Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Kim masjidga erta borib, kech qaytsa, har bir erta borib, kech qaytgani uchun Alloh unga jannatda ziyofat tayyorlab qo‘yadi”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Musulmonlarga yo‘l o‘rtasida ozor berayotgan daraxtni kesib tashlagan bir kishining jannatda xuzur-halovat ila yashayotganini ko‘rdim”, deganlar (Imom Muslim rivoyati).
Abu Muso Ash’ariy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kim ikki salqin(dagi namozni – bomdod va asr)ni o‘qisa, jannatga kiradi”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Rad qilganlardan tashqari ummatimning barchasi jannatga kiradi”, deganlarida, ular: “Yo Allohning Rosuli, rad qiladiganlar kim o‘zi?” deyishdi. Shunda u zot: “Kim menga itoat qilsa, jannatga kiradi. Kim menga osiylik qilsa, batahqiq u rad qilibdi”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Hoh o‘ziga qarashli, hoh begona yetimni o‘z qaramog‘iga olgan kishi bilan ikkovimiz jannatda birga bo‘lamiz”, dedilar. Molik ibn Anas ishora va o‘rta barmoqlariga ishora qildilar (Imom Muslim rivoyati).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kim biror kasalni borib ko‘rsa yoki Alloh yo‘lidagi birodarini ziyorat qilsa, bir nido qiluvchi: “Pok bo‘lding, yurishing ham pok bo‘ldi va jannatdan o‘zing uchun joy tayyorlab qo‘yding”, deb nido qiladi ”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Savbon roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi “Kim menga odamlardan biror narsa so‘ramayman, deb kafolat bersa, men uning jannatga kirishiga kafolat beraman”, deganlarida: “Men” dedim. Haqiqatda Savbon hech bir kishidan biror narsa so‘ramadilar (Imom Abu Dovud rivoyati).
Iyoz ibn Himor roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning: “Jannat ahli uch toifadir: 1. Adolatga muvaffaq bo‘lgan shoh; 2. Qarindoshlari va musulmonlarga rahmli hamda qalbi yumshoq kishi; 3. Bolalari ko‘p va o‘zi muxtoj bo‘la turib ham tilanchilik qilmaydigan kishi ”, deb aytganlarini eshitdim. (Imom Muslim rivoyati).
Ali roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning: “Bir musulmon boshqa bir musulmonni ertalab ko‘rgani borsa, to kech kirgunicha yetmish ming farishta uning haqqiga duoda bo‘lishadi. Agar kechqurun ko‘rgani borsa, to ertalabgacha yetmish ming farishta uning haqqiga duoda bo‘lishadi. Hamda bu kishiga jannatda terib, yig‘ib qo‘yilgan meva bo‘ladi”, deb aytganlarini eshitdim (Imom Termiziy rivoyati).
Muoz roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kimning oxirgi so‘zi “La ilaha illalloh” bo‘lsa, jannatga kiradi”, dedilar (Imom Abu Dovud, Imom Hokim rivoyati).
Abu Muso roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi.Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Qachon bir bandaning farzandi vafot etsa, Alloh taolo farishtalariga: “Bandamning farzandi ruxini oldilaringmi?” deydi. “Ha”, deb javob berishadi ular. “Qalbining mevasini qabz qildilaringmi?” deydi so‘ng. “Ha”, deb javob berishadi yana. “Bandam nima dedi?” deb so‘raydi Alloh taolo. Farishtalar: “Senga hamd va istirjo’ (inna lillahi va inna ilayhi rojiun) aytdi”, deyishadi. Shunda Alloh taolo: “Bandam uchun jannatda bir uy quringlar va uni hamd uyi, deb atanglar”, deydi ”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Alloh taolo aytadi: “ Dunyo ahli ichidagi sevimli kishisini qabz qilganimda savob umid qil(il sabr qil)gan mo‘min bandam uchun Mening xuzurimda jannatdan boshqa mukofot yo‘q!” (Imom Buxoriy rivoyati).
Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Bir musulmon kishining balog‘atga yetmagan uch farzandi vafot etsa, Alloh ularga bo‘lgan rahmatining fazli tufayli uni albatta jannatga kiritadi”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi.“ Bir kishi: “Yo Allohning Rasuli, “Qul huvallohu ahad” surasini yaxshi ko‘raman”, deganida, u zot: “Albatta, buni yaxshi ko‘rishing seni jannatga kirgizadi”, dedilar. (Imom Buxoriy, Imom Termiziy rivoyati).
Ummu Habibi roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni: “Bir musulmon banda Alloh taolo uchun har kuni o‘n ikki rakat farzdan tashqari ixtiyoriy namoz o‘qisa, Alloh taolo u kishiga jannatda uy quradi yoki jannatda uy quriladi”, deb aytganlarini eshitdim (Imom Muslim rivoyati).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Umra (keyingi) umragacha ikkalasi orasidagilarga kafforatdir. Mabrur hajning mukofoti esa faqat jannatdir”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kim menga ikki jag‘i va ikki oyog‘i orasini (saqlashga) kafolat bersa, uning jannatga kirishiga kafolat beraman”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Oisha roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kim bir musulmon oilaga xursandchilik kiritsa, Alloh taolo mana shu kishi uchun jannatdan boshqa mukofot bo‘lishiga rozi bo‘lmaydi”, dedilar (Imom Tabaroniy rivoyati).
Toshkent shahridagi “Mevazor” masjidi imom-noibi
Yorbek ISLOMOV
to‘pladi.
Har yili bahorning so‘nggi kunlarida yurtimizdagi minglab maktablarda «So‘nggi qo‘ng‘iroq» tadbirlari bo‘lib o‘tadi. Bu kun — yillar davomida olingan bilimlarning sarhisobi, katta hayot bo‘sag‘asidagi ilk qadamdir. Ammo, ming afsuski, keyingi yillarda bu quvonchli kun ba’zi oilalar uchun bitmas-tuganmas kuyinish, ayriliq va falokat kuniga aylanib bormoqda. Ko‘z-ko‘z qilish, maqtanish va mas’uliyatsizlik oqibatida yosh umrlar zavol topmoqda.
Omonatga xiyonat va nafsga qullik.
Islom dini inson hayotini eng oliy qadriyat deb biladi. Alloh taolo bandalariga o‘z jonini xatarga qo‘yishni, behuda halok qilishni taqiqlab, Qur’oni karimda bunday marhamat qiladi: «...O‘z qo‘llaringiz bilan o‘zlaringizni halokatga tashlamang! Yaxshilik qiling! Albatta, Alloh yaxshilik qiluvchilarni yaxshi ko‘radi» (Baqara surasi, 195-oyat).
Bitiruv kuni yoshlarga qimmatbaho mashinalarni ishonib topshirish, ularning tezlikni oshirib, ko‘chalarda tartibsizlik (avtokalonnalar) uyushtirishiga ko‘z yumish — mana shu oyatga zid ish tutishdir. Bu ota-onalar tomonidan farzand hayotini o‘z qo‘li bilan halokatga topshirish bilan barobardir.
Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallam hadislarida marhamat qiladilar: "Hech bir banda qiyomat kuni to‘rt narsadan so‘ralmaguncha joyidan jilmaydi: umrini nimaga sarf qilgani, yoshligini qanday o‘tkazgani, mol-davlatini qayerdan topib, nimaga sarflagani va ilmiga qanday amal qilgani haqida" (Imom Termiziy rivoyati).
Bitiruvchi yoshlar va ularning ota-onalari «biz yoshligimizni va topgan molimizni shu bir kunlik dabdabaga qanday sarfladik?» degan savolga javob berishni unutmasliklari lozim.
Isrof va soxta obro‘ ilinji «So‘nggi qo‘ng‘iroq» tadbirlarida restoranlardagi dabdabali bazmlar, qimmatbaho sovg‘alar va kiyim-boshlar uchun qilinadigan xarajatlar isrofning oliy namunasidir. Vaholanki, o‘sha mablag‘larni bolaning oliy ta’lim olishiga, kitoblariga yoki kasb-hunar o‘rganishiga yo‘naltirish mumkin edi.
Islom dini isrofni qattiq qoralaydi. Alloh taolo aytadi:
«Qarindoshga, miskin va yo‘lovchiga (xayr-ehson qilish bilan) haqlarini ado eting va isrofgarchilikka mo‘l-ko‘l yo‘l qo‘ymang! Chunki isrofgarlar shaytonlarning birodarlaridir...» (Isro surasi, 26-27-oyatlar).
Shaytonning do‘stiga aylanib, Alloh bergan ne’matni ko‘kka sovurish hech bir mo‘minga to‘g‘ri kelmaydi. Bir kunlik «orzu-havas» deb qilingan isrof ortidan qancha oilalar qarz botqog‘iga botayotgani ham sir emas.
Achchiq, ammo hayotiy misollar: Har yili 25 may kuni OAV va ijtimoiy tarmoqlarda bir xil mazmundagi mudhish xabarlar tarqaladi: «Bitiruvchilar ishtirokida mudhish YTH sodir bo‘ldi: 3 nafar yigit voqea joyida halok bo‘ldi...» yoki «Daraxtga borib urilgan Kaptiva ichidagi maktab bitiruvchilari shifoxonaga yotqizildi...». Bu shunchaki statistika emas, bu — buzilgan oilalar, farzand dog‘ida kuyayotgan onalar, sochlari bir kechada oqargan otalar fojiasidir. Kuni kecha maktab foyasida attestat olayotgan o‘g‘il yoki qizning ertasiga qabr ichida yotganini ko‘rishdan ko‘ra dahshatliroq musibat bormi?!
Hali hayot nimaligini tushunib yetmagan, oila qurib, jamiyatga nafi tegmagan yosh nihollarning o‘z xatosi yoki ota-onaning «bolam boshqalardan kam bo‘lmasin» degan soxta g‘ururi tufayli tuproqqa qorilishi — eng katta tragediyadir.
Nima qilmoq kerak? Mavzuni shunchaki muhokama qilish kifoya emas, amaliy choralar ko‘rish vaqti keldi: Ota-onalar mas’uliyati: Farzandingizga qimmat mashina kalitini emas, kelajakka bo‘lgan mas’uliyat hissini bering. So‘nggi qo‘ng‘iroq kuni ularning qayerda va kim bilan ekanini qattiq nazorat qiling.
Yoshlar farosati: Siz — ota-onangizning umidisiz. Bir lahzalik maqtanish va tezlik ishqi sizni tiriklik ne’matidan, ota-onangizni esa sizdan judo qilmasin.
Tadbirlarni ilmga yo‘naltirish: Restorandagi bazmlar o‘rniga, maktab kutubxonasiga kitob sovg‘a qilish, ehtiyojmand sinfdoshlarga yordam berish kabi xayrli amallarni an’anaga aylantirish lozim.
Xulosa shuki «So‘nggi qo‘ng‘iroq» hayotning tugaganini emas, balki go‘zal va mas’uliyatli yangi bir bosqich boshlanganini bildiruvchi ramz bo‘lishi kerak. Shoshqaloqlik, manmanlik va isrof bilan bu kunni motamga aylantirmaylik. Zero, Alloh taolo bizga bergan hayot va farzand ne’mati — ertaga Qiyomatda har bir soniyasi uchun javob beriladigan ulug‘ omonatdir!
Islomxon Hamidov,
Namangan shaxar Boqimirzo jome masjidi imom noibi