Insonning kelajak oldidagi eng katta burchi – farzand tarbiyasidir. Chunki jamiyatning ertangi kuni farzandlarimizga bergan tarbiyamizga bog‘liq. Bu shunday mas’uliyatki, bundan aslo g‘aflatda qolmaslik lozim.
Oisha raziyallohu anhodan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytdilar: “Kishi yeydigan narsalarning eng pokizarog‘i kasbidandir. Albatta, farzandi ham uning kasbidandir” (Imom Ahmad, Imom Termiziy rivoyati).
Farzand inson kasbining mahsuli kabi ekan, undan go‘zal hosil olish uchun qanday ko‘chat parvarish qilingani va qanday yerga ekilganiga yaxshi ahamiyat berish lozim. Toki “ko‘chat”ning urug‘i puchak bo‘lib qolmasin. Keyin esa, “urug‘ qadalguvchi yer”ning pokizasini tanlash lozim. Ko‘cha-ko‘yda ko‘rinib, tashqi go‘zalligi yoqib qolgan ayolga uylanaverishlik farzandning otasi zimmasidagi haqga xiyonatdir.
Ana undan keyin xotin bilan qo‘shilish Allohning zikrisiz bo‘lmasligi kerak. Doimiy parvarish halollikni talab qiladi. Farzand tug‘ilgach shariatga muvofiq chiroyli ism qo‘yish, faqat halol parvarish qilish, aqlini taniy boshlagach imon kalimasini, asta sekin suralarni yodlatib, o‘ng qo‘lida ovqatlanish va boshqa odoblarni o‘rgatish lozim.
“Nima eksang, shuni o‘rasan”, deganlaridek, ota-ona odob-axloqda, ahillikda va taqvoda umr o‘tkazsin, toki o‘zidan yetishib chiqqan meva yaxshi hosil bersin.
Sobit Banoniy rahimahulloh aytadi: “Rivoyat qilinishicha bir kishi otasini bir joyda urayotgan edi. Undan:
Abu Lays Samarqandiy aytadi: “Kim ota-onasiga osiylik qilsa, bolasidan xursandchilik ko‘rmaydi”.
Odoblarning eng yaxshisi – chiroyli o‘rnak bo‘lish. Bunda ota-onaning tarbiyali bo‘lishi muhim. Lekin bu so‘zlar bugungi kunlarning armonlari bo‘lib borayotir.
Internet tarmoqlarida bir ibratli hikoyaga ko‘zim tushdi. Unda yozilishicha bir ishbilarmon tadbirkor odatiga ko‘ra yarim tunga yaqin uyiga keldi. Uni kichkintoy o‘g‘ilchasi kutib turar edi.
— Dadajon, sizdan bir narsani so‘rasam maylimi? – deb so‘radi bola.
— Mayli, – dedi ota.
— Bir soatda qancha pul topasiz?
— Bu senga nimaga kerak?
— Bilgim kelyapti-da.
— Boringki, yuz ming so‘m toparman, dedi ota o‘zicha xomcho‘t qilib.
Bola ham o‘zicha bir narsalarni hisob qildi va:
— Unday bo‘lsa menga ellik ming so‘m berib turing? – dedi.
— Sen mendan pul olish uchun shunday mug‘ombirlik qilyapsanmi?! Bor, xonangga kirib uxlab, damingni ol! – jahli chiqdi otaning.
Noiloj qolgan bola indamasdan xonasiga kirib ketdi. Charchaganidan asabiylashgan ota birozdan keyin charchog‘i yozilib, sal hovridan tushdi. Keyin o‘ziga-o‘zi: “O‘z bolamga shunchalik qattiqqo‘llik qilib yubordim. Ehtimol o‘g‘lim shu ellik ming so‘mga rostdan ham muhtoj bo‘lib qolgandur. Axir doim ham bunaqa pul so‘rayvermaydi-ku” deb, asta o‘g‘lining xonasi tomon yurdi. Eshikni ochib so‘radi:
— O‘g‘lim, uxlamadingmi?
— Yo‘q, hali.
— Kun bo‘yi ishlar bilan ovora bo‘lib, charchagan edim. Turli odamlar bilan muloqotda bo‘lishga to‘g‘ri keladi. Shuning alamini sendan olib xato qilibman. Mana senga ellik ming.
Bola xursand bo‘lib ketdi:
— Rahmat, dadajon! Men Sizni yaxshi ko‘raman!
So‘ng yostig‘ining tagidan yana ozgina mayda pullarni oldi-da, qo‘shib sanay boshladi. Otaning yana jahli chiqdi:
— Shuncha puling bo‘lib turib yana so‘radingmi?!
— Ha, dadajon! Bu pullarim yetmayotgan edi. Mana endi yuz ming bo‘ldi. Shu pulni sizga beray, men uchun bir soat ajrating.
Bugun g‘aflat uyqusidan uyg‘onmoq kerak. Inson o‘z oilasidagi farzandiga befarq bo‘lishga haqqi yo‘q. Qahramon shoirimiz aytganlaridek:
Marsga to‘p otquvchi — sen,
Zuhroni uyg‘otquchi — sen,
Uyquda qotquchi — sen,
Uyg‘on o‘zing, uyg‘on o‘zing.
Ulug‘bek qori YO‘LDOSHЕV,
Asaka tumani “Xolid ibn Valid” jome masjidi xodimi
Bugungi tez o‘zgarayotgan mehnat bozorida to‘g‘ri kasb tanlash moddiy farovonlik, shu bilan birga ikki dunyo saodatiga erishish yo‘lidir. Islom dinida halol kasb bilan shug‘ullanish yuqori baholanadi. Muqaddas dinimizda kasb-hunar egallashga katta e’tibor qaratilgan.
Qur’oni Karimda shunday marhamat qilinadi: “Namoz tugagandan so‘ng yer yuziga tarqaling va Allohning fazlidan (rizq) izlang...” (Juma surasi, 10-oyat).
Bu oyat musulmon kishi ibodatda hamda rizq izlashda, kasb-hunar bilan jamiyatga foyda keltirishda ham faol bo‘lishi kerakligini ko‘rsatadi.
Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom dedilar: “Hech bir inson o‘z qo‘li bilan mehnat qilib topgan taomidan ko‘ra yaxshiroq taom yemagan” (Imom Buxoriy rivoyati).
Bugungi kunda yoshlar IT, muhandislik, tibbiyot va hunarmandchilik kabi sohalarni puxta egallashlari lozim. Zero, kuchli mutaxassis bo‘lish millatning yuksalishiga xizmat qilish demakdir.
Misol uchun, axborot texnologiyalari sohasini egallash yuqori daromadli kasb hamda ulkan ajr-savoblarga sabab bo‘luvchi vositasi hamdir. Yoshlarni bu sohaga yo‘naltirish jamiyatga ko‘p manfaat keltiradi.
Bugungi kunda millionlab insonlar islom haqidagi ma’lumotlarni internetdan izlamoqda. Dasturchilar tomonidan yaratilgan sifatli veb-saytlar, mobil ilovalar (Qur’on qiroatlari, hadis to‘plamlari, namoz vaqtlari) insonlarning ibodatlarini osonlashtirishga va to‘g‘ri bilim olishiga xizmat qiladi. Internetdagi noto‘g‘ri ma’lumotlarga qarshi faqat kuchli bilim va zamonaviy media-texnologiyalar bilan kurashish mumkin.
Avvallari bir hadisni o‘rganish uchun oylab yo‘l yurilgan bo‘lsa, bugungi kunda dasturchilar yaratgan elektron kutubxonalar va qidiruv tizimlari soniyalar ichida kerakli ma’lumotni topish imkonini beradi. Bu esa “Ilm talab qilish har bir musulmonga farzdir” degan hadisga amal qilishni yengillashtiradi.
Onlayn xayriya platformalari, zakot hisoblagichlar va ijtimoiy yordam ilovalari orqali muhtojlarga yordam berish jarayoni shaffof va tezkor bo‘ldi. Bu sohada xizmat qilgan dasturchi ham xayriya qiluvchi kabi savobga sherik bo‘ladi.
Yosh dasturchining klaviaturadagi har bir bosgan tugmasi, agar u ezgu maqsadda bo‘lsa, ajr-savob yoziladigan xayrli amalga aylanishi mumkin. "Zamon senga boqmasa, sen zamonga boq" deyilgan naql zamirida ham davrning ilg‘or ilmlarini egallab, uni ezgulikka xizmat qildirish g‘oyasi yotadi.
T.Azimov