Sayt test holatida ishlamoqda!
02 Sentabr, 2026   |   20 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:27
Quyosh
05:50
Peshin
12:23
Asr
17:00
Shom
18:59
Xufton
20:17
Bismillah
02 Sentabr, 2026, 20 Rabi`ul avval, 1448

Ro‘za va salomatik

25.05.2018   43667   3 min.
Ro‘za va  salomatik

Dinimizda taqiqlangan narsalarning barchasida inson sog‘ligiga yoki jamiyatga zararlari bor. Aksincha, ularga man etilmagan narsalarda foydalari juda ko‘p. Din ustunlaridan biri bo‘lmish ro‘za ibodati ham inson salomatligiga bu dunyoda keltiradigan manfaatlari ko‘p bo‘lishi bilan birga, oxirat sarmoyasi hamdir. Ro‘za jismning zakoti ekan, bu oyda tugal ro‘za tutgan odam tanasi va ruhidagi o‘zgarishlarning ijobiyligini his etadi.

Ro‘za barcha a’zolarni saqlaydi, Uning inson salomatligini mustahkamlashi borasidagi foydalari haqida ko‘p gapirilgan. Ro‘za oshqozon va ichaklarni ortiqcha chirindilardan tozalaydi, u tufayli hazm qilish tizimi ma’lum muddat orom oladi. Ro‘za parhezdan ham ustun turadi. Ichak va yo‘g‘on ichaklarida yallig‘lanishi bor bemorlar ro‘zaning foydasini sezishadi. Ro‘zada taomlanish bir tartibga tushadi.

Ro‘za nafs va ruhni poklaydi, kambag‘al va muhtojlarga mehr ko‘rsatishni o‘rgatadi, shahvatlarga berilishdan qaytaradi, nafsni rostgo‘ylik, g‘azab qilmaslik kabi xulqlarga erishtiradi, tinchlik, muhabbat va poklik ruhini beradi. Ba’zi doktorlar qand, bo‘g‘im va boshqa turli kasalliklarni davolashda ro‘zadan keng foydalanishgan.

Inson organizmi asab tizimiga qarab turlicha bo‘ladi. Inson tanasidagi ortiqcha vazn sababidan ham kasallik seza boshlaydi, peshob yo‘lida to‘plangan toshlarni eritishda, oqsil va kraxmal moddalarining ko‘pchish holatiga sabab bo‘luvchi oshqozon bezovtaligida ro‘za ham ko‘p foyda beradi.

Ro‘za ibodati insonning sog‘ligiga qanchalik foydali bo‘lsa, uning ruhi – qalbiga ham shunchalik manfaatli. Buni quyidagi ma’lumotlardan bilib olishimiz mumkin. Nabiy (alayhissalom): “Ogoh bo‘linglar! Hammaning jismida bir bo‘lak go‘sht bo‘ladi. Agar u salohiyatli bo‘lsa, butun jasad salohiyatli bo‘ladi. Agar u fasod (aynisa, yaroqsiz) bo‘lib qolsa, butun jasad fasodli bo‘ladi. Ogoh bo‘ling u qalbdir”, dedilar. 

Demak, ro‘za bilan qalbimizni isloh qilsak, butun jasadimizni isloh qilgan bo‘lamiz. Qalbimizning salohiyatli bo‘lishi esa, dunyo va oxiratdagi saodatimiz. Uning fasod bo‘lishi natijasida qanday halokatga yuz tutishini Alloh taoloning yolg‘iz O‘zi biladi.

Qalbimiz nafaqat Ramazon oyida balki, boshqa oylarda ham Ramazon oyidagidek ro‘za tutishi kerak. Uning ro‘za tutishi esa  shirk amallar, noto‘g‘ri e’tiqod, yomon va yovuz niyatlar va mahzunliklardan uzoq bo‘lishidir. Zero, qalbimiz Alloh taologa bo‘lgan muhabbat bilangina tirik bo‘ladi, chiroq kabi charaqlaydi, quyosh kabi nur sochadi va tong kabi yaraqlaydi. 

Qalbimiz Qur’oni karimni eshitishi bilan imon nuri, tafakkur qilishi bilan ishonchi va atrof-muhitga ibrat nazari bilan boqishi natijasida hidoyati ziyodalashib boradi, manmanlikdan tiyiladi. Chunki kibr – qalb ro‘zasini buzadi.

Shuni esda tutish lozimki, kasalni davolash uchun muolaja qanchalik zarur bo‘lsa, parhez ham shunchalik zarur. Gunohlardan parhez qilib, Alloh taoloning buyruqlariga itoat qilish orqali maqsadimiz hosil bo‘ladi.

Inson sog‘lig‘iga oid ro‘za haqidagi mazkur ma’lumotlar Alloh taolo bizdek ojiz bandalariga bildirganlaridir. Biz bilmagan yana qancha manfaatlari va hikmatlari bor, bu U Zotning yolg‘iz O‘ziga ayon.

 

Qoraqalpog‘iston musulmonlar qoziyoti qozisi

Sh.Bauatdinov

 

Ramazon-2018
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Majlislar omonatdir

06.08.2026   25205   4 min.
Majlislar omonatdir

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

عن جابر بن عبد الله رضي الله عنهما قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:

« المجالس بالأمانة إلا ثلاثة مجالس: سفك دم حرام، أو فرج حرام، أو اقتطاع مال بغير حق »

 

Jobir ibn Abdulloh roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Majlislar omonatdir. Faqat uch majlis bundan mustasno: nohaq qon to‘kish, harom shahvoniy aloqa (zino) va nohaq molni tortib olish haqidagi majlislar” (Imom Abu Dovud rivoyati).

 

“Majlislar omonatdir”, ya’ni odamlar yig‘ilgan har qanday majlisda aytiladigan gaplar omonat hisoblanadi. Agar suhbatdoshlar ma’lum bir gapning sir saqlanishini istasalar yoki vaziyat shuni taqozo etsa, u holda u gapni boshqalarga tarqatish joiz emas.

 

Bunga quyidagilar kiradi: shaxsiy sirlar; oilaviy maslahatlar; ishxona yoki tashkilot yig‘ilishlari; davlat ishlariga oid maxfiy suhbatlar; faqat ishtirokchilarga tegishli bo‘lgan ma’lumotlar.

 

“Omonat” degani faqat mol-mulkni saqlash emas, balki sirni, ma’lumotlarni va eshitilgan gapni ham saqlashni o‘z ichiga oladi.

 

Nima uchun majlis omonat deb atalgan? Chunki odamlar bir-biriga ishonib, erkin maslahatlashishi va dardini aytishi uchun ularning gaplari tashqariga chiqmasligi zarur. Agar majlisda yoki biror yig‘inda qatnashgan kishi eshitganlarini boshqalarga tarqataversa, odamlar bir-biriga ishonmay qo‘yadi, g‘iybat va chaqimchilik ko‘payadi, munosabatlar buziladi, jamiyatda o‘zaro ishonch yo‘qoladi. Shu bois solih salaflar majlis sirini oshkor qilishni omonatga xiyonat deb hisoblashgan.

 

“Faqat uch majlis bundan mustasno...” ya’ni ba’zi hollarda sir saqlash mumkin emas. Agar bir kishi: “Men falonchini o‘ldirmoqchiman yoki unga zarar yetkazmoqchiman” desa va uning bu ishi jiddiy ekani ma’lum bo‘lsa, uni yashirish joiz emas. Balki qotillikning oldini olish uchun tegishli mas’ullarni yoki huquqni muzofaza qiluvchi tashkilotlar vakillarini ogohlantirish shart.

 

“Harom shahvoniy aloqa (zino)”. Agar bir kishi zino qilish yoki birovning nomusiga tajovuz qilish niyati borligini bildirsa, bu haqda ham sukut qilish mumkin emas. Bunday holda jabrlanuvchini yoki buning oldini oladigan mas’ul shaxslarni ogohlantirish lozim bo‘ladi.

 

“Nohaq molni tortib olish”. Agar kimdir o‘g‘rilik, firibgarlik qilishni, birovning haqini tortib olishni rejalashtirayotganini aytsa, bu sirni ham saqlab turish joiz emas. Chunki bu boshqalarning haqiga tajovuzdir.

 

Xo‘sh, shunday vaziyatga duch kelgan kishi qanday yo‘l tutishi lozim?

 

Avvalo, o‘sha odamga nasihat qilinadi va Allohdan qo‘rqishi eslatiladi. Agar u fikridan qaytmasa va xavf haqiqiy bo‘lsa, zararning oldini olish uchun tegishli shaxslarga xabar beriladi. Bu xabar berish faqat jinoyatni to‘xtatish bo‘lishi kerak, odamni sharmanda qilish yoki obro‘sini to‘kish emas.

 

Xulosa qilib aytganda, barcha hadislar kabi mazkur hadis ham mo‘min-musulmonlarga juda muhim axloqiy qoidani o‘rgatadi: majlisda eshitilgan gaplar omonat hisoblanadi va ularni egasining roziligisiz tarqatish aslo mumkin emas. Biroq agar bu sirni saqlash oqibatida insonning joniga, nomusiga yoki mol-mulkiga katta xavf tug‘ilsa, zararning oldini olish uchun shu haqda xabar berish ba’zi hollarda vojib bo‘ladi. Shu tariqa Islom ham omonatni saqlashni, ham odamlarning hayoti, nomusi va mol-mulkini muhofaza qilishni ta’minlaydi.

 

Manbalar asosida

T.NIZOM tayyorladi.

Maqolalar