Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Avgust, 2026   |   15 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:21
Quyosh
05:45
Peshin
12:24
Asr
17:06
Shom
19:07
Xufton
20:26
Bismillah
28 Avgust, 2026, 15 Rabi`ul avval, 1448

Oilaning rahbari kim?

10.04.2019   3839   6 min.
Oilaning rahbari kim?

Alloh taolo har bir erkakka oila rahbarligini bergan. U Zot Qur’oni Karimda shunday marhamat qilgan:

الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ

“Alloh ba’zilarini ba’zilaridan ustun qilgani va mollaridan sarflaganlari uchun erkaklar ayollarga rahbardirlar” (Niso surasi, 34-oyat).

Ulamolarimiz aytishadiki, bu rahbarlik zulm rahbarligi emas, istagan paytda istagan buyruq berish, ayoli va farzandlarining xohlagan joyiga urish rahbarligi emas, balki xizmat, ustozlik, sharoit qilib berish va himoya rahbarligidir. Zero Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam muborak hadisi shariflaridan birida: «Qavmning sayyidi (boshlig‘i) ularning xizmatchisidir» deganlar. Abu Abdurrohman as-Sulamiy rivoyati.

Masjid imomi masjid qavmiga xizmat qiladi. Namozxonlarning tahorat olishlari, xotirjam namoz o‘qishlari uchun zarur bo‘lgan sharoitlarni tayyorlaydi, shu ishga bosh bo‘ladi. Masjidning issiq-sovuq suvlariga, xonaqohdagi gilamlarning tozaligiga e’tibor beradi.

Korxona rahbari xodimlariga xizmat qiladi, ularning qulay mehnat qilishlariga sharoit qilib berib, texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilishlarini nazorat qiladi. Ularga halollikni, omonatdorlikni, sadoqatni eslatib, ular uchun qayg‘uradi.

Xonadon boshlig‘i bo‘lgan erkak oila a’zolariga xizmat qiladi. Ularning ehtiyojlarini qondirishga, kerakli narsalarini olib berishga urinadi. Dunyo va oxirati uchun zarur narsalar bilan ta’minlaydi. Ayoli va farzandlari bemor bo‘lsalar, ularni shifokorga ko‘rsatib, dori-darmon olib berib, muolajasi uchun yelib-yuguradi. Ilm-ma’rifatli bo‘lishlari, Allohni, Payg‘ambarni, Qur’onni, Dinni tanishlari, o‘rganishlari uchun barcha kerakli kitoblarni, ta’limga yo‘naltirilgan disklarni olib beradi. Bilmagan narsalarini o‘rgatadi. Oiladagi rahbarlik mana shunday bo‘ladi. Shuningdek, oila a’zolarining diniy ko‘rsatmalarga muvofiq hayot kechirishlarini nazorat qilish, buni yo‘lga qo‘yib borish ham oila rahbarining vazifasi hisoblanadi.

Chunki, Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday marhamat qilgan:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

“Ey iymon keltirganlar! O‘zingizni va ahli ayolingizni yoqilg‘isi odamlaru toshdan bo‘lgan o‘tdan saqlang. Uning tepasida qo‘pol, darg‘azab farishtalar bo‘lib, ular Allohning amriga isyon qilmaslar va nimaga buyurilsalar, shuni qilurlar” (Tahrim surasi, 6-oyat).

Xo‘sh, do‘zax olovidan o‘zni ham, ularni ham saqlash qanday bo‘ladi? Albatta, do‘zaxdan uzoqlashtiradigan va jannatga yaqinlashtiradigan amallarni o‘rgatish, shularni o‘rganishga sharoit qilib berish bilan va o‘rganganlariga qanchalik amal qilishlarini nazorat qilish bilan bo‘ladi.

Ayolimizning avratlari ochiq-yopiqligiga javob beruvchi ham, farzandlarimizning xulqu atvoriga hisob beruvchi ham oilaning rahbari bo‘lgan biz erkaklardir.

Ushbu oyatda Alloh taolo do‘zaxning yoqilg‘isi odamlar va toshlardan iborat ekanligini bayon qilmoqda. Demak, o‘sha yoqilg‘ilarning biri bo‘lib qolmaslik uchun o‘zimiz ham do‘zaxdan uzoqlashtiradigan va jannatga yaqinlashtiradigan amallarni qilib borib, farzandlarimizga ham shularni ta’lim beraylik!

O‘g‘limizdan: “Usoma ibn Zaydni taniysanmi?” deb so‘raylik. Agar o‘g‘limiz “U odam qaysi futbol komandasida o‘ynaydi, dada?” desa, o‘zimizga qabr kavlasak ham bo‘ladi.

“Usoma ibn Zayd buyuk sahobiy Zayd ibn Horisa roziyallohu anhuning o‘g‘li bo‘lganlar. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Zaydni ham, uning o‘g‘li Usomani ham juda qattiq yaxshi ko‘rganlar. Uning onasi Ummu Ayman Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning enagalari bo‘lgan.  Nabiy sollallohu alayhi vasallam u ayolni taqdirlab, «U onamdan keyingi onam. Ahli baytimning qolgani», der edilar. U zot alayhissalom Usoma haqida «Ahlimning menga eng mahbubi, batahqiq, Alloh unga in’om bergan va men ham unga in’om bergan shaxs, Usoma ibn Zayddir», deganlar” deb farzandlarimizga o‘rgataylik!

O‘zimiz bilmasak, shu kabi tarixiy voqealar yozilgan Islom tarixiga oid kitoblarni sotib olib beraylik! Masalan, “Olamlarga rahmat Payg‘ambar”, “Tarixi Muhammadiy”, “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam”, “Siz Payg‘ambarni ko‘rganmisiz?”, “Islom tarixi”, shuningdek, namozga oid “Mo‘minning me’roji”, “Men ham namoz o‘qiyman”, tarbiyaga oid “Oilada farzand tarbiyasi” kabi kitoblarni olib berib, namozni, dinimiz tarixini, tarbiya borasidagi qimmatli ma’lumotlarni, bu din bizgacha yetib kelgunicha kimlar jon fido etganini o‘zimiz o‘rganib, farzandlarimizga ham o‘rgataylik! Shu kabi ilmiy-ma’rifiy kitoblarni olib bersak ulkan savobga erishamiz, bordiyu olib bermasak, Alloh taoloning oldida gunohkor, farzandlarimiz oldida jinoyatchi bo‘lamiz.

Do‘stu ulfatlar bilan 20-30 ming so‘mga ovqatlanishni bilamiz. Ammo 15-20 ming so‘m turadigan bu kitoblarni olib berishga kelganda o‘ylanib qolamiz, pulimiz ko‘zimizga ko‘rinib ketadi. Vaholanki, shu kitoblar o‘zimizning ham, oila a’zolarimizning ham dunyoyu oxiratlariga foydadir. Qilingan tushlikning foydasi esa ikki-uch soatdan u yog‘iga o‘tmay hazm bo‘lib ketadi.

Biz shu yeyilgan taomning quvvatini gunoh, ma’siyatlarga ishlatib qo‘yishimiz ham mumkin. Ammo kitoblar hech qachon gunohga ishlamaydi. Aksincha, farzandlarimizning baxtu saodati, kelajakda barkamol inson bo‘lishi uchun xizmat qiladi. Olib berilgan kitoblar toki o‘qib, foydalanib turilar ekan, sizu bizning vafotimizdan keyin ham qabrimizga uning ajridan kelib turadi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shunday deganlar: “Agar inson vafot etsa, amallari to‘xtaydi. Faqatgina uchta ishdan, sadaqai joriyadan yoki foydali ilmdan yoki uning haqqiga duo qiladigan solih farzanddan unga savob borib turadi” (Imom Muslim rivoyati).

Biz olib bergan kitoblar bu hadisdagi uchta ishni ham o‘z ichiga oladi. Avvalo u sizdan sadaqai joriya bo‘ladi, qolaversa, u sizning qoldirgan ilmingiz bo‘ladi. So‘nggida esa o‘sha kitoblarni o‘qigan farzandlaringiz duo qilishni, vafot etganlar haqiga istig‘for aytishni o‘rganadi. Ular sizu bizning ham haqimizga duoyi xayrlar qiladi.

Azizlar, shuning uchun farzandlarimizga kitob olib beraylik, oiladagi rahbarligimizni unutib qo‘ymaylik, oxiratda o‘zimiz uchun ham, ular uchun ham javob berishimiz esimizdan chiqib qolmasin! 

Alloh taolo bu borada barchamizga O‘zi kuch-quvvat, yordam, himmat, g‘ayrat va yengillik bersin, omin!

 

Nozimjon Iminjonov tayyorladi

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

28.08.2026   6098   6 min.
Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

Mustaqillik bayrami arafasida Vatan ozodligi yo‘lida kurashgan qahramon ajdodlarimizni minnatdorlik bilan yod etamiz, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.

Davlatimiz rahbari matbuot xizmati ma’lumotiga ko‘ra, ularning jasorati bugungi erkin hayotimiz va milliy istiqlolimizning qadrini yanada teran anglatadi.

28 avgust kuni Shahidlar xotirasi xiyoboniga davlat va jamoat tashkilotlari vakillari, ulamolar, nuroniylar va ziyolilar yig‘ildi.

Qatag‘on qurbonlarini yod etish marosimida Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirok etdi.

Vatan fidoyilari haqiga Qur’on tilovat qilinib, duo o‘qildi. Elga osh tortildi.

Xiyobondagi ramziy qabr yonida ham Qur’on tilovat qilindi. Shu yerda davlatimiz rahbarining ulamolar va ziyolilar bilan tarixiy xotirani asrash, qatag‘on qurbonlari nomini tiklash hamda yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash masalalari yuzasidan muloqoti bo‘ldi.

– Shu kunlarda el-yurtimiz bilan birgalikda mustaqilligimizning 35 yilligini katta xursandchilik bilan kutib olyapmiz, – dedi Shavkat Mirziyoyev. – O‘ttiz besh yildan buyon hech kimga qaram bo‘lmasdan, mana shunday tinch va tiniq osmon ostida erkin va farovon yashayapmiz. Bu – katta baxt, bebaho boylik. Shunday ulug‘ kunlarda istiqlol va ozodlik yo‘lida halok bo‘lgan qahramon ajdodlarimizni eslash, ularning xotirasiga hurmat bajo keltirish – muqaddas burchimiz.

Davlatimiz rahbari fidoyi ajdodlarimizning qahramonligi hech qachon unutilmasligi, ularning jasorati xalqimiz uchun hamisha ma’naviy kuch manbai bo‘lib qolishini ta’kidladi.

– Barcha islohotlarimiz markazida turgan “Inson qadri uchun!” degan ezgu g‘oya jasur ota-bobolarimizning ruhlarini shod etish, orzu-niyatlarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha ishlarimizni yanada kuchaytirishni talab etadi. Bu aziz insonlar xotirasi qancha e’zozlansa, bugungi tinch hayotimiz, milliy istiqlolimiz qadri shuncha oshadi, – dedi Prezident.

Keyingi yillarda qatag‘on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni tiklash borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Shahidlar xotirasi xiyobonidagi Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyi to‘liq rekonstruksiya qilinib, ekspozitsiyasi boyitildi, zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlandi. Raqamli tizimlar va sun’iy intellekt yordamida ko‘rgazmalarning ta’sirchanligi oshirildi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi va barcha viloyatlarda tashkil etilgan qatag‘on qurbonlari muzeylari ham zamon talablari asosida jihozlandi. Ularning fondlari dunyoning turli nuqtalaridan keltirilgan noyob hujjatlar va fotosuratlar bilan boyitilmoqda.

2021-2025 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan qatag‘on qurboni bo‘lgan 1 ming 200 dan ziyod yurtdoshimiz oqlandi. Joriy yilda sobiq mustabid tuzum davrida nohaq ayblanib, turli muddatlarga qamalgan yoki o‘limga hukm etilgan yana 161 nafar vatandoshimizning nomi oqlandi.

So‘nggi besh yilda jadid bobolarimiz merosini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjumanlar muntazam o‘tkazib kelinmoqda. Mustabid tuzumda nohaq qurbon bo‘lgan vatandoshlarimizning nomlari aniqlanib, ularning faoliyati, ilmiy va ijodiy merosi o‘rganilmoqda. Yuzlab, minglab fidoyi yurtdoshlarimiz haqidagi ma’lumotlar kitoblar, matbuot va ommaviy axborot vositalari orqali xalqimizga yetkazilmoqda.

Muloqotda o‘tgan asrning 80-yillarida ham minglab vatandoshlarimiz “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” degan soxta ayblovlar bilan siyosiy qatag‘onga uchragani qayd etildi. 1983-1990 yillarda 40 ming nafar o‘zbekistonlik tergov qilinib, 5 ming nafari jinoiy javobgarlikka tortilgan. Bugun bu borada ham tarixiy adolat tiklanmoqda. Bunday ezgu ishlar izchil davom ettirilishi ta’kidlandi.

Davlatimiz rahbari dunyoda qurolli mojarolar va siyosiy qarama-qarshiliklar kuchayib, ular bizga yaqin mintaqalarga ham kirib kelayotgani tashvishli ekanini ta’kidladi. Bu yurtimizdagi tinchlikni qadrlash, yanada jips va hamjihat bo‘lib yashashni talab etadi.

– Bizning yo‘limiz – tinchlik, do‘stlik va hamkorlik yo‘li. O‘zbekiston ushbu yo‘ldan hech qachon ortga qaytmaydi, – dedi Prezident.

Bugun yurtdoshlarimiz dunyoning istalgan mamlakatiga emin-erkin borib kelmoqda, O‘zbekiston barcha davlatlar bilan tenglik asosida hamkorlik qilmoqda. Bu mustamlakachilik zanjirlari va “paxta qulligi”dan butunlay ozod bo‘lganimizning amaliy ifodasidir.

Hayot va kelajakni bilim hamda ma’rifat asosida qurish, uzoq-yaqin mamlakatlar bilan do‘stona hamkorlik qilish Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim sharti ekani ta’kidlandi. Buyuk jadid bobolarimiz bejiz millatni uyg‘oqlikka, bilim va ma’rifatga chaqirmagan. Ularning kurash va ma’rifat maktabi bugun ham g‘oyat dolzarb ahamiyatga ega.

Shu bois, yoshlarning sifatli ta’lim olishi, vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishiga katta e’tibor qaratilmoqda. So‘nggi o‘n yilda oliygohlar soni 77 tadan 205 taga yetkazildi, qabul kvotalari muntazam oshirib borildi. Jahondagi TOP-100 talikka kiradigan oliygohlarda 3 ming 500 dan ziyod farzandimiz ta’lim olmoqda. Maktab va maktabgacha ta’lim tizimlarida ham muhim o‘zgarishlar amalga oshirilmoqda.

– Yoshlarni milliy g‘urur asosida tarbiyalashga alohida ahamiyat berishimiz kerak. Milliy g‘urur – insonning qalbini, yuragini, butun vujudini kuch-g‘ayratga to‘ldiradigan qudratli kuch. Milliy g‘ururi bor odam hech qachon yengilmaydi, – dedi Shavkat Mirziyoyev.

Poytaxtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi barpo etildi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi butunlay qaytadan bunyod qilindi, Marg‘ilonda Burhoniddin Marg‘inoniy nomidagi markaz ishga tushirildi. Bular Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot yo‘li – tinchlik, do‘stlik va bunyodkorlik, bilim hamda ma’rifat yo‘li ekanini tasdiqlaydi.

So‘nggi o‘n yilda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilgan islohotlar tufayli 100 mingdan ziyod yurtdoshimiz hojilik maqomiga ega bo‘ldi. Davlatimiz rahbari diniy jamoatchilik jamiyatda mehr-oqibat muhitini mustahkamlash, yoshlarga to‘g‘ri tarbiya berish jarayonlarida yanada faol ishtirok etishiga ishonch bildirdi.

– Bugun mana shu tabarruk maskanda turib, tinch-osoyishta hayotimiz, erishayotgan yutuqlarimiz uchun Yaratganga behisob shukronalar aytamiz. Mana shunday ozod va farovon kunlarni orzu qilib, armon bilan o‘tgan qahramon ota-bobolarimiz, jasur momolarimizning ruhlari shod bo‘lsin! Yurtimiz tinchlik, taraqqiyot va farovonlik diyori sifatida yanada gullab-yashnasin! Alloh taoloning o‘zi Vatanimizni panohida asrasin! – dedi Prezident.

Ulamolar qatag‘on qurbonlari va Vatan ozodligi yo‘lida jon fido etgan ajdodlarimiz ruhiga duo qilib, yurtimizdagi tinchlik-xotirjamlik, fayzu baraka barqaror bo‘lishini tiladilar. 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari