Xonamga bir yigit kirib keldi. Nimadandir juda xijolat, iymanibgina:
– Sizdan bir narsani so‘rasam maylimi? Xotinim bilan bir ish qilmoqdamizki, ko‘nglimizda xotirjamlik yo‘q! Bu qilayotgan ishimiz uchun Alloh jazolamasmikan, shundan tashvishdamiz, – dedi yerga qarab. Xayolimga bu inson katta bir gunohga qo‘l urdimikan, shu darajada xijolat chekmoqda, degan fikr keldi.
– Qanday ish ekanki, sizlarni bunchalik tashvishga solibdi? – dedim.
– Men ko‘p qavatli uyda yashayman. Qo‘shnim keksa rus kampir, farzandlari Rossiyaga ketib qolishgan, hech holidan xabar olishmaydi. Shu kampir betob, farzandlariga onalari kasalligi to‘g‘risida bir necha bor xabar jo‘natdim, ular kelishmadi. Xotinim ikkalamiz kampirga ovqat beramiz, uyini tozalaymiz, xotinim kirlarini yuvadi. Bu kampir boshqa dindan bo‘lsa, unga xizmat qilayotganimiz to‘g‘rimi, shuni bilmoqchi edim, – deb gapini yakunladi.
– Bu xizmatni uy-joyiga ega chiqish yoki biror dunyoviy narsa ilinjida qilmoqdasizlarmi? – dedim.
– Xudo asrasin! Uyimiz o‘zimizga yetarli, uning uyiga hech ehtiyojimiz yo‘q. Qolaversa, bu yordamni astoydil, kampirning qiyinchiliklarini yengillatish uchun qilyapmiz, tama uchun qilmayapmiz, shu ishimiz to‘g‘rimi yoki yo‘qmi? G‘ayridinga xizmat qilib, gunoh qilmayapmizmi? – deb savolini yana qaytardi.
– Bechora, g‘arib, kasal, keksa kampirning farzandlari tuqqan onasiga xizmat qilishdan qochishsa, sizdek yetti yot begonalar, ulug‘ savob ishga qo‘l urib, gunoh ish qilmayapmizmi, deyishingizning o‘zi ulkan savob. Sizlar eng olijanob, haqiqiy odamiylik burchingizni ado qilyapsizlar, buning uchun esa mukofot va ajr bor, deb qo‘shni va boshqa dindagilarga yaxshilik qilish, yordam berish to‘g‘risidagi hadislardan tushuntirdim.
Yigit: “Xudoga shukr!” deb qilayotgan savob ishlaridan mamnun bo‘lib, tashakkur aytib ketdi.
Aziz qardoshlarim! Bizning xalqimiz mana shunday ajoyib xalq. Ikkinchi jahon urushida ota-bobolarimiz millionlab yetimlar, uy-joyidan judo bo‘lgan turli millat xalqlariga yordam bergan. Ularning ichida rus, nemis, yapon, koreys, mesxeti turk, tatar, dog‘istonlik, chechenlar va boshqa ko‘plab millatlar bo‘lgan. Bizning otalarimiz ularga o‘zlari yeb turgan bir bo‘lak nonini yarmini berishgan. Ularning boshini silashgan. Biz avlodlar ham ularning go‘zal amallarini davom ettirayotganimizga yuqoridagi hikoyamiz yaqqol dalildur.
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Da’vo: Qur’on xatmining savobi o‘liklarga yetib-boradimi yoki yo‘qmi?
Raddiya: Qur’ondan xatm qilinib uning savobini o‘liklarga bag‘ishlansa, bu savob marhumlarga borib yetadi. Marhumlarimiz haqqiga mag‘firat so‘rab duo qilib turishimiz lozim.
Usmon ibn Affonning roziyallohu anhu rivoyat qilgan hadisda bunday deyiladi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam marhum dafn etilgandan so‘ng uning tepasida turib: “Birodaringizga mag‘firat so‘ranglar va unga Allohdan sabot tilanglar, zero, u hozir so‘ralmoqda”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda bunday deyiladi: “Sa’d ibn Uboda yo‘qligida onasi vafot etib qoldi. Shunda Nabiyning oldilariga kelib: “Yo Rasullloh sollallohu alayhi vasallam onam men yo‘g‘imda vafot etdi uning nomidan sadaqa qilsam, savobi yetadimi?” deb so‘radilar.
U zot alayhissalom: “Ha”, dedilar. “Bo‘lmasa, sizni guvoh qilamanki, mening ushbu bog‘im u kishi nomidan sadaqadir” (Imom Buxoriy rivoyati).
Xulosa qilib aytganda, marhumlarimiz haqiga qilinadigan xatmi Qur’on, duolar, sadaqalar savobi o‘tganlarimizga borib yetishida hech qanday shubha yo‘q.
Imom Sha’biy rahimahulloh aytadilar:
كَانَتِ الأَنْصَارُ إِذَا مَاتَ لَهُمُ الْمَيِّتُ يَأْتُونَ قَبْرَهُ فَيَقْرَؤُونَ عِنْدَهُ الْقُرْآنَ مرقاة المفاتيح
“Ansorlar orasida kimning mayyiti vafot etsa, uning qabriga borib, u yerda Qur’on o‘qir edilar”.
Bu amal sahobalar davrida mavjud bo‘lgan. Ibn Umar roziyallohu anhuning vasiyatlari:
إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ فَلْيُسْرِعْ بِهِ إِلَى قَبْرِهِ وَلْيُقْرَأْ عِنْدَ رَأْسِهِ بِفَاتِحَةِ الْبَقَرَةِ وَعِنْدَ رِجْلَيْهِ بِخَاتِمَتِهَا.
“Agar sizlardan biri vafot etsa, uni tezda qabriga olib boringlar. Bosh tomonida Baqara surasining boshini, oyoq tomonida esa oxiri o‘qilsin” (Imom Tabaroniy, Imom Bayhaqiy rivoyati).
O‘tkirbek Sobirov
O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i,
Toshkent islom instituti o‘qituvchisi