Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Avgust, 2026   |   1 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:02
Quyosh
05:31
Peshin
12:28
Asr
17:21
Shom
19:28
Xufton
20:54
Bismillah
14 Avgust, 2026, 1 Rabi`ul avval, 1448

Ulamolarni e’zozlash taqvodandir

17.09.2018   6751   4 min.
Ulamolarni e’zozlash taqvodandir

Ulamolar, ustozlar ma’naviyat osmonida musaffo ziyo taratib turgan yo‘lchi yulduzdirlar. Ular tufayli odamlar to‘g‘ri yo‘lni topadilar. Ularning sharofati bilan jaholat zulmatlaridan omonlik qirg‘og‘iga yetadilar. Binobarin, olimlarni risoladagidek hurmat qilmay turib, haqlarini munosib ravishda ado qilmay turib, farzandlarimizni el-yurt, jamiyat, qolaversa, butun dunyo uchun foydasi tegadigan yetuk shaxslar, olimu ziyoli, shifokoru muhandis, tadbirkor insonlar etib ulg‘aytirish mumkin emas. Bu – bamisoli urug‘ni yerga qadamasdan turib hosil kutishdek gap.

Hurmat ibodatdan yaxshi, degan o‘z o‘rnida haq so‘z bor. Alloh aziz qilgan insonlarning hurmatini joyiga qo‘yish ibodat. Haj surasining 30-oyatida bunday marhamat qilinadi: «(Gap) shudir. Kimki Alloh harom etgan narsalarni katta ish deb bilsa (rioya qilsa), bas, bu Parvardigori nazdida o‘zi uchun yaxshidir».

Alloh darajasini baland qilgan narsalarni e’zozlash va ulug‘lash qalbdagi taqvodan dalolat ekani Qur’oni karimda ta’kidlanadi. Ustoz va muallimlar kabi ilm sohiblari ham aynan Rabbi qadrlarini baland qilgan toifaga mansubdirlar. Qur’oni karimda bunday deyiladi: «(Gap) shudir. Yana kimki Allohning shiorlari (qurbonliklar)ni ulug‘ deb bilsa, bas, albatta, (bu) qalblarning taqvosidandir» (Haj surasi, 32-oyat). Oyatda “shiorlar” deya tarjima qilingan so‘z “sha’aairolloh” kalimasi bilan kelgan. Aslida buni bir so‘z bilan boshqa tilga o‘girish mumkin emas. Tafsir kitoblarida aytilishicha, “sha’aairolloh” deb Alloh tomonidan fazilati bildirilgan barcha narsa tushuniladi. Ustoz va ilm muallimlari ilm sharafi tufayli ulug‘lanadilar. Ilm ahllarining qadri naqadar ulug‘ ekani quyidagi oyatda ham bayon etiladi: «…Alloh sizlardan imon keltirgan va ilm ato etilgan zotlarni (baland) daraja (martaba)larga ko‘tarur. Alloh qilayotgan (barcha yaxshi va yomon) amallaringizdan xabardordir» (Mujodila surasi, 32-oyat). Ilm va olimlarning fazilatlari, ikki dunyoda erishadigan daraja va martabalariga doir oyat va hadislar juda ko‘p uchraydi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)dan olim kishining bir kunlik ibodati ilmsiz obidning qirq yillik ibodatiga teng ekani, qiyomatda shafoat qilishi, agar u ta’lim ham bersa, Yer va osmonlardagi barcha jonzot Allohdan unga mag‘firat so‘rashi va boshqa ko‘p bashoratlar sahih hadislar orqali rivoyat qilingan.

Sulaymon (alayhissalom)ga Alloh taolo ilm, boylik va podshohlikdan birini tanlashni buyurganida u ilmni tanlaydi. Ilmning sharofatidan unga boylik va podshohlik ham qo‘shib beriladi.

O‘tgan ulug‘ zotlar, ustozlar, ulamolarning haqlarini to‘liq ado etib, ularning qadrlari nechog‘li baland ekanini his etishgan. Bu borada Hazrat Alisher Navoiy aytadi: “Haq yo‘lida kim sanga bir harf o‘qitmish ranj ila. Aylamak bo‘lmas ado oning haqin ming ganj ila”. Imomi A’zam Abu Hanifa (rahmatullohi alayh) aytadi: “Ustozim Imom Hammodning hurmati uchun uning uyi tomonga oyog‘imni uzatmaganman. Holbuki, uylarimizning orasida yettita ko‘cha bor edi. Har namozda ota-onamning qatorida u zotga mag‘firat so‘rayman. Shuningdek, boshqa barcha ustozlarimning haqlariga duo qilaman”. Imom Ahmad ibn Hanbal (rahmatullohi alayh): “O‘ttiz yildan buyon biror kechada ustozim Imom Shofi’iyning haqiga duo qilmay uxlamaganman”, deydi.

Ulamolarga kibr qilish, uni mensimaslik yomon xulqdir. Nabiy (alayhissalom): “Yo Alloh, olimga ergashilmaydigan, oqildan hayo qilinmaydigan zamon kelib qolmasin!”, deya ulamolar hurmat qilinmaydigan zamon kelishidan panoh so‘raganlar (Imom Ahmad rivoyati).

Bular ulamolarga ko‘rsatiladigan odoblar ummonidan ayrim tomchilar xolos. Muxtasar qilib aytsak, inson olimlarning roziligini topishga intilishi va ularni norozi va xafa qiladigan, ko‘nglini og‘ritadigan ishlardan saqlanmog‘i lozim.

Uyg‘un G‘OFUROV,

Toshkent islom instituti rektori

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»

13.08.2026   8119   3 min.
Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»

O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini hayotga tatbiq etish, milliy va diniy merosni chuqur o‘rganish hamda ma’naviy-ma’rifiy bilimlarni kengaytirishga qaratilgan tashabbuslar doirasida Farg‘ona, Qashqadaryo va boshqa hududlardan kelgan imom-xatiblar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘ldilar. Ular Markazdagi muzey ekspozitsiyalari, noyob qo‘lyozmalar, Renessans davrlariga bag‘ishlangan bo‘limlar va zamonaviy interaktiv yechimlar bilan tanishib, ushbu maskanni ilm, ta’lim va ma’naviyatni uyg‘unlashtirgan muhim milliy platforma sifatida baholadilar, xabar bermoqda iccu.uz.

Farg‘ona viloyati Buvayda tumani «Katta mahalla» masjidi imom-xatibi Rahmatulloh G‘oyibnazarov Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan mazkur Markazni yosh avlod uchun muhim ma’rifat maskani sifatida baholadi.

«Bu yerda Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlari, buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy meros va mamlakatimiz taraqqiyoti haqidagi ekspozitsiyalarni ko‘rib katta taassurot oldik. Bu yerga kelgan har bir inson o‘z tarixini chuqurroq anglaydi, yoshlar esa ilmga va vatanparvarlikka yanada ko‘proq intiladi. Bu yerda olgan bilim va taassurotlarimizni xalqimizga yetkazishni o‘zimizga vazifa deb bilamiz», — dedi u.

Farg‘ona viloyati Qo‘shtepa tumani bosh imom-xatibi, «Muborak» jome masjidi imom-xatibi Otabek Xolmurodov Markaz kutubxonasida ilmiy izlanishlar uchun yaratilgan sharoitlarga e’tibor qaratdi.

Uning ta’kidlashicha, elektron kitoblar fondi, Brayl alifbosidagi adabiyotlar, maxsus tadqiqot xonalari va noyob manbalarning bir joyda jamlangani Markazni nafaqat muzey, balki keng qamrovli ilmiy resurs markaziga aylantirgan.

«Bu kutubxona ilmiy izlanish bilan shug‘ullanuvchilar uchun haqiqiy bilim maskani ekan. Bu yerda yaratilgan sharoitlar ilm ahlini yanada ko‘proq izlanishga undaydi. Biz bu imkoniyatlar haqida yoshlarimizga albatta targ‘ibot olib boramiz», — dedi u.

Farg‘ona viloyati Bag‘dod tumani bosh imom-xatibi Ahmadxon Nizomov esa Markazning ilmiy konsepsiyasiga alohida to‘xtaldi.

Uning fikricha, har bir ekspozitsiya ortida keng ko‘lamli tadqiqotlar va ilmiy izlanishlar mujassam bo‘lib, bu yerdagi interaktiv muhit tashrif buyuruvchilarni faqat tomoshabin emas, balki izlanuvchiga aylantiradi.

«Bu yerga bir marta kelib barchasini to‘liq anglash qiyin. Har bir ekspozitsiya ortida katta ilmiy mehnat mujassam. Ayniqsa, allomalarimiz merosi, tadqiqot markazlari va interaktiv imkoniyatlar insonni yanada chuqur izlanishga chorlaydi. Bu maskan kelajak avlod uchun ulkan ma’naviy boylik va Yangi O‘zbekistonning ilm-fan taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim poydevordir», — dedi u.

Tashrif yakunida ishtirokchilar Markazda jamlangan boy ilmiy va madaniy meros, raqamli ekspozitsiyalar hamda ta’lim imkoniyatlarini keng jamoatchilik, ayniqsa yoshlar o‘rtasida targ‘ib qilish Uchinchi Renessans g‘oyalarini hayotga tatbiq etish, milliy o‘zlikni anglash va ilmiy merosga qiziqishni yanada kuchaytirishga xizmat qilishini qayd etdilar.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari