Dunyo dunyo bo‘lganidan buyon har narsaning oxiri ayriliq ekaniga boq.

Bu jahonga kelgandan keyin ketmaganni kim ko‘ribdi?

Keksalar suhbatidan (“Hidoyat” jurnali)

* * *

Jamoat transportida ketyapsiz. Tiqilinch. Yo‘lovchilardan biri ulovdan tushish uchun hammani turtib-surtib oldinga intiladi. Qo‘lingizdan kelgancha unga oson bo‘lsin deb harakat qilasiz. Shunga qaramay, u tushish oldidan zahrini sizga sochadi: “Sal surilsangiz bo‘lmaydimi?!”

Shunday paytda nima qilamiz? Xotirjam, maqola o‘qib o‘tirganimizda miyig‘imizda kulib qo‘ya qolamiz. Chunki ichida bo‘lmay turib holatga aniq baho berish oson emas. Lekin o‘sha joyda yo‘lovchi zahrini sochgan odam biz bo‘lsak-chi? Tabiiy, o‘rnida javob qaytaramiz, “haqimiz”ni yedirmaymiz. Chunki aybsiz holda, indamaygina ketish juda qiyin.

Bu hol esa mo‘min bo‘lish oson emasligining bir dalilidir. Mo‘min ham odam, uning ham g‘azabi, izzat-nafsi, og‘riqlari, dardu alamlari bor. Uning ham ozor chekkan paytida boshqalardek baqirib-chaqirgisi, jahl qilgisi, alamini nimalardandir olgisi keladi. Biroq har qanday holatda oxirini o‘ylaydi, bu ishidan dunyosidan ham ko‘ra, oxiratiga yetadigan ziyonni hisobga olib, o‘zini bosadi...

Ruhiyatshunos asabiylashgan paytda boshqalarga jahl qilishdan saqlanish uchun kimsasiz joyda buyumlarni urib-sindirish, hech bo‘lmasa, qog‘oz parchalash yordam berishi mumkinligini aytadi. Yana kimdir ranjitgan odamning rasmini qo‘yib, nishon o‘rnida foydalanishni tavsiya qiladi. Mo‘min esa qaraydi – biror buyumni sindirish isrof, suratni nishonga olish ham yarashadigan ish emas. Eng zararsizi – qog‘oz parchalashni tanlaydi, biroq bundan ham biror natija chiqmasligini anglaydi. Yana har galgi amali – sabr va namoz bilan Allohdan yordam so‘rash uchun tiz cho‘kadi...

* * *

Bir kun hamma narsa tugaydi, umrimiz ham. Oxirat safarida yonimizda amallarimizdan boshqa narsa bo‘lmaydi. Ibodatlarimiz qay ahvolda? Bandalik burchlarimizni, mas’uliyatlarimizni qanday bajaryapmiz?

Mo‘min bu savollarni berib, o‘zidan hisob so‘raydigan, har bir ishi, aytar so‘zining natijasini, oxirini o‘ylaydigan, amallarida ixlosli, Alloh taolodan qo‘rqib, umidini ham yo‘qotmagan holda ibodat va harakatlariga nozik yondashgan kishidir.

Mo‘min odam Alloh taoloning rizosiga erishish maqsadida U Zotga xolis, samimiy itoat qiladi.

Payg‘ambarimiz (alayhissalom) aytdilar: “Men sizlar uchun eng qo‘rqadigan narsa kichik shirkdir”. As'hobi kirom so‘radi: “Yo Rasululloh, kichik shirk nima?” “U riyodir”, dedilar Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam). Keyin bunday davom etdilar: “Alloh taolo qiyomat kuni hammani amallari uchun hisobga tortganida: “Boringlar, riyo qilgan kishilaringiz oldiga, qaranglar-chi, ularning huzurida biror mukofot toparmikansiz?” deydi» (Imom Ahmad rivoyati).

Har zarraning hisobi qilina­digan ulug‘ kunda hech banda amallari zoye bo‘lishini istamaydi. Nafsoniy aldanish kishini ko‘r va kar qiladi. Xo‘jako‘rsinga o‘qilgan namoz, odamlar saxiy deyishlarini xohlab, berilgan sadaqa, biror manfaat, kimgadir yoqish uchun qilingan yaxshilik, adolat kabilar nafsni oziqlantirishdan boshqa narsa emas.

* * *

“Oxirini o‘ylagan qahramon bo‘lolmaydi”, deyiladi bir filmda. Balki oxirini o‘ylagan qahramon bo‘lmas, ammo mo‘min bo‘ladi. Zero, mo‘minlikning o‘zi qahramonlikdir. Fikrimiz isboti uchun unga haqsizlik qilishganida jahlini ichiga yutib, sukut saqlay olishini va Payg‘ambarimizning (alayhissalom) “Odamlar yengolmagan kishi emas, g‘azablanganida o‘zini bosa olgan kishi haqiqiy pahlavondir” (Imom Buxoriy rivoyati), hadisi shariflarini eslasak, kifoya.

Zumrad FOZILJON qizi

O‘MI Matbuot xizmati