Inson farzandida mavjud bo‘lgan salbiy hislatlarning eng yomoni bu o‘zgalarga nisbatan qalbida kin va adovat, hasad yoki nafrat, badgumonlik va g‘illu-g‘ashlikning bo‘lishligidir.
Alloh taolo bizlarni bir-birimizga nisbatan samimiy bo‘lishga buyurib, qalbimizdan hasad va g‘illu g‘ashlarni chiqarib tashlashga buyuradi. Bu bejiz emas albatta. Chunki, bu dunyodagi eng og‘ir jinoyatlar va katta gunohlarning sodir bo‘lishligiga aynan shu xislatlar sabab bo‘ladi.
Hakimlar aytadilar: “Hasaddan saqlaninglar! Chunki hasad osmonda Alloh taologa osiy bo‘lishga sabab bo‘lgan birinchi gunohdir va yerda ham birinchi osiy bo‘lishga sabab bo‘lgan gunohdir”. Bu so‘zning ma’nosi shuki, Alloh taolo Odam alayhissalomni yaratib, farishtalarni unga sajda qilishga buyurgan paytda iblis alayhila’na Odamga hasad bilan qaradi va sajda qilishdan kibr ila bosh tortdi. Qolaversa, Odam alayhissalomning ikki o‘g‘li Qobil va Hobilga Alloh taolo qurbonlik qilishga buyurdi va ulardan Hobilning qurbonligini qabul qilganini bildirdi. Shunday so‘ng, Qobilning qalbida Hobilga nisbatan paydo bo‘lgan hasad ohir-oqibat uni o‘ldirishgacha olib bordi.
Hasadning yana bir xatari shuki, u insonning qilgan solih amallari va yaxshiliklarining savobi ketib qolishiga sabab bo‘ladi. Bu haqda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam shunday deganlar: “Hasaddan saqlaninglar. Chunki olov o‘tin yoki o‘t-hashaklarni yeganidek, hasad ham yaxshi amallarni yeb qo‘yadi”. (Abu Dovud rivoyati) Ya’ni, lovullab yonayotgan olovga tushgan o‘tin yoki xas-hashaklarning omon qolishi mumkin bo‘lmaganidek, hasad domiga tushgan kishining yaxshiliklari ham hasad sababli sodir bo‘ladigan turli gunohlar sababli habata bo‘lib ketaveradi.
Hasad shunday hislatki, u insonni doimo g‘am bilan, xafa xolatda yashashga majbur qiladi. Muofiya ibn Abu Sufyon roziyallohu anhu o‘g‘liga nasihat qilib aytadi: “Ey o‘g‘ilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u sening dushmaningga yetmasdan, sening o‘zingga bilinadi”. Ahnaf ibn Qays esa bunday deydi: “Hasad qiluvchilar uchun rohat yo‘qdir”.
Hasad sababli inson qalbida nafrat, ichqoralik va adovat paydo bo‘ladi. Vaholanki, Rosululloh sollallohu alayhi vasallam bizlarni bir-birimizga nisbatan nafratlanmaslikka, dushmanlik qilmaslikka chaqirganlar.
Anas ibn Molikdan (r.a.) rivoyat qilinadi:
Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Bir-biringizni yomon ko‘rmang. Bir-biringizga hasad qilmang. Bir-birlaringizga orqa o‘girib ketmang. Hamda bir-birlaringizdan aloqa uzmang. Ey Allohning bandalari! Bir-birlaringizga birodar bo‘linglar. Musulmon kishi boshqa bir musulmon bilan uch kun gaplashmasdan yurishi halol emas”, dedilar. (Muttafaqun alayh)
Hasad va nafrat shunday yomon xislatki, Alloh taolo nafaqat nafratlanmaslikka, balki, mana shu hislatni ketkazishni so‘rab duo qilishga ham buyuradi. Aytadiki: “Ulardan keyin kelganlar: “Ey Robbimiz! Bizni va bizdan avval iymon bilan o‘tgan birodarlarimizni mag‘firat qilgin, iymon keltirganlarga qalbimizda nafrat (paydo) qilmagin. Ey Robbimiz, albatta, Sen shafqatli va mehribonsan”, derlar”. (Hashr, 10)
Boshqa oyatlarda esa Alloh taolo jannatiy bandalarini jannatdagi holatlarini sifatlab shunday deydi: “Va ko‘ksilaridan g‘illu – g‘ashlarni chiqarib oldik, ostilaridan anhorlar oqib turibdi...”. ( A’rof, 43)
“ Ularning dillaridagi g‘illu – g‘ashlarni chiqarib tashladik. So‘rilarda bir-birlariga boqib, do‘st bo‘lgan hollarida o‘ltirurlar ”. (Hijr, 47)
Ushbu oyatlardan ma’lum bo‘ladiki, inson qalbida boshqa musulmonlarga nisbatan nafrat, adovat va g‘illu – g‘ashtning bo‘lmasligi, jannat ahliga berilgan mukofotdan nasiba ekan.
Demak, har birimiz bu xunuk sifatlardan extiyot bo‘lishimiz, o‘zga musulmonlarga nisbatan sofdil va samimiy bo‘lishimiz zarur ekan. Zero, Rosululloh sollallohu alayhi vasallamning Anas roziyallohu anhuga qilgan ilk nasihatlari ichida ushbu muborak so‘zlar bor edi: “ Ey Anas! Islom kishisidan birontasiga qalbingda dushmanlik bo‘la turib kunduz va kechani o‘tkazmagin. Albatta, bu mening sunnatim va kim mening sunnatimni ushlasa, meni yaxshi ko‘ribdi va kim meni yaxshi ko‘rsa, u men bilan jannatda birga bo‘ladi ”. (Ibn Hibbon rivoyati)
Toshkent shahridagi “Mevazor” masjidi imom-noibi: Islomov Yorbek
Iymon 
Namoz 
Ro'za 
Zakot 
Haj 
Qur'on 
Islom saboqlari 
Aloqa 
