Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Avgust, 2026   |   14 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:20
Quyosh
05:44
Peshin
12:25
Asr
17:07
Shom
19:08
Xufton
20:28
Bismillah
27 Avgust, 2026, 14 Rabi`ul avval, 1448

Ro‘za va qalb xotirjamligi

27.05.2018   41832   6 min.
Ro‘za va qalb xotirjamligi

Ro‘zani bizlarga farz qilgan Alloh taologa hamdu sanolar bo‘lsin. Ramazon tunlarini bedor o‘tkazishni sunnat qilgan zot Muhammad mustafo (sollallohu alayhi va sallam)ga salavot va salomlar bo‘lsin.

Bugungi taraqqiyot yetib bo‘lmas darajada rivojlanayotgan bir davrda, barcha ko‘proq mol-dunyo to‘plash va hojatdan ortiqcha hashamatli imoratlar qurishga berilib ketmoqda. Ba’zilar yaxshi yashash va farovon hayot kechirish eng oliy maqsad deb o‘ylaydilar. Undan boshqa mehr-oqibat, ta’lim-tarbiya, xulq-odob, qarindosh-urug‘chilik, qo‘ni-qo‘shnichilik, ajr-savob, yaxshilik, ezgulik kabi qalbni xotirjam qilib, dilni xushnud qiladigan insoniyatning ma’naviy hayoti ular uchun ikkinchi darajalidir. Zero inson hayotida eng oliy ne’mat qalb xotirjamligidir. Ba’zi kimsalar xotirjam yashash da’vosida kunni tunga ulab, kunlari tinmay, tunlari uxlamay, bir chaqa foydani deb yoru do‘sti, qon-qarindoshi hatto aka-ukalaridan aloqani uzib, molu-dunyo yig‘moqdalar. Aslida xotirjamlik shundami? Ming mashaqqatlar va hayot tashvishlarini ro‘kach qilib, bola-chaqa bahonasida to‘plangan boylik va mol-dunyo bir zum xotirjamlik berolmayotgani hammaga ma’lum. Bugun rivojlangan mamlakatlarda aksar odamlar baland imoratlar va ko‘p mol-dunyoga egalar, lekin ularda xotirjamlik yo‘q. Ular birozgina xotirjam bo‘lish, uxlab xordiq chiqarish, orom olish uchun turli xil dori vositalaridan foydalanishlari hech kimga sir emas. Bekamu ko‘st yashash, faravon hayot kechirish, oson pul topish ilinjida tinch va osuda yurtini tashlab o‘zga yurtlarga ketayotganlar ham oramizda yo‘q emas. Natijada xotirjam faravon hayotga erishish qolib, sog‘-salomat o‘z vatanlariga qaytishlari so‘roq ostida qolmoqda. Mol-dunyoning ko‘pligi, uylarni hashamatli bo‘lishi insonni moddiy ehtiyojini qondiradi. Xotirjamlik esa, inson ma’naviyatiga bog‘liqdir.

  Xo‘sh xotirjamlik nimada? Xotirjamlik qayerda? Kim xotirjam? Inson nima qilsa, qalbi xotirjam, dili xushnud, ichki dunyosi farah va sururga to‘lib, jismi rohatlanadi? Bu savollarga javobni muqaddas dinimizdan, Qur’oni karim oyatlari va hadisi shariflardan topish mumkin. 

Ramazon rahmat va mag‘firat oyidir. Ramazonda mo‘min-musulmonlarning qalblari xotirjam bo‘ladi, ruhlari taskin topadi, jismlari rohatlanadi. “Nima uchun shunday?” degan savol tug‘ilishi tabiiy hol. Chunki bu oyda isyonkor jinlar va shaytonlar zanjirband qilinadi, ro‘za tutiladi, Qur’oni karim xatm qilinadi. Bu oyda Alloh taoloning kalomi – Qur’oni karim xatm qilinadi. Alloh taoloninig rahmati, mag‘firati va mo‘minlarga bo‘lgan fazli, jannatninig vasfi, ajr-savoblarninig va’dasi haqidagi Qur’on oyatlarini eshitgan mo‘minlarning qalbiga sukunat-xotirjamlik kirib, rahmati buyuk Zotga muhabbatlari ziyoda bo‘ladi. Alloh taolo bu haqda shunday marhamat qiladi:

“Ular imon keltirgan va qalblari Allohning zikri bilan orom oladigan zotlardir. Ogoh bo‘lingizki, Allohni zikr etish bilan qalblar orom olur (va taskin topur)” (Ra’d, 28).

Imom Muqotil ushbu oyat tafsirida: “Allohning zikridan Qur’oni karim iroda qilingan”, deydi. Inson qalbiga orom baxsh etib, sukunat va xotirjamlik berdigan buyuk omil Alloh zikridir. Alloh taoloni eslab, tafakkur qilgan, bergan ne’matlariga shukrona tarzida ibodat va Qur’oni karim tilovati bilan mashg‘ul bo‘lgan banda qalbiga ilohiy xotirjamlik va orom berilishi oyati karimada zikr qilinmoqda. Bugungi kunda mustaqillik sharofati bilan yurtimiz masjidlarida xatmi Qur’onlar bo‘lmoqda, unda Kalomullohni eshitib, barcha qalblar xotirjam, dillar orom olmoqda, desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Ramazon oyida shunday xayrli ish bo‘lgani uchun ham u boshqa oylardan fazilatlidir. 

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qlinadi: “Payg‘ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam): “Kim bir mo‘minning dunyodagi mashaqqati, g‘am-tashvishini aritsa, Alloh taolo qiyomat kuni uni g‘am-tashvishdan xalos qiladi. Kim qiynalgan odamning og‘irini yengil qilsa, Alloh taolo uni dunyo va oxiratdagi og‘irini yengil qiladi. Kim mo‘minning aybini yopsa, Alloh taolo uni dunyo va oxiratdagi aybini berkitadi. Inson o‘z birodaroga yordam berarkan, Alloh taolo ham u bandasiga yordamchidir. Kim ilm izlab bir yo‘ldan  yursa, Alloh taolo u uchun jannatga bo‘lgan yo‘lni yengil va oson qilib qo‘yadi. Qaysi bir qavm Alloh taoloninig uylaridan birida jam bo‘lib, Alloh taoloning Kitobini o‘qisalar yoki o‘zaro dars qilsalar, ularga tinchlik va xotirjamlik tushib, rahmat qamrab oladi. Farishtalar ularni o‘rab oladilar. Alloh taolo ularni o‘z dargohidagilar oldida zikr qiladi”, dedilar” (Imom Muslim rivoyati).

Hadisi sharifda Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) qalb xotirjamligiga yetishish omillarini sanab o‘tdilar. Haqiqiy xotirjamlikkka erishmoqchi bo‘lganlar Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) sunnatlariga amal qilsin. Mo‘min-musulmonga yordam qilish, og‘irini yengil qilish, aybini yopish Alloh taoloning kalomini o‘qishdek qalbga orom baxsh etadi. Kelinglar xotirjamlik va oromni Alloh taolo buyurganidek, Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) ta’lim berganlaridek qidiraylik.

Inson Ramazonda ro‘za tutib, bir necha soatlar och qoladi. Natijada jismi ma’lum miqdorda ochlik sababidan zaiflashadi. Jismdagi zaiflik insonni turli-tuman narsalarga yo‘rg‘alash, dunyoning arzimagan matosiga yugurib-yelish kabilardan to‘sadi. Inson yeb-ichish bilan bir qatorda ma’naviy jihatdan ham mukammal ro‘za tutib, g‘iybat, ko‘z zinosi, chaqimchilik, hayosiz so‘zlar, baxillik va hasad kabi illatlardan saqlansa, u haqiqiy xotirjamlikka erishib, qalbi surur va farahga limmo-lim to‘ladi.

Alloh taolo ushbu Ramazon oyida qalblarimizga xotirjamlik, orom, surur va farahni mukammal qilib bersin. Ushbu xotirjamlikni yil davomida bizlarga hamroh qilsin hamda ikki dunyo soadatiga erishtirsin.     

 Bahriddin PARPIYEV

Ramazon-2018
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   40300   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar