Sayt test holatida ishlamoqda!
21 Avgust, 2026   |   8 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:12
Quyosh
05:38
Peshin
12:26
Asr
17:14
Shom
19:18
Xufton
20:39
Bismillah
21 Avgust, 2026, 8 Rabi`ul avval, 1448

Qutb yog‘dusi – kurash timsoli

03.08.2018   7359   2 min.
Qutb yog‘dusi – kurash timsoli

Tabiatdagi go‘zal hodisalardan biri – qutbdagi shafaqdir. U qutb yog‘dusi deb ataladi. Qutb yog‘dusi Quyoshning harakatiga  bog‘liq. Quyosh ochiq fazoga juda katta miqdorda issiqlik tarqatadi va o‘zidan elektr bilan zaryadlangan zarralar oqimini chiqarib turadi. Ana shu zarralar Yer atmosferasining yuqori qatlamlarida – yer yuzasidan 80 kilometrdan to 1000 kilometrgacha bo‘lgan balandlikda havo atomlari va molekulalari bilan to‘qnashadi va ular sariq, qizil, to‘q sariq ranglarda nur sochadi. Qutb yog‘dusi shunday ro‘y beradi.

Qutb yog‘dusi ulkan qizil-yashil o‘q-yoyga o‘xshab ko‘rinadi va o‘z ko‘rinishini o‘zgartirib, rang-barang tovlanib, goh paydo bo‘lib, goh yo‘qolib turadi. Qoramtir osmonni yorib o‘tgan bu ranglar ba’zan havoda qizil shokilali ko‘m-ko‘k pardadek osilib turadi.

Qutb yog‘dusi Yerning shimoliy va janubiy qutblari yaqinlarida sodir bo‘ladi. Bunga sabab shuki, Yer shari ulkan magnitdan iborat. Har qanday magnitda bo‘lganidek, uning ham ikkita qutbi bor. Elektr bilan zaryadlangan quyosh zarralari bizning sayyoramizga yetib kelganda, ular yerning magnit kuchlari ta’sirida shimoliy va janubiy magnit qutblariga og‘adi, natijada bu hududlarda qutb yog‘dusi kuzatiladi.

Olimlar Quyoshda dog‘lar miqdori ko‘paygan paytlarda qutb yog‘dusi kuchliroq va tez-tez bo‘lishini payqashgan. Quyoshning aynan dog‘lari bor qismidan otilib chiqadigan zarralarning o‘ta kuchli oqimlari qutb yog‘dusi kelib chiqishiga sabab bo‘lar ekan.

Qutb yog‘dusi – Yerning magnit maydoni Quyoshdan kelayotgan o‘ta zararli nurlarga qarshi kurashayotganining isbotidir. O‘sha zararli nurlar bizni yondirib yuborishi o‘rniga Allohning fazli bilan magnit maydoni o‘sha nurlarni bizdan uzoqlashtirib turadi. Biz esa uning aksini qutb yog‘dusi sifatida ko‘ramiz.

Ko‘rib turibmizki, qutb yog‘dusi ulkan ahamiyatga ega narsa ekan. Alloh taolo Qur’oni karimda bunday deb marhamat qilgan:

 فَلَا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ وَاللَّيْلِ وَمَا وَسَقَ وَالْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَن طَبَقٍ

“Shafaq bilan qasamki. Kechasi va u o‘rab olgan narsalar bilan qasamki. Va to‘lin oy bilan qasamki. Albatta, sizlar tabaqama-tabaqa minasizlar” (Inshiqoq surasi, 16-19-oyatlar).

Quyida Yer sharining shimoliy va janubiy mintaqalarida joylashgan davlatlar osmonida kuzatilgan qutb yog‘dularini ko‘rasiz. Ushbu rasmlar Shvetsiya, Norvegiya, Islandiya, Rossiya kabi davlatlarda tasvirga tushirilgan.

 

Internet materiallari asosida

Nozimjon Iminjonov tayyorladi.

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Saudiya Arabistoni xalqaro qorilar tanlovining ikkinchi kunida 33 nafar ishtirokchi o‘zaro bellashdi

11.08.2026   37651   3 min.
Saudiya Arabistoni xalqaro qorilar tanlovining ikkinchi kunida 33 nafar ishtirokchi o‘zaro bellashdi

Makkada bo‘lib o‘tayotgan 46-Saudiya xalqaro qorilar musobaqasining ikkinchi kunida 28 mamlakatdan 33 nafar erkak va ayol musobaqa qatnashchilari o‘zaro bellashdi.

IQNA "Saudiya axborot agentligi"ga tayanib xabar berishicha, Makkada Saudiya Arabistoni Islom ishlari, da’vat va hidoyat vazirligi shafeligida o‘tkazilgan tanlovning final bosqichi turli mamlakatlardan kelgan erkaklar va ayollar ishtirokida davom etdi.

Tadbirning ikkinchi kunida erkaklar va ayollardan iborat hakamlar hay’ati 28 mamlakatdan 33 nafar erkak va ayol ishtirokchining Qur’on tilovatiga baho berdi.

Ikki bosqichda, ertalab va kechqurun o‘tkazilgan hakamlar hay’ati Katta masjid hovlisida 17 nafar erkak va tanlov o‘tkaziladigan joydagi ayollar bo‘limida 16 nafar ayolni o‘z ichiga oldi. Shunday qilib, birinchi va ikkinchi kunlarda erkaklar va ayollar hay’ati oldida yangragan chiqishlarning umumiy soni 40 dan ortiq mamlakatdan 66 taga yetdi.

Tadbir kelasi payshanbagacha (2026 yil 20 avgust) davom etadi, bu ishtirokchilarning Saudiya Arabistonidan jo‘nab ketish kuni bo‘ladi. Qur’on ilmlari, qiroat va qiroat qoidalari bo‘yicha erkak va ayol mutaxassislardan iborat hakamlar guruhi elektron hakamlik tizimidan foydalangan holda chiqishlar, qorilar va matnni yod olgan ijrochilarni baholaydi, bu esa baholashning aniqligini oshiradi va turli yo‘nalishlarda adolatni ta’minlaydi.

Ayni paytda 133 mamlakatdan 334 nafar erkak va ayol besh yo‘nalishda, jumladan, yetti xil qiroat asosida Qur’oni Karimni to‘liq yodlash (qiroat va nazariy bilimlarni, shuningdek, tajvid qoidalarini a’lo darajada bajarish va rioya qilishni o‘z ichiga oladi); a’lo darajada ijro etish, tajvidga rioya qilish va so‘zlarni sharhlash bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket o‘n beshta juzni yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket beshta juzni yodlash bo‘yicha bellashmoqda.

Tadbir 6 avgust kuni boshlangan bo‘lib, uning maqsadi yosh musulmonlarni Qur’onni yodlash va tushunishga, oyati karimalar ustida mulohaza yuritishga va halol raqobatni yaratishga undashdir.

Ushbu musobaqada u boshlanganidan beri rekord darajadagi ishtirokchilar - 133 mamlakatdan 334 kishi ishtirok etdi va umumiy sovrin jamg‘armasi 10 260 000 saudiya rialini tashkil etdi, bu musobaqa boshlanganidan beri eng yuqori miqdordir.

Mazkur musobaqada O‘zbekiston sharafini "Mir Arab" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, "Sayyid Muhiddin maxdum" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti hamda "Xadichai Kubro" qizlar o‘rta maxsus islom bilim yurti talabalari himoya qilishi haqida avval xabar berilgan edi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

Dunyo yangiliklari