Baxillik – yomon illat
Bu xonadonda ko‘p marta mehmon bo‘lganman. Sohibasi Roziya momo oqila, hojatmandlarning haqini ado etadigan ayol edi. U bog‘laru polizlardan olingan hosilni ko‘pchilik bilan baham ko‘rardi. Mevayu sabzavotning eng sarasini birinchi bo‘lib farzandi ko‘plarga tarqatilardi.
Momo tarvuz, qovun, qovoqlarning yaxshilarini hassasi bilan ko‘rsatib, qo‘shnining haqqi ekanligini ta’kidlardi. Olingan hosillarning barakasi keyingi yil hosil bo‘lguncha yetardi. Roziya momo “O‘zingga nimani ravo ko‘rsang, boshqalarga ham shuni ravo ko‘rgin” degan so‘zlarni ko‘p takrorlardi.
Orada bir muddat borolmay qoldim, shunda Roziya momoning vafot etganlarini eshitdim. Yillar o‘tib, yana shu xonadonga yo‘lim tushganida ko‘nglim og‘rib qaytdim. Roziya momo hayotlik paytida gurkirab turgan mevali daraxtlarga kasallik tegib, bog‘dan fayz ketgan edi. Buning asl mohiyatini keyinroq tushundim.
Momoning ikki o‘g‘illari bo‘lib, momo katta o‘g‘illari bilan birga yashardi. Qaynonasining vafotidan keyin katta kelin: “Nega endi mehnatni biz qilib, rohatini boshqalar ko‘rishi kerak. O‘zimiz ham katta ro‘zg‘or, ortganini sotamiz”, deb, qo‘ni-qo‘shnilarga yaroqsiz, qurt tushgan mevalarni chiqaradigan bo‘libdi. Keyinchalik qo‘shnichilik haqqini qilishni ham unutibdi. Ko‘p o‘tmay bog‘ o‘z tarovatini yo‘qota boshlabdi, mevalar maydalashib, ko‘piga kasallik tushib, daraxtlar qurib ketibdi. Poliz ekinlari esa parvarish yetarli bo‘lishiga qaramasdan, qurt tushib, ichidan irib keta boshlabdi.
Alloh taolo Qur’oni karimda marhamat qiladi:
Ey, imon keltirganlar! O‘z qo‘l mehnatingiz va Biz sizlar uchun yerdan chiqargan narsalarning yaxshilaridan ehson qilingiz! O‘zingiz faqat ko‘zingizni chirt yumibgina oladigan darajadagi yomon narsalarni (ehson qilishga) tanlamangiz! Shuningdek, bilingizki, albatta, Alloh g‘aniy va maqtovga loyiq zotdir (Baqara, 167-oyat).
Alloh taolo har bir insonga mol-dunyo beradi va uni qanday yo‘llarga sarf-xarajat qilishini sinab ko‘radi. Qo‘lidagi molu davlatini Alloh taolo berganligini iqror qilib, undan miskin va faqirlarga ham nasiba ajratgan kishilarning moliga baraka beradi va uni yanada ziyoda qiladi. Aksincha, davlatmand bo‘laturib, zakot va sadaqa bermaslik, faqir va miskinlarning haqqini ajratmaslik esa, shariatimizda baxillik deb ataladi va u qattiq qoralanadi.
Suygan narsalaringizdan ehson qilmaguningizgacha sira yaxshilikka (jannatga) erisha olmaysizlar. Nimaniki ehson qilsangiz, albatta, Alloh uni biluvchidir (Oli Imron, 92-oyat).
Mo‘min baxil bo‘lmaydi. Infoq-ehson qilmay, baxillik bilan to‘plangan mol-dunyo oxiratda sharmandalikka sabab bo‘lishi haqida Alloh taolo bunday ogohlantiradi:
“Allohning fazli bilan bergan narsasi (boyligi)dan baxillik qiluvchilar buni o‘zlariga yaxshi deb hisoblamasinlar! Aslo! Bu ular uchun yomondir. Qiyomat kuni baxillik qilgan narsalari (o‘z bo‘yinlariga) bo‘yinturuq qilib ilib qo‘yiladi...” (Oli Imron surasi, 180-oyat).
Baxillik insonlar orasida hasad va bir-birini ko‘ra olmaslik kabi illatlarning yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi. Rasululloh sallallohu alayhi vasallam hadislarining birida: “Baxillikdan saqlaninglar, chunki u sizdan oldin o‘tganlarning halokatga yo‘liqishiga sabab bo‘lgan. Baxillik ularni bir-birlarining qonini to‘kishga, harom narsalarni halol deyishga olib borgan”, - deb marhamat qilganlar (Imom Muslim rivoyati).
Menga qadrdon Roziya momoning o‘gitlarini, tutumlarini olmagan, xonadonning fayzini ketkizgan kelinning qilmishlari baxillikning bu dunyodayoq yomon oqibatlarga olib kelishini anglatardi...
O‘zbekiston musulmonlari idorasi mutaxassisi
Munira ABUBAKIROVA
O‘zbekistonda jahon xattotlar tanlovi 26 avgustda e’lon qilinadi
O‘zbekistonda noyob Qur’on yaratish bo‘yicha jahon xattotlar tanlovi 26 avgust kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida e’lon qilinadi. Tanlov «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumi doirasida o‘tkaziladi, xabar bermoqda UzDaily.uz.
«Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» loyihasini xattot va Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih taqdim etadi. Bu haqda tadbir tashkilotchisi xabar berdi.
Tanlov doirasida turli mamlakatlar va xattotlik maktablarining islomiy xattotlikdagi eng yaxshi an’analarini birlashtirgan noyob Qur’on yaratish ko‘zda tutilgan.
Tanlovning tantanali e’loni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmunlari» mavzusidagi yalpi sessiyaning yakuniy qismi bo‘ladi. Sessiya 26 avgust kuni soat 09:30 dan 12:00 gacha o‘tkaziladi.
Tadbir doirasida ommaviy axborot vositalarining stereotiplar va islomofobiyani yengishdagi roliga bag‘ishlangan xalqaro muhokama ham bo‘lib o‘tadi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat tuzilmalari hamda OAV vakillari ishtirok etadi.
Forum dasturidan Qur’oniy va qo‘lyozma merosga bag‘ishlangan loyihalar ham o‘rin olgan. Ular orasida «114 Qur’on: islom olamining 114 xattotlik durdonasi», «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va rivoyatlar» xalqaro loyihasi hamda «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasi bor.
O‘zbekistonda xattotlikni rivojlantirishga institutsional darajada ham e’tibor qaratilmoqda. Islom sivilizatsiyasi markazi huzurida Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan Xattotlik maktabi faoliyat yuritmoqda. Maktabda suls, nasx, nasta’liq, ruq’a, devoniy va kufiy kabi an’anaviy yozuv uslublarini o‘rgatish rejalashtirilgan.
Xattotlik san’ati Samarqand viloyatidagi yangi Imom al-Buxoriy majmuasida ham namoyon etilgan. Majmua peshtoqlari va ayvonlari devorlari «Sahih al-Buxoriy»dan olingan hadislar bitilgan yozuvlar bilan bezatilgan. Majmua huzurida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Hadis ilmiy maktabi ham faoliyat yuritadi.
Xalqaro mediaforumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi.
Tadbirda qariyb 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 ga yaqin vakili ishtirok etadi. Ular orasida mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari bor.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati
