Sayt test holatida ishlamoqda!
01 Iyul, 2026   |   16 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:08
Quyosh
04:54
Peshin
12:29
Asr
17:42
Shom
20:04
Xufton
21:45
Bismillah
01 Iyul, 2026, 16 Muharram, 1448

Ramazon (she’r)

03.06.2018   71810   21 min.
Ramazon (she’r)

Yaxshi kelding, ey sharofatli aziz mehmonimiz,

Intizor erdi yo‘lingda diydai giryonimiz,

 

Ey ko‘ngillar istagi, mahbubimiz, jononimiz,

O‘rtanur shavqing bila bu siynai so‘zonimiz,

Tiyra kulbamiz yorutding, ey mahi tobonimiz.

 

Jilvalar aylab saodat burjida, ey navnihol,

Yuz ochib, qilding namoyon nozaninlardek jamol,

Barqaror o‘lg‘il kamolot avjida ko‘rmay zavol,

Xush kelibsan, ketmag‘il, to umrimiz boricha qol,

Kechsin emdi sen bila qolgan hayoti fonimiz.

 

Dilhazinlarni quduming shodu xandon ayladi,

Kechamizni partavi mohing charog‘on ayladi,

Har sahar subhing nasimi anjumafshon[i] ayladi,

Sen tufayli Tangri ne’matlar farovon ayladi,

Hayri barkat kelganing mohi sharif ramadonimiz.

 

Qaysi bir madhing raqam qilgay sening, ey yaxshi zot,

Ulki mo‘min bahravar sendin hayotu ham mamot,

Ey karambaxshu saxolik, boisi xayru zakot,

Topg‘usi bechoralar sen birla tanglikdin najot,

Xayri maqdam, ey fazilatli mahi g‘ufronimiz.

 

Ta’rixi hijratga o‘tgach ikki yil ul biru bor,

Bandalarga ro‘za tutmoq amrin etdi oshkor,

Ehtirom ila tuting odobini, ey ro‘zador,

Koni xislat, xosiyatbaxshu mahi rahmatnisor,

Bir ulug‘ ne’matki, bizga tuhfai rahmonimiz.

 

Assalom, ey mohi oliy, xush kelibsan, marhabo,

Ey g‘ubori xoki poying diydalarga to‘tiyo,

Qilmadik shoyista amring, tutmadik sharting bajo,

Bo‘lg‘umiz afv etmasang, sharmandai yavmil-jazo,

Ul kuni so‘rganda bizdin adl ila sultonimiz.

 

Haq taolo bizga ko‘p lutfu inoyat ayladi,

Sen kabi bir mohi rahmatni karomat ayladi,

Xolisanlilloh agar kim senga xizmat ayladi,

Oni Tangrim loyiqi diydoru jannat ayladi,

Illati jurmu gunahlar dardiga darmonimiz.


 

 

Jumla oylardin fazilatli, muborak nomsan,

Benavolarga saxovatli ulug‘ ayyomsan,

Soim[ii] ahlini ziyofat qilg‘uchi har shom san,

Rahmatidin Jabraildek qosidi payg‘omsan,

Xayrxohu jurmpo‘shu[iii] pardai nuqsonimiz.

 

Mushkbo‘yi fayzi subhingdin muattardur dimog‘,

Ro‘shnoyi laylatil-qadringda yulduzlar chirog‘,

G‘aflat ahli uyquda bebahra, kunduz kun sinog‘,

Yaxshilar bedor o‘lib, tunlar farog‘atdin yirog‘,

Aylashib xatmu tilovat hofizi qur’onimiz.

 

Ey mahi ashraf[iv], fazilat senda behad bordur,

Ham savobing behisobu hikmating bisyordur,

Susti hozim[v], za’fi me’da birla kim bemordur,

Hikmating bu dardu illatga shifo izhordur,

Har marizu[vi] har tani bemora sen Luqmonimiz.

 

Bizni, yo Rab, yaxshilarning zumrasiga qil vusul,

Jurmimizni mag‘firat qil, ayla rahmatga duxul,

Aybu nuqson birla tutgan ro‘zamizni qil qabul,

Bu Suhayliy osiyning sendin mudom ummidi shul,

Vaqti rihlatda salomat aylagil iymonimiz.



[i] anjumafshon — yulduz sochuvchi, nur sochuvchi

[ii] soim  –  ro‘zador

[iii] jurmpo‘sh  –  ayblarni yopguvchi

[iv] ashraf  –  eng ulug‘

[v] susti hozim  – hazm tizimining buzilishi

[vi] mariz  – kasal

 

Dadaxon qori Suhayliy

 

 

Ramazon-2018
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Bemazhablikni da’vo qiliuvchiga bir savol

29.06.2026   3291   4 min.
Bemazhablikni da’vo qiliuvchiga bir savol

Bismillahir Rohmanir Rohiym

1400 yil ummatni ushlab turgan yo‘lni tashlab, qayerga bormoqchisiz?


Bugun musulmon jamiyatida tez-tez uchraydigan bir da’vo bor:

“Biz Qur’on va sunnat bilan yuramiz, mazhab shart emas”.

Bu gap tashqaridan chiroyli, jozibali eshitiladi. Ammo chuqurroq o‘ylab ko‘raylik:

Haqiqatan ham mazhabsiz yurish mumkinmi?

Agar mumkin bo‘lsa, u qayerga olib boradi?

Keling eng sodda savol-javob uslubida ko‘rib chiqamiz.


1. Mazhab o‘zi nima?

Mazhab – bu Qur’on va sunnatni tushunish maktabi.

Imom Abu Hanifa, Imom Molik, Imom Shofi’iy, Imom Ahmad ibn Hanbal kabi buyuk mujtahidlar:

minglab oyat va hadislarni,

sahobalar fatvolarini,

arab tili qoidalarini,

nas'h-mansuh, umumiy-xususiy masalalarni tizimli, ilmiy usulda jamlab, ummatga yo‘l ko‘rsatib berishgan.

Mazhab – Qur’on va sunnatning o‘zi emas, balki ularni to‘g‘ri tushunish kaliti.


2. “Mazhab shart emas” degan odam aslida nimani da’vo qilmoqda?

U deydi:

“Men o‘zim hadisni ochib o‘qiyman, o‘zim hukm chiqaraman”.

Savol:

— Arab tilini mukammal biladimi?

— Hadislarning sahih-zaifini ajrata oladimi?

— Qaysi hadis qaysi holatga tegishli ekanini biladimi?

— Qaysi oyat qaysi oyat bilan chegaralanganini biladimi?

Agar yo‘q bo‘lsa – u ilmga emas, nafsiga ergashmoqda. Agar farazan shu ilmlarga sohib bo‘lsa bormi, shubhasiz mazhabga ergashish lozimligini e’tirof qiladi.

Alloh taolo marhamat qiladi: “Agar bilmasangiz, zikr ahlidan so‘rang” (Nahl surasi, 43-oyat).

Zikr ahli – olimlar, mujtahidlar. Mazhab ana shu “zikr ahli”ning ilmiy merosidir.


3. Sahobalar haqida nima deysiz? Sahobalar:

Ibn Mas’ud fiqhi,

Ibn Umar fiqhi,

Zayd ibn Sobit fiqhi bilan tanilgan.

Tobe’inlar sahobalarga taqlid qilgan.

To‘rt imom esa ana shu sahobalar fiqhini tartibga soldi.

Demak, mazhab keyin chiqib qolgan bid’at emas, balki sahobalar yo‘lining davomidir.


4. Mazhabsizlik nimaga olib keladi?

Bugun mazhabsizlikni da’vo qiluvchilar orasida:

biri niyatni shart emas deydi,

biri jamoat namozini yengil sanaydi,

biri boshqasini adashgan, hatto kofir deydi.


Bu nimaning natijasi?

Bir mezon yo‘qligining natijasi.

Mazhab bo‘lmaganda: har kim o‘zicha “Qur’on va sunnat”ni tushunadi, din parcha-parcha bo‘ladi, ixtilof fitnaga aylanadi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytganlar: O‘tgan ummatlar ixtilof sababli halok bo‘ldi” (Imom Ahmad rivoyati)

Mazhab – ixtilofni tartibga soluvchi himoya devori.
 

5. Imom Abu Hanifa rahimahulloh nima uchun Imomi A’zam deb e’tirof etiladi?

U zot:

40 yil bomdod namozini xufton tahorati bilan o‘qigan,

500 mingdan ortiq hadisni bilgan,

Shunday zotning ilmiy tizimini mensimaslik – kibr emasmi? Ha, kibr bo‘lsa, kibr egasida sog‘lom ilm bo‘lmaydi.


6. Mazhab – majburiy emasmi?

Ha, mazhab – zarurat.

Xuddi:

tibbiyotda shifokorga ergashgandek,

qurilishda muhandisga ishongandek.

Ammo ogoh bo‘ling: Din – tajriba qilinadigan soha emas.


7. Xulosa: Mazhabsiz qayga bormoqchisan?

Mazhabdan voz kechgan odam:

o‘zini imomlardan ustun qo‘yadi,

bilmagan holda fatvo beradi,

oxir-oqibat dinni o‘z nafsiga moslab oladi.

Mazhabga ergashish – ko‘r-ko‘rona taqlid emas,

balki ilmga, tajribaga va ummat yo‘liga hurmatdir.

Savol ochiq qoladi:

1400 yil ummatni ushlab turgan yo‘lni tashlab, bemazhab qayerga bormoqchi?!

 

Nuriddin HAMRAQULOV,
Yakkasaroy tumani “Rahimjon hoji ota” jome masjidi imom noibi

MAQOLA