Ramazon oyi arafasi... Soli aravakash ertalabdan kechgacha bozorda arava sudrab, oila boqadi.
Uning to‘rtta yosh bolasi, qari onasi bor. farzandlaridan birining sog‘ligi yaxshimas.
Muborak ramazon oyi ham kirib keldi.
Erta tongda ishiga ketib borayotgan Soli aravakash masjidning oldiga yetganda o‘tirib olib qo‘llarini osmonga cho‘zgancha nola qildi:
“Ey Allohim! Sening ulug‘ oying ham kirib keldi. Ammo men nima qilay? Hamma saharlik qiladigan bir vaqtda ishga borsam, hamma iftorlik qiladigan paytda ishdan qaytsam! Uyda och nahor oilam bor! Har kuni issiqda arava tortaman. Ishim davomida qultum-qultum suv ichishga majburman! Ishdan horib kelib uxlab qolaman. Allohim! men ham boshqa bandalaring singari ro‘za tutishni, sening oldingda gunohlarimni poklashni istayman! Nima qilay, yo Rabbim! Bir tomonda ibodat, bir tomonda oila tashvishi! Nima qilsam sening suygan bandang bo‘laman?..”
Shu choq kimdir uning qo‘llaridan tutib, o‘rnidan turg‘azdi. Aravakash tong qorong‘usida kelgan odamning yuzini ko‘ra olmadi Shu tob o‘sha notanish kishi gap boshladi:
– Bilasanmi, mening bir qo‘l-oyog‘i yo‘q tanishim bo‘lardi. O‘zi juda oqko‘ngil yigit edi. U namoz o‘qishni shu qadar istardiki, ammo qo‘li yo‘q edi! Masjidga, madrasaga borishni shu qadar istardiki, ammo oyog‘i yo‘q edi! Biroq kalima keltirishga tili bor edi va shu kalimasi-yu, duolari sabab joni chiqishidagi oxirgi so‘zi “La ilaha illalloh” bo‘ldi.
Sherzod HAYDARBЕKOV
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati