merosni o‘rganish va ommalashtirishda sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Marosim ishtirokchilariga, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazi haqida prezentatsion rolik namoyish etildi.
Xalqaro mediaforumda 50 ta davlatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafarga yaqin vakili ishtirok etmoqda. Ular orasida xalqaro telekanallar va axborot agentliklari rahbarlari hamda vakillari, jurnalistlar, noshirlar, kinematografistlar, olimlar, tadqiqotchilar va raqamli texnologiyalar sohasi mutaxassislari bor.
iccu.uz