Sayt test holatida ishlamoqda!
06 Iyul, 2026   |   21 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:12
Quyosh
04:56
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:03
Xufton
21:43
Bismillah
06 Iyul, 2026, 21 Muharram, 1448

Muqaddas qadamjolar, tariximizni ilmiy asosda o‘rganish vazifasi qo‘yildi

08.04.2019   6111   3 min.
Muqaddas qadamjolar, tariximizni ilmiy asosda o‘rganish vazifasi qo‘yildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Xalqaro baxshichilik san’ati festivalining ochilish marosimida ishtirok etish uchun 6 aprel kuni Surxondaryo viloyatida bo‘ldi. Davlatimiz rahbari tashrif doirasida Termiz yaqinidagi Sulton Saodat yodgorlik majmuasini ziyorat qildi, majmuada mahalliy va xorijiy ziyoratchilar uchun qulay sharoit yaratish, uni yanada obod qilish bo‘yicha ko‘rsatmalar berdi.
 
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov Sulton Saodat yodgorlik majmuasining musulmon olamida tutgan o‘rni xaqida O‘zA muxbiriga eksklyuziv intervyu berdi:
 
– Bismillohir rohmonir rohiym. Ollohga beadad shukronalar bo‘lsinki. yurtimizga juda ham ulug‘ ne’matlar, tinchlik-osoyishtalikni berdi. Bugun Prezidentimiz rahbarligida mamlakatimizda barcha sohalarda katta katta islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, diniy sohada ham. Ulug‘ allomalar, ma’rifatparvar zotlar mangu qo‘nim topgan joylarni obod qilishga katta e’tibor berilayapti. Davlatimiz rahbari Surxondaryo viloyatiga tashriflari doirasida Sulton Saodat yodgorlik majmuasini ziyorat qildi.
 
Bu majmuada Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)ning qizlari Fotima onamizning beshinchi avlod nabirasi Hasan al-Amir mangu qo‘nim topgan. Bu ulug‘ zot Termiz amirlarining sultoni bo‘lgan.
 
Manbalarda qayd etilishicha, Hasan al-Amir o‘z yaqinlari bilan Samarqandga ko‘chib kelgan. Bu yerda o‘n yillar yashab ma’rifat tarqatish, xalqni birdamlikka chorlash bilan mashg‘ul bo‘lgan. Shundan so‘ng Balxga ko‘chadi. U yerda bir muddat yashaydi, taxminan 865 yilda Termizga qelib, umrining oxirigaga yashab qoladi.Shu yerda dafn etiladi. Asrlar davomida u mo‘tabar zotning avlodlari uchun ham mahobatli maqbaralar qurilgan.
 
Sulton Saodat, Sayyidlar sultoni degan ma’noni anglatadi. Shuning uchun ham bu joyning maqomi ulug‘, ruhoniyati baland. Kimki kelib ziyorat qilsa, o‘ziga ma’rifat, ulgu oladi. 
 
O‘z davrida buyuk allomalarimiz, olimlarimiz sayyidlarning duolarini olganlar, ularga e’htirom ko‘rsatganlar. “Temir tuzuklari”da qayd etilishicha, Sohibqiron Amir Temur Hindistonga yurishlari chog‘ida hamisha Termiz sayyidlari xonadonida to‘xtab, mehmon bo‘lgani qayd etilgan. Sayyidlardan bir qanchasi Sohibqironning yurishlarida qatnashgani aytilgan. Sayyidlar o‘z xalqiga Vataniga sadoqatini izhor qilgan. Amir Temur o‘z tuzuklarida men sayyidlarni, ilm-ahlini hurmat qilar edim, degan bitiklarini qoldirgan.
 
Sulton Saodat ziyoratgohi obodonlashtirilgan bo‘lishiga qaramay, boshqa ziyoratgohlarga nisbatan kam ma’lumot berilgan. Bizning tarixmiz juda boy. Lekin o‘rganilmagan jihatlari ko‘p.
 
Prezidentimiz bu muqaddas qadamjoga tashrif chog‘ida yoshlarimiga tariximizni ilmiy asosda tushuntirish, bu ulug‘ zotlar qanday ishlarni amalga oshirganliklarini, Vataniga sodiqligini, ilm-ma’rifatini o‘rganish yuzasidan ko‘rsatma berdilar. Shu joyda qisqa muddatli o‘qishlarni tashkil qilishni taklif etdilar. Unda yoshlar va mutaxassislarga tariximizdan bilim beriladi.
 
Mana shunday ulug‘ zotlarni yo‘lidan borsak, ular qoldirgan ma’rifatni o‘rgansak yurtimizda amalga oshirilayotgan islohotlarga o‘z hissamizni qo‘shgan bo‘lamiz. 
 

 

Ziyodulla Jonibekov, O‘zA
O'zbekiston yangiliklari
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Surrogat onalikning sog‘liq uchun zararlari va xavfi

06.07.2026   50   2 min.
Surrogat onalikning sog‘liq uchun zararlari va xavfi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Jahon tibbiyot jurnallarida (Annals of Internal Medicine, The British Medical Journal) chop etilgan yirik ilmiy tadqiqotlarda surrogat onalikning sog‘liq uchun bir qancha salbiy tomonlari isbotlangan.

Ilmiy kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki, surrogat onalarda homiladorlik va tug‘ruq asoratlari oddiy ayollarga nisbatan 3 baravar yuqori bo‘ladi. Qolaversa, tug‘ruqdan keyin bachadondan kuchli qon ketishi va infeksiya tushish xavfi sezilarli darajada ortadi.

Surrogat onaning organizmi o‘ziga mutlaqo begona bo‘lgan (genetik aloqasi yo‘q) embrionni qabul qilgani sababli, immun tizimi reaksiya beradi. Buning natijasida qon bosimining xavfli darajada ko‘tarilishi ko‘p kuzatiladi.

Surrogat homiladorlikda jarrohlik amaliyoti orqali tug‘ruq ko‘p hollarda oldindan rejalashtiriladi, bu esa ichki a’zolarning chandiqlanishiga va bachadon yirtilishi xavfiga olib keladi.

Embrion bachadonga o‘rnashishi uchun surrogat onaga juda ko‘p miqdorda sun’iy gormonlar yuboriladi. Bu jigar, buyrak faoliyatiga zarar yetkazadi.

Surrogat onalikda bolalar ko‘pincha 37-haftaga yetmay, vaqtidan oldin tug‘iladi. Chala tug‘ilish oqibatida go‘daklarning vazni normadan past bo‘ladi va ularning o‘pka hamda boshqa a’zolari to‘liq rivojlanmaydi.

Ilmiy jihatdan bola surrogat onaning genini olmasa ham, homiladorlik davrida surrogat onaning turmush tarzi, stresslari va sog‘lig‘i bolaga bevosita ta’sir qiladi.

Bola tug‘ilgan zahoti uni 9 oy davomida ko‘tarib yurgan, yurak urishini eshitib o‘sgan onasidan (surrogat onadan) ajratib olinadi. Bu chaqaloq uchun ham, tuqqan ayol uchun ham kuchli ruhiy stress (psixologik jarohat, trauma) keltirib chiqaradi.

Germaniya, Fransiya, Italiya, Shvetsiya, Norvegiya, Avstriya, Shveysariya, Finlyandiya, Estoniya, Slovakiya, Xitoy, Yaponiya kabi davlatlarda bu amaliyot qonunan taqiqlangan. Ispaniyada hatto xorijga borib surrogat ona xizmatidan foydalanish ham jinoyat sanaladi.

Islom shariatida surrogat onalik (xoh u pul evaziga bo‘lsin, xoh bepul) qat’iyan taqiqlangan va harom sanaladi. Bu bo‘yicha Butunjahon Islom Fiqhi Akademiyasi va O‘zbekiston musulmonlari idorasining fatvolari mavjud.

 

Davron NURMUHAMMAD

Maqolalar