بسم الله الرحمن الرحيم

MUSTAQILLIK – ULUG‘ NЕ’MAT

Muhtaram jamoat! Barchangizni «Aziz va yagonamsan, jonajon O‘zbekistonim!» shiori ostida bo‘lib o‘tayotgan mustaqilligimizning 27 yilligi bayrami bilan chin dildan tabriklaymiz! Alloh taolo vatanimizni doimo obod, farovon va tinch yurtlardan qilsin! Vatanimiz ravnaqi yo‘lida astoydil, fidokorona mehnat qilayotgan rahbaru xodimlarning xayrli ishlarida Alloh taolo madadkor bo‘lsin!

Ma’lumki, yurtimizda har sohada yangiliklar, xalq farovonligi yo‘lida ko‘plab xayrli ishlar amalga oshirilmoqda. Muhtaram Prezidentimizning shaxsan o‘zlari har bir sohaning ichiga bevosita kirib borib, mavjud muammolarni bartaraf etish bo‘yicha katta hajmdagi ishlarni amalga oshirmoqdalar. Jumladan, aholini uy-joy bilan ta’minlash maqsadida amalga oshirilayotgan ishlar qatorida kam ta’minlangan va nogironligi bo‘lgan kishilarga ham alohida imtiyoz asosida uy-joylar berilayotgani tahsinga sazovordir. Ushbu amal dinimizda maqtalgan silai rahmning yanada mustahkam bog‘lanishiga, aka-ukalar o‘rtasida ahil munosabatning saqlanib qolishiga katta hissa qo‘shishi shubhasiz. Bunday xayrli ishlar har bir viloyatda amalga oshirilayotganini ta’kidlab o‘tish lozim.

Muhtaram azizlar! Shuni ham ta’kilab o‘tishimiz lozimki, kishining oilasi oldidagi majburiyati, o‘zi yashab turgan davlatining rahbari, ya’ni “ulul-amr”ga itoat etish majburiyati, vatanini himoya qilish majburiyati ham borki, dinimizda bularni bayon qilib berilgan. Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam hadislarining birida shunday dedilar:

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَنْ أَطَاعَنيِ فَقَدْ أَطَاعَ اللهَ وَ مَنْ عَصَانيِ فَقَدْ عَصَى اللهَ، وَمَنْ يُطِعِ الأَمِيرَ فَقَدْ أَطَاعَنيِ وَمَنْ يَعْصِ الأَمِيرَ فَقَدْ عَصَانيِ"

(رَوَاهُ الإِمَامُ البُخَارِيُّ).

ya’ni: Abu Hurayra raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sallallohu alayhi vasallam dedilar: “Kim menga itoat etsa demak, Allohga itoat etibdi va kim menga itoatsizlik qilsa, demak, Allohga itoatsiz bo‘libdi. Kim rahbariga itoat etsa demak, menga itoat etibdi va kim rahbariga itoatsiz bo‘lsa demak, menga itoatsiz bo‘libdi” (Imom Buxoriy rivoyati).

Yuqoridagi hadisning mazmunidan ma’lum bo‘ladiki, kishilik jamiyatida qonunlarning ahamiyati juda ham katta. Darhaqiqat, adolatli qonunlar hamma vaqt xalq farovonligi hamda dunyo va oxirat obodligining asosidir.

Muhtaram yurtdoshlar, yangi o‘quv yili bo‘sag‘asida turibmiz. Yaqin kunlarda farzandlarimiz yaxshi niyatlar bilan ta’lim dargohlariga qadam qo‘yadilar. Har joyda bo‘lgani kabi ta’lim muassasalariga qatnashning ham o‘z tartib-intizomi bor. Bu yildan barcha umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida yagona kiyim formasi joriy etila boshlandi. Demak, farzandlarimizni bunga rioya qilishlarini ta’minlash ham ota-onalarning burchi ekanini ham yodda tutmog‘imiz lozim bo‘ladi.

Xabaringiz bor – muhtaram Yurtboshimiz tomonidan yurtimizda ta’lim sohasiga juda katta e’tibor qaratilmoqda. Xususan, o‘qituvchilarni moddiy qo‘llab-quvvatlash, ularning ijtimoiy ta’minotini yaxshilash, oylik ish haqlarini muntazam oshirib borish, bir so‘z bilan aytganda, o‘qituvchining jamiyatdagi obro‘-e’tibori, maqomini oshirishga qaratilgan tizimli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Binobarin, ta’limga kiritilgan sarmoya – bu, shubhasiz, kelajakka kiritilgan sarmoyadir.

Muhtaram jamoat! Shu o‘rinda ilm olishga targ‘ib qilingan hadislar bilan tanishish maqsadga muvofiqdir.

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ

(رَوَاهُ الْاِمَامُ الْبَيْهَقِيُّ)

ya’ni: Abu Sa’id raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sallallohu alayhi va sallam aytdilar: “Ilm izlash har bir musulmonga farzdir” (Imom Bayhaqiy rivoyati).

عَنْ أَنَسٍ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ اُطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ لَوْ بِالصِّينِ فَإِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ (رَوَاهُ الْاِمَامُ الْبَيْهَقِيُّ )

ya’ni: Anas ibn Molikraziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sallallohu alayhi va sallam aytdilar: “Ilmni Chin (Xitoy)dan bo‘lsa ham izlanglar. Chunki ilm izlash har bir musulmonga farzdir” (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Ma’lumki, dinimizda ilmni diniy va dunyoviyga ajritilmaydi. Qadimda ota-bobolarimiz bu qoidaga amal qilganidan ularning ichidan Abu Rayhon Beruniy,  Ahmad Farg‘oniy, Muhammad Xorazmiy, Ibn Sino va Ulug‘bek kabi qomusiy olimlar yetishib chiqqan. Ular ham diniy ham dunyoviy ilmlarda peshqadam bo‘lganlar.

Bugungi kunda jamiyatimizga zarur bo‘lgan mutaxassislarni yetkazib berishimiz farzi kifoya hisoblanadi. Bolalarimizni yoshligidan o‘zi qiziqqan sohaga maqsadli yo‘naltirib, rejali va tizimli ta’lim olishiga mas’ulmiz. Ba’zida ko‘zga tashlanib turadigan, balog‘atga yetmagan bolalarning dars paytida masjidga borishga harakat qilishi maqsadga muvofiq emas. Hanafiy mazhabida yozilgan fatvo kitoblarida balog‘at yoshiga yetmagan o‘g‘il bola kattalar safida turib namoz o‘qisa o‘ng va chap yonidagi hamda orqasidagi namozxonlarning namozi buziladi, deyilgan. Qolaversa, hozirda maktablarda har bir bola bilishi zarur bo‘lgan, asosiy bilim va ko‘nikmalar o‘rgatiladi. Majburiy ta’limdan keyin bu bilimlarni hech kim tekinga o‘rgatmaydi. Ulug‘ ajdodlarimiz aytishgan:

" اَلْوَقْتُ كَالسَّيْفِ اِنْ لَمْ تَقْطَعْهُ قَطَعَكَ "

ya’ni: “Vaqt qilich kabidir, agar sen uni o‘z vaqtida kesmasang, u seni kesadi”. Shu o‘rinda muhtaram ota-onalarga farzandlari tarbiyasi va ta’limiga jiddiy ahamiyat berishga, ularni har vaqt nazorat qilish, maktabdan so‘ng albatta biron bir mashg‘ulot bilan shug‘ullanish, sport, uy yumushlari, tomorqa va chorva hayvonlari parvarishi kabi jismoniy ishlarga jalb qilishlari zarur ekanligini ta’kidlaymiz.

Shu o‘rinda yurtimizdagi diniy bilim yurtlari faoliyatiga ham katta e’tibor qaratilayotganini alohida aytib o‘tish lozim. O‘tgan yili Buxoroda “Mir Arab” oliy madrasasi ochildi, diniy ilmiy maktablar faoliyati yo‘lga qo‘yildi hamda diniy ta’lim muassasalari qoshida arab tili, Qur’on va tajvid to‘garaklari faoliyat boshladi. Biroq, farzandlarimiz ta’lim-tarbiyasiga nazar solar ekanmiz, shuni alohida ta’kidlash lozimki, ularning diniy ta’limni faqat rasmiy bilim yurtlarida olishlari o‘ta muhim sanaladi. Hozirgi kunda dinni o‘rganish uchun barcha sharoit va adabiyotlar yetarli bo‘lgan bir paytda, ba’zi bir ota-onalar o‘z farzandlarini hufyona tashkil etilgan “hujra”larda diniy ma’lumotga ega bo‘lmagan shaxslar qo‘liga saboq olish uchun berib qo‘yayotganliklari ma’lum bo‘lmoqda. Holbuki, diniy ta’lim berishga hech qanday ruxsati bo‘lmagan shaxsning qo‘lida qandaydir pana-pastqam joylarda ta’lim olishning oqibatlari yaxshilikka olib bormasligini unutmaylik.

Shu ma’noda, jondan aziz farzandlarimizning ta’lim-tarbiyasiga e’tibor qaratish, ularning maktabda dunyoviy bilimlar, xorijiy tillarni chuqur o‘zlashtirishini nazorat qilish har bir ota-onaning muhim vazifalaridan biri hisoblanadi. Zero, Abdulla Avloniy ta’kidlaganidek: «Zamona ilmidan bebahra millat o‘zgalar qo‘lida poymol bo‘lur». Mamlakatimizning ertangi kuniga daxldor ushbu masalaga barchamiz birdek mas’ul va javobgarmiz.

Har bir o‘zini hurmat qilgan xalq bugungi kunini o‘ylashi bilan birga kelajagi haqida ham qayg‘uradi. Agar bizdan farzandlarimizga obod yurt meros qolishini istasak, yoshlarimizga, ularning tarbiyasiga beparvo bo‘lmasligimiz kerak. Chunki, bir xalqni o‘ziga qaram qilmoqchi bo‘lganlar o‘sha xalq amal qilib kelayotgan ming yillik qadriyatlarini yo‘q qilishga, vatanga muhabbat, dinga hurmat va oila muqaddasligi tushunchalariga putur yetkazishga harakat qiladi. Bu yo‘lda ular barcha vositalardan foydalanadi. Internet, musiqa, missionerlik, kino va hattoki multfilmlar ham ularning qo‘lida qurolga aylanadi, biz sezmagan holda xonadonimizga ham suqilib kiradi. Bu masalada otalarning zimmasida katta mas’uliyat bor.

Aslida, ta’lim-tarbiya oiladan boshlanadi. Farzandiga odob-axloq o‘rgatish ota-onaning birinchi galdagi vazifasi sanaladi. Zero, Payg‘ambarimiz  sallallohu alayhi vasallam:

عَنْ أَيّوبِ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُم أَنّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:"مَا نَحَلَ وَالِدٌ وَلَداً مِنْ نُحْلٍ أَفْضَلَ مِنْ أَدَبٍ حَسَنٍ"(رَوَاهُ الْإِمَامُ التِّرْمِذِيُّ).

ya’ni: Ayyub ibn Muso raziyallohu anhu otasidan, u kishi bobosidan rivoyat qiladiki, Rasululloh sallallohu alayhi vasallam aytdilar: “Ota farzandiga chiroyli odobdan ham ko‘ra yaxshiroq hadya (mol-davlat) bera olmaydi”, –deb marhamat qilganlar (Imom Termiziy rivoyati). Shu nuqtayi nazardan, farzand ta’lim-tarbiyani birinchi galda oilada ota-onasidan oladi. Oila kattalari ongi-dunyoqarashi endigina shakllanib kelayotgan murg‘akkina yoshga milliy-diniy qadriyatlarimizni, odob-axloqning eng go‘zal namunalarini o‘rgatadilar.

Keyingi vaqtda xotin-qizlar o‘rtasida kiyinish borasida milliyligimizga zid tarzdagi ko‘rinishlar ham ko‘zga tashlanmoqda. O‘zimizning diniy va milliy qadriyatlarimizga, qadimdan onalarimiz va momolarimizning kiyinishlariga umuman to‘g‘ri kelmaydigan, arab davlatlariga ko‘r-ko‘rona taqlid qilib, niqoblanish, ajnabiycha liboslarga burkangan holda kiyinish o‘zligimizni unutib borayotganimizdan dalolatdir.

Ramazon hayiti kuni muhtaram Yurtboshimiz Islom sivilizatsiya markazi qurilishining tamal toshini qo‘ydilar. Hozirgi kunda bu inshoot qurilishi jadal suratlar bilan olib borilmoqda.

Prezidentimiz tashabbusi bilan tashkil qilingan O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi ham o‘z tarkibidagi o‘rta ta’lim (litsey), oliy ta’lim (bakalavr, magistr) va tayanch doktoranturaga talabalar qabul qilib, o‘z faoliyatini boshlab yubordi. 

Keyingi ikki yilda Haj safariga boruvchilar soni ikki mingtaga oshirilgani ham  mo‘min-musulmonlarimizning cheksiz quvonchiga sabab bo‘ldi. Zero, Alloh taoloning baytini Haj qilish har bir musulmonning orzusi sanaladi. Shuni alohida ta’kidlash lozimki, Hajga borish shunchaki ziyorat emas, balki yuksak mas’uliyat sanaladi. Shuning uchun har bir hoji qolgan hayoti davomida el-yurtga o‘rnak bo‘lib, mahalladagi kam ta’minlangan, yordamga muhtoj kishilarning homiysi, adashganni to‘g‘ri yo‘lga soluvchi, notinch oilalar o‘rtasini isloh etuvchi xalq orasidagi yuksak ma’naviyatli insonga aylanmog‘i lozim.

Joriy yil muborak qurbon hayitining birinchi uch kuni mamlakatimizda dam olish kunlari etib belgilangani, bayram munosabati bilan muhtaram YurtboshimizningO‘zbekiston xalqiga Qurbon hayiti tabrigini yo‘llashlari shu mo‘tabar zaminda umrguzaronlik qilayotgan yoshu qarini behad quvontirdi. Bu esa davlatimiz Rahbarining diniy-ma’rifiy qadriyatlarimizga bo‘lgan e’tiboridan yaqqol dalolatdir.

Albatta, amalga oshirilayotgan xayrli ishlar zamirida yurtimizdagi tinchlik va osoyishtalik alohida o‘rin tutadi. Zero, tinchlik bor yurtda rivojlanish, taraqqiyot bo‘ladi. Bu ne’matlarning davomli va ziyoda bo‘lishi esa shukronaga bog‘liqdir. Alloh taolo Qur’oni karimda:

... لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ...(سورة إبراهيم الآية-7)

ya’ni: “...agar (bergan ne’matlarimga) shukr qilsangiz, albatta, (ularni yanada) ziyoda qilurman...”,– deb marhamat qilgan (Ibrohim surasi, 7-oyat).

            Mamlakatimiz taraqqiyotining yangi bosqichida erishilgan muvaffaqiyatlardan yana biri bu – qo‘shni mamlakatlar bilan ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-gumanitar aloqalarning yanada rivojlantirilishi bo‘ldi, desak aslo mubolag‘a bo‘lmaydi.

Qozog‘iston, Turkmaniston, Qirg‘iziston, Tojikiston Respublikalari rahbarlarining mamlakatimizga amalga oshirgan davlat tashriflari, erishilgan natijalar mintaqa mamlakatlarining yanada gullab-yashnashiga xizmat qiladi.

Tabiiyki, inson qayerda dunyoga kelsa, ana shu yer uning uchun aziz Vatan hisoblanadi. Kindik qoni to‘kilgan joy inson uchun hech narsaga almashtirib bo‘lmaydigan, hamma narsadan ham qimmatli dargohdir. Rasululloh sallalohu alayhi vasallam o‘zlari tug‘ilib o‘sgan shahar Makkai mukarrama haqida shunday deganlar:

عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَا أَطْيَبَكَ مِنْ بَلْدَةٍ وَأَحَبَّكَ إِلَيَّ" (رَوَاهُ الْإِمَامُ ابْنُ حِبَّانَ).

ya’ni: Ibn Abbos raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sallalohu alayhi vasallam aytdilar: "Qanday ham yaxshi shaharsan! Menga qanday ham sevimlisan!” (Imom Ibn Hibbon rivoyati).

Demak, Vatanni sevish, uni sog‘inib yashash inson tabiatida mavjud bo‘lgan nozik hisdir. Vatanni sevish faqat tilda qolib ketmasligi, balki vatandoshlar yurt ravnaqi uchun birlashishi, bir-biriga xayrixoh bo‘lib, dunyo-oxiratda foydali ishlarga harakat qilishlari kerak. Qur’oni karimda shunday marhamat qilinadi:

...وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ(سورة المائدة الآية-2).

ya’ni: “...Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Mana shu sevimli Vatanda yashayotgan har bir mo‘min-musulmon, avvalambor, o‘zi, ahli-ayoli, yaqinlari va jamiyatga foydali inson bo‘lishga harakat qilishi lozim. Buning uchun o‘ziga yuklatilgan vazifani chiroyli ado qilishi darkor. Biz bir paytning o‘zida ham farzand, ham ota, ham ish joylarimizda mas’ul vazifani bajaruvchi fuqaromiz. Mana shu majburiyatlarni mas’uliyat bilan bajarishimiz, hech bo‘lmasa atrofdagilarga va jamiyatga zarar yetkazmasligimiz darkor. Zero, Ibn Umar raziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sallalohu alayhi vasallam shunday deganlar:

عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَحَبُّ النَّاسِ إِلَى اللهِ أَنْفَعُهُمْ لِلنَّاسِ"

(رَوَاهُ الْإِمَامُ الطَّبَرَانِىُّ).

ya’ni: “Odamlarning Allohga eng sevimlisi – boshqalarga foydasi ko‘proq tegadiganidir” (Imom Tabaroniy rivoyati).

            Barchamizga ma’lumki, o‘tgan yili “Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili” davlat dasturi asosida Respublika miqyosida aholini turmush tarzini o‘rganish, muammolarini aniqlash va ularni bartaraf etish yuzasidan tizimli ishlar yo‘lga qo‘yildi. Natijada, nafaqat shahar va viloyat markazlari, balki chekka hududlarda ham “Obod qishloq” va “Obod mahalla” dasturlari doirasida ulkan bunyodkorlik ishlari amalga oshirilmoqda. Bu esa fuqarolarda davlatimiz tomonidan amalga oshirilayotgan ishlardan mamnunlik hissini oshirishi bilan birga, uni qo‘llab-quvvatlashlariga, kelajakka katta ishonch bilan boqishlariga sabab bo‘lmoqda.

            Haq taolo barchamizni Vatanimiz taraqqiyoti va farovonligi yo‘lida olib borayotgan xayrli ishlarimizga rivoj bersin! yurtimiz Mustaqilligini bundan ham mustahkam aylab, jonajon diyorda olam-olam orzu-havaslar bilan unib-o‘sayotgan farzandlarimizni buyuk ajdodlarimizga munosib, o‘z Vatani va xalqiga fidoyi, yurt koriga yaraydigan avlodlar bo‘lib yetishishlarini nasib aylasin. Barchamizga Mustaqillik bayrami muborak bo‘lsin! Omin!