Ramazon Qur’on oyi. Bu oyda Qur’on nozil bo‘ldi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam hazrati Jabroil alayhissalomga har yili Ramazon oyida Qur’onni o‘qib berardilar. Ulug‘larimiz bu fazilatli oyda qiladigan asosiy ishlaridan biri Qur’oni Karimni xatm qilish bo‘lardi.
Umar ibn Xattob roziyallohu anhu shunday deganlar: “Haqiqiy ro‘za taom va sharobdan tiyilishgina emas, balki u yolg‘ondan, botildan, lag‘vdan va qasamdan tiyilishdir”. Ibn Abu Shayba rivoyati.
*****
Muhammad ibn Ismoil Buxoriy rahimahulloh Ramazon oyida kunduzi bir xatm, har uch kunda taroveh namozidan keyin yana bir xatm qilar edilar.
*****
Sa’id ibn Jubayr rahimahulloh har ikki kechada Qur’onni xatm qilardilar.
*****
Zubayd Yomiy Ramazon oyi kelsa, Mus'hafni olib kelar (ya’ni Qur’onni tilovat qilishga astoydil kirishar) va do‘stlarini ham shu ishga jamlardilar.
*****
Valid ibn Abdulmalik rahimahulloh har uch kunda Qur’onni bir marta xatm qilardilar. Ramazon oyida jami o‘n yetti marta xatm qilishga erishardilar.
*****
Abu Avona aytadilar: “Qatodaning Ramazon oyida Qur’ondan dars berayotganini ko‘rdim”.
*****
Qatoda hazratlari yil davomida Qur’onni o‘qib yurib, har yetti kunda bir marta to‘liq o‘qib chiqardilar. Ramazon oyi kelganda, har uch kunda bir marta to‘liq o‘qib chiqardilar. Ramazonning oxirgi o‘n kunlarida esa har kecha bir marta to‘liq o‘qib chiqardilar.
*****
Imom Shofeiyning shogirdlaridan Rabiy’ ibn Sulaymon aytadi: “Shofeiy Ramazon oyida Qur’onni oltmish marta xatm qilardilar. Ya’ni har kecha ikki martadan xatm bo‘lardi. Ramazonda boshqa oylarda esa har oy o‘ttiz martadan xatm qilardilar”.
*****
Qosim ibn Ali otasi Ibn Asokir haqlarida shunday deydi: “Otam jamoat namozini, Qur’on tilovatini qoldirmas edilar. Odatda har juma Qur’onni bir marta xatm qilardilar. Ramazonda esa har kuni xatm qilardilar va (Damashq masjidining) sharqiy minorasi (tarafi)da e’tikof o‘tirardilar”.
*****
Ma’lumki, Qur’onni uch kundan oz muddatda xatm qilishdan qaytarilgan rivoyat bor. Chunki inson uch kundan oz muddatda xatm qilsa, uni tushunmasligi aytilgan. Ibn Rajab Hanbaliy salafi solihlarimizning uch kundan oz muddatlarda Qur’onni xatm qilishganini quyidagicha izohlaganlar: “Qur’onni uch kundan oz muddatda xatm qilishdan qaytarilishi doim xatm qilishni yo‘lga qo‘yishga tegishlidir. Ya’ni inson umri davomida Qur’onni muntazam xatm qilishni yo‘lga qo‘ymoqchi bo‘lsa, uch kundan oz muddatda xatm qilmaydi. Ammo Ramazon oyi kabi fazilatli vaqtlar, Qadr kechasi kabi ulug‘ kechalarda, Makka kabi fazilatli shaharlarga kirganda ushbu vaqt va joylarni g‘animat bilib, Qur’onni ko‘proq tilovat qilish mustahabdir. Bu imom Ahmad, Is'hoq va ulardan boshqa imomlarning so‘zlaridir”.
*****
Ibn Rajab aytadilar: “Imom Shofeiy roziyallohu anhu “Men biror kishining Ramazon oyida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ergashib saxovatni ko‘paytirishini yaxshi ko‘raman. Odamlarning bunga hojati ham bo‘ladi. Chunki ular kasb qilishdan ko‘ra ro‘za, namoz kabi ibodatlar bilan ko‘proq mashg‘ul bo‘ladilar”.
*****
Ibn Umar roziyallohu anhu ro‘za tutib, iftorni miskinlar bilan birga qilardilar. Masjidga borib (Shomni) o‘qib, keyin uylariga bir guruh miskinlar bilan qaytardilar.
*****
Yunus ibn Yazid aytadi: “Ibn Shihob Zuhriy Ramazon oyi kirsa, “Bu oy Qur’on tilovati va taom ulashish oyidir” derdilar”.
*****
Hammod ibn Sulaymon rahimahulloh Ramazon oyida besh yuz kishiga iftorlik qilib berardilar. U kishi ularning har kunlik iftorini qilib berishni o‘z zimmalariga olgandilar. Ramazon hayiti namozidan so‘ng ularning har biriga yuz dirhamdan hadya berardilar.
*****
Internet ma’lumotlaridan Nozimjon Iminjonov tarjimasi
O‘zbekiston xalqaro ilmiy hamkorlikni kengaytirish orqali o‘zining boy ma’naviy merosini jahon ilmiy hamjamiyati bilan bog‘lash yo‘lida dadil harakat qilmoqda.
Ana shu jarayonning amaliy ifodasi sifatida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida O‘mon Sultonligida faoliyat yurituvchi «Orabi International Group» tashkiloti rahbari, taniqli tadqiqotchi va jamoat arbobi doktor Muhammad Zakariya Orobiy ishtirokida Markaz kutubxonasiga 1000 ta noyob kitobni topshirish marosimi bo‘lib o‘tdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Tadbirda Din ishlari bo‘yicha qo‘mita vakillari, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi rahbariyati, olimlar, tadqiqotchilar hamda sohaning yetakchi mutaxassislari ishtirok etdi.
Marosimda Markaz direktori o‘rinbosari Gulnora G‘aniyeva so‘nggi yillarda Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida ilm-fanni rivojlantirish, madaniy merosni asrash, qo‘lyozmalarni o‘rganish va jahonning turli mamlakatlarida saqlanayotgan noyob manbalarni O‘zbekistonga jalb etish davlat siyosati darajasiga ko‘tarilganini ta’kidladi.
Uning qayd etishicha, Prezident tashabbusi bilan tashkil etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bugun nafaqat muzey yoki kutubxona, balki islom sivilizatsiyasi tarixi, manbashunoslik va sharqshunoslik bo‘yicha xalqaro ilmiy muloqot maydoniga aylanib bormoqda.
«O‘mon Sultonligidan taqdim etilgan mazkur kitoblar nafaqat kutubxona fondini boyitadi. Ular islom sivilizatsiyasi tarixi, islom huquqi, tafsir, hadis, aqida, arab tili va boshqa yo‘nalishlarda fundamental tadqiqotlarni kengaytirish uchun mustahkam manba vazifasini bajaradi. Bu esa yangi avlod olimlarini tayyorlashga ham xizmat qiladi», — dedi Gulnora G‘aniyeva.
Doktor Muhammad Zakariya Orobiy ushbu kitoblar taqdimotini ikki mamlakat o‘rtasidagi madaniy va ilmiy hamkorlikning ramziy voqeasi sifatida baholadi.
«Bu shunchaki kitoblar emas. Bu ilmga bo‘lgan hurmat, ma’rifatga sadoqat va xalqlar o‘rtasidagi ishonchni mustahkamlaydigan intellektual ko‘prikdir. Biz Prezident Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekistonda Islom sivilizatsiyasi markazini tashkil etish tashabbusini yuksak qadrlaymiz. Bu markaz butun islom olamining ilmiy merosini birlashtiruvchi nufuzli platformaga aylanishiga ishonamiz», — dedi doktor Orobiy.
Uning fikricha, kutubxonalar insoniyat sivilizatsiyasining umumiy xotirasini saqlaydigan maskanlar bo‘lib, har bir kitob yangi bilim, yangi g‘oya va yangi ilmiy kashfiyotlarga yo‘l ochadi. Shu bois ilmga sarmoya kiritish kelajakka sarmoya kiritish bilan tengdir.
Marosimda ishtirok etgan Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi birinchi o‘rinbosari Davronbek Maqsudov ham mazkur xayrli tashabbusning mamlakat ilmiy salohiyati uchun ahamiyatini alohida qayd etdi.
Uning ta’kidlashicha, arab dunyosida so‘nggi yillarda chop etilgan fundamental ilmiy adabiyotlarning O‘zbekistonga keltirilishi tadqiqotchilar, professor-o‘qituvchilar, magistrantlar va yosh olimlar uchun ishonchli manbalar bazasini kengaytirishga xizmat qiladi.
Taqdim etilgan kitoblar islom tarixi, Qur’on tafsiri, hadisshunoslik, fiqh, aqida, arab tili, islom sivilizatsiyasi tarixi va boshqa qator yo‘nalishlarni qamrab oladi. Ular orasida arab mamlakatlarida so‘nggi yillarda nashr etilgan ilmiy asarlar ham mavjud bo‘lib, bu Markaz kutubxonasini mintaqadagi eng boy ixtisoslashgan fondlardan biriga aylantirish imkoniyatini yanada kengaytiradi.
So‘nggi yillarda O‘zbekiston madaniy diplomatiya sohasida faol tashqi siyosat yuritmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Xalqaro islom akademiyasi, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy ilmiy markazlari ishtirokida xalqaro hamkorlik kengayib, YUNЕSKO, ICESCO va qator ilmiy muassasalar bilan qo‘shma loyihalar amalga oshirilmoqda.
O‘mon Sultonligidan 1000 ta noyob kitobning taqdim etilishi ana shu izchil davlat siyosatining yana bir amaliy natijasi sifatida baholanmoqda.
Marosim yakunida tomonlar mazkur xayrli tashabbus O‘zbekiston va O‘mon Sultonligi o‘rtasidagi ilmiy, madaniy va ma’rifiy hamkorlikni yanada mustahkamlashini ta’kidlab, kelgusida qo‘shma tadqiqotlar, kitob almashinuvi, ilmiy ekspeditsiyalar va akademik dasturlarni amalga oshirish bo‘yicha hamkorlikni kengaytirishga tayyor ekanliklarini bildirdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati