Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam)ning ro‘za va ro‘zadorlar haqida ko‘plab go‘zal bashorat-xushxabarlar berganlar. Jumladan, Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Ro‘za tutgan kishining uyqusi ibodat, sukut saqlashligi Allohga tasbeh, qilgan amalining savobi orttirib beriladi va gunohi kechirilgandir”, deb marhamat qildilar.
Ramazon bu shunday muborak oyki, bu oyda ro‘za tutish ibodat, ro‘za holatda uxlash ibodat, hatto gapirmasdan jim turish ham ibodat, iftorlikda taom tanovul qilsa ham ibodatdir. Zotan, Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Bu Ramazon oyi baraka oyidir”, deb bejizga aytmadilar.
Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) “Ro‘zadorning uyqusi ham ibodatdir” dedilar, ya’ni ro‘zador odam oilasining nafaqasi uchun ishlab mehnat qilsa va charchaganidan peshindan keyin yoki asrdan so‘ng biroz mizg‘ib olsa, uni Alloh taolo har bir chiqargan nafasi uchun zikr qildi, deb nomai a’moliga yozib qo‘yadi. Ro‘zadorning martabasiga qarang. Alloh taolo ro‘zador bandasini qanday aziz qilib qo‘ydi!
Shuningdek, Rasuli Akram (sollallohu alayhi va sallam): “Ro‘za tutgan kishining gapirmasligi, jim turishligi tasbehdir”, dedilar. Ya’ni, ro‘zador odam oldin har xil nomaqbul so‘zlarga o‘rgangan bo‘lsa, endi bu odatini tark etib yaxshi so‘z, bo‘lmasa jim turishi lozimligi tushuntirilmoqda. Mana shu holda Parvardigori olam u insonga sukut saqlagani uchun «“Subhanalloh” dedi», deb hisoblaydi. Hadisning davomida keladi “Ramazonda qilingan savobli ishlarning ajri orttiriladi”, deyiladi. Ya’ni, Ramazonda qilingan ibodatlari, boshqa vaqtlarda qilingan ibodatlari bilan bir xil bo‘lsa-da, ammo muborak oyda qilingan xayrli ishlarning savobi yetmish daraja ko‘tariladi. Bu juda katta mukofotdir. Ramazonda har tun 20 rakaat taroveh namozi o‘qiladi. Bu 1400 rakaat namoz o‘qilganning ajri beriladi deganidir. Hamda bu oyda sadaqalar, xayrli ishlar, zikrlar 70 marotaba ziyoda qilinadi. Shuning uchun ham insonlar zakotlarini ushbu muborak Ramazon oyida ado etadilar. Chunki Ramazon oyida qilingan har bir ezgu amalga 70 marta ko‘p savob beriladi.
Va yana hadisda ro‘zadorning sifatlari zikr etilib: “Ro‘zadorning duosi maqbuldir” deyiladi. Chunki u Alloh taolo yaxshi ko‘rgan banda bo‘lishga intilmoqda. U Parvardigori uchun kunduzi yeyish, ichish va oilaviy munosabatdan uzoqlashadi. Rabbisi uchun nafsining kuchli orzularini tark etadi. U Alloh taolo uchun fidokorlik qilganligi sababli ham Xudoi taolo uning duosini ijobat qiladi.
Hadisning oxirida Sarvari koinot (sollallohu alayhi va sallam) “Ro‘zadorning gunohlari kechiriladi”, deb marhamat qildilar. Ro‘za tutgan musulmon mag‘firat dahasida ko‘proq istig‘for aytsa, albatta, gunohlari kechiriladi. Boshqa bir hadisi sharifda quyidagilar aytilgan:
“Sizlarga Ramazon oyi keldi, barokot oyi keldi. Unda ko‘p yaxshiliklar bor. Sizlarni Alloh taolo O‘z rahmatiga g‘arq qiladi. Xatolaringizni kechirib, duolaringizni ijobat qiladi. Bu Ramazon oyida ibodat borasida qiladigan musobaqalaringizga Parvardigorlaringiz rozi holda qarab turadi. Bu ishlaringiz bilan Alloh taolo farishtalarga maqtanadi. Shuning uchun bu oyda Parvardigorlaringizga o‘zlaringizni yaxshi tomonlaringizni ko‘rsatinglar. Chunki faqat badbaxt insongina Allohning rahmatidan mahrum bo‘ladi”.
Ko‘pchiligimiz shu barakotli oy tufayli nomaqbul amallarimizni tark qilamiz. Shuningdek, bu muborak oyda ajru mukofotlari behisob ekanligiga Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ning ushbu so‘zlari dalildir:
“Bandalarim farmonimni tutib, yeyish, ichish va hamma xohishdan kechdilar, shuning uchun ularning ajru savoblarini o‘zim beraman”.
Bu oyning fazilatlaridan yana biri, ro‘zador qanday inson bo‘lishidan qat’i nazar uning duosi, albatta, ijobat bo‘ladi. Chunki bu oyda ro‘zador insonga Alloh O‘z rahmat nazari bilan qaraydi va faqat U uchun tutilgan xolis ro‘zadorni duosini ijobat qiladi. bu haqda hadisi sharifda bunday deyiladi:
“Uch toifa kishining duosi rad etilmaydi. Ular: Ro‘zadorning og‘zini ochguncha qilgan duosi, odil imomning duosi va mazlumning duosi”
Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) aytganlaridek, ushbu oyda bizlar Allohga o‘zimizning eng yaxshi tomonlarimizni ko‘rsatishimiz, ajru mukofotlar ega bo‘lish uchun ko‘proq xayrli amallarni qilishimiz zarurdir. Chunki Sarvari koinotning o‘zlari bu oyda juda saxovatpesha bo‘lganlar va biz ummatlarga ham shuni ta’lim berganlar.
Ushbu hadisi shariflardan ko‘rinib turibdiki, bu oyning har bir daqiqasini g‘animat bilib, ezgu ishlar qilishga shoshilishimiz, shaytonlar kishanlangan paytda yomon odatlarimizdan qutulishimiz, istig‘foru tasbehlarni ko‘paytirib, nomai a’mollarimizni ajru hasanotlarga to‘ldirishimiz, ko‘proq xayru ehsonlar qilib, savoblar shodasiga ega bo‘lishimiz lozim ekan.
Hoshimjon Nizomiddinov,
Toshkent islom instituti talabasi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV