O`zbekiston musulmonlari idorasi

Robbingiz Sizdan voz kechgani yo‘q

10.12.2018 4836 7 min.

Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ga bir muddat vahiy kelmay qoldi. Bundan Payg‘ambarimiz (alayhissalom) tashvishga tushib mahzun bo‘ldilar. Mushriklar: “Muhammadning Rabbisi unga g‘azab qildi, uni tark etdi”, dedilar. Shunda Alloh taolo Zuho surasini nozil qildi (Abul Barakot Nasafiy. “Madoriku at-tanzil va haqoiqu at-ta’vil”).

Qasamyod eturman choshgoh vaqti bilan va (o‘z zulmati bilan atrofni) qoplab turgan tun bilanki. Choshgoh vaqti quyosh ko‘tarilayotgan payt, kunduzning boshlanishidir.

“(o‘z zulmati bilan atrofni) qoplab turgan tun”dan murod odamlar va turli ovozlarlardan holi bo‘lgan sokinlik, sukunat qamrab olgan kechadir.

(ey, Muhammad!) Robbingiz Sizdan voz kechgani ham yo‘q, yomon ko‘rib qolgani ham yo‘q! Choshgoh va tun bilan qasamki, ey Muhammad, Parvardigoringiz Sizni payg‘ambarlikka tanlaganidan so‘ng tark etgani yo‘q, sizni yaxshi ko‘rganidan keyin g‘azab ham qilgani yo‘q.

Bu oyat mushriklarning “Robbisi uni tashlab qo‘ydi”, degan so‘zlariga raddiyadir (Shayx Muhammad Ali Sobuniy. “Sofvatut tafasiyr”).

Albatta, Siz uchun oxirat (saodati) dunyo (farog‘ati)dan yaxshiroqdir. Yaqinda Rabbingiz Sizga (shunday ne’matlarni) ato eturki, Siz, albatta, (undan) rozi bo‘lursiz.

O‘tkinchi dunyodan oxirat diyori, jannat va undagi boqiy ne’matlar yaxshiroqdir. Chunki Alloh taolo oxiratda sizga jannat va undagi havzi Kavsarni, qiyomatda ummatingizni shafoat qilish maqomi (maqomi mahmud)ni tayyorlab qo‘ygan. Bu haqda Alloh taolo boshqa oyatda bunday marhamat qiladi: “Shoyadki, Robbingiz Sizni (Qiyomat kunida) maqtovli (shafoat qiladigan) maqomda tiriltirsa” (Isro surasi, 79-oyat).

Maqomi mahmud bu Qiyomat kunida Payg‘ambarimiz alayhissalomga ato etiladigan buyuk shafoat maqomidir. Qiyomat kunida ummatlarini shafoat qiladilar. Rasululoh (sollallohu alayhi va sallam): “Har bir payg‘ambarning qabul bo‘ladigan duosi bor. Men duoimni ummatimga shafoat qilish uchun oxiratga olib qo‘ydim” deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).

(Ey, Muhammad! Rabbingiz) Sizni yetim holda topib, boshpana bermadimi?! Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) ona qornidaliklaridayoq otalaridan, olti yoshlarida onalaridan ayrildilar. Alloh taolo u zotning bobolari qalbiga cheksiz mehr-shafqat hissini soldi. Bobolari Abdulmuttalib vafotidan so‘ng Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) amakilari Abu Tolibning qaramog‘ida qoldilar. Uzoq yillar Abu Tolib u zotni himoya qildi. Bularning barchasi Alloh taoloning hikmati va inoyati bilan bo‘ldi.

Yana Sizni gumroh (g‘ofil) holda topib, (to‘g‘ri yo‘lga) hidoyat qilib qo‘ymadimi?!

Alloh taolo Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ga vahiy yuborib, u zotga shariatni bildirdi va Qur’ondan ta’lim berdi. Alloh taolo boshqa oyatda bunday marhamat qiladi: “Agar (Biz) Sizni (haq yo‘lda) sobitqadam qilmaganimizda...” (Isro surasi, 74-oyat).

Hodiy (Hidoyat qiluvchi) – Alloh taoloning sifatlaridan biri bo‘lib, U Zot O‘zi xohlagan kimsani fazli ila hidoyat qiladi. “Alloh kimni hidoyat qilsa, bas, o‘sha hidoyat topuvchidir. Kimni yo‘ldan ozdirsa, bas, ular uchun Undan o‘zga do‘stlarni topa olmassiz, ularni Qiyomat kunida yuztuban hollarida ko‘r, soqov, kar qilib tiriltirurmiz” (Isro surasi, 97-oyat).

Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Alloh taolodan hidoyatni ya’ni to‘g‘ri yo‘lda sobitqadamlikni so‘rab: “Allohim! Men Sendan hidoyatni, iffatni, behojatlikni so‘rayman”, deb duo qilardilar (Imom Muslim rivoyati).

Sizni kambag‘al holda topib, (Xadichaga uylanishiningiz tufayli) boy qilib qo‘ymadimi?! Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Xadicha binti Xuvaylid (roziyallohu anho)ning tijorat karvonlariga boshchilik qilganlari va keyinchalik u ayolni nikohlariga olganlaridan keyin boy-badavlat kishilardan biriga aylandilar.

Alloh taolo u zotni moddiy tarafdan to‘kis qilib qo‘ydi va qanoatli qildi. Dunyoning o‘tkinchi matohlariga berilmadilar. Chin boylikni nafs xotirjamligida deb bildilar. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Boylik mol-dunyoning ko‘pligida emas. Balki nafs to‘qligidir”, dedilar (Imom Muslim, Imom Termiziy rivoyati).

Bas, endi Siz (ham) yetimga qahr qilmang! Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ning yetimlikda voyaga yetishlarining katta hikmat bor edi. U zot yetimlikni his etganlari uchun ham ularga nisbatan mehribon, hamisha yetimparvar bo‘ldilar va boshqalarni ham shunga targ‘ib etdilar. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Men va yetimni o‘z qaramog‘iga olgan kishi jannatda mana shunday yonma-yon turamiz” – deb ko‘rsatkich va o‘rta barmoqlari orasini ochib ko‘rsatdilar” (Imom Buxoriy rivoyati).

Soil (gado)ni esa (malol olib) jerkimang! Biror narsa so‘rab kelgan tilanchini haydamang, unga muloyim bo‘ling. Ehson, hadya bering yoki chiroyli muomala bilan ortiga qaytaring.

Shuningdek, ilm o‘rganish maqsadida biror savol so‘rab kelganni haydamang, unga o‘rtaging (Abul Barakot Nasafiy. “Madoriku at-tanzil va haqoiqu at-ta’vil”).

Rabbingizning (Sizga ato etgan barcha) ne’mati haqida esa (odamlarga) so‘zlang! Alloh taolo bergan ne’matlar haqida gapirish shukrning bir ko‘rinishidir. Chunki banda o‘ziga yetgan in’om yolg‘iz Alloh taoloning fazli bilan ekaniga ishonadi va e’tirof etadi.

Anas ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) minbarda turib: “Kim oziga shukr qilmasa, ko‘piga ham shukr qilmaydi. Kim odamlarga shukr qilmasa, Allohga ham shukr qilmaydi. Allohning ne’matlari haqida gapirish shukrdir. Uni tark qilish kufrdir. Jamoat rahmatdir”, dedilar” (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Abu Rajo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)ni qo‘lida shoyidan bo‘lgan choyshabni olib ketayotganini ko‘rdim. Ilgari uni bu holda hech ko‘rmagan edim. Shunda u: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Alloh taolo bir bandasiga biror ne’matni bersa, o‘sha bandasida bergan ne’matini asari ko‘rinib turishini yaxshi ko‘radi”, deganlarini eshitganman», dedi (Imom Abu Mansur Moturidiy. “Ta’vilatu ahlis-sunna”).

Alloh taolo barchamizni Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ga chin ummat bo‘lib, u zotning go‘zal axloqlaridan o‘rnak olib yashashimizni nasib qilsin!

Shayx Muhammad Ali Sobuniyning “Sofvatut tafasiyr”,

Abul Barakot Nasafiyning “Madoriku at-tanzil va haqoiqu at-ta’vil”,

Imom Abu Mansur Moturidiyning “Ta’vilatu ahlis-sunna” asari asosida

Davron NURMUHAMMAD

tayyorladi

Maqolalar

MА`LUMOTNI IJTIMOIY TАRMOQLАRDА ULАSHING

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026 55949 6 min.

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz.

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG muhimi: yo‘qotib qo‘yishdan oldin ularning QADRIGA yetish !!!

Qur’oni karim oyati karimalari;
Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
dinimiz asoslari;
shariatimiz ahkomlari;
sharqona odoblarimiz;
mazhabimiz me’yorlari;
jamiyatshunoslik aloqalari;
odamgarchilik munosabatlari;
insoniy tuyg‘ular;
ruhshunoslik sir-asrorlari;
yurtimiz urf-odatlari;
o‘zbekchilik qoidalari;
madaniyatimiz axloqlari;
insoniy aql va axloqiy normalar;
dono maqollarimiz;
milliy an’analarimiz;
diniy qadriyatlarimiz;
xalqimiz ong-tafakkuri;
millatimiz mentaliteti,
an’anaviy falsafasi;
o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
ulug‘larimiz hikmatlari;
dono xalqimiz dunyoqarashi;
musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

a s o s v a n ye g i z l a r i d a

ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari va noyob hikmatlari,
buyuk ota-bobolarimizdan eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari va betakror hikoyalari,
mehribon ota-onalarimizdan o‘rganib kelayotgan gavhar o‘gitlari va mislsiz so‘zlari,
elimiz tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
jannatmakon yurtimiz – muqaddas Vatanimiz ta’lim maskanlarida taralayotgan durdan a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining ajoyib kashfiyotlari,
bugungi kunda va doim kerak bo‘ladigan hayotiy masalalar, dolzarb mavzular, qiziqarli ma’lumotlar hamda xalqimiz orasida e’tirof etilgan mezonlar

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz.

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

Ibrohimjon domla INOMOV