Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdlar bo‘lsinki, sog‘inch va ishtiyoq bilan kutilgan oylarning sultoni ezgulik va rahmat oyi, ko‘p-ko‘p Qur’on tilovatlari o‘qiladigan, insonlar savoblarini ko‘proq qiladigan, saxovatu duo, tarovehu Qur’on tilovotlar oyi bo‘lmish muborak mohi ramazon o‘zining tarovati, saxovati va barakoti bilan davom etmoqda.

 Musulmonlar bu fazilatli oyni bir olam shodligu quvonch bilan kutib oldilar. Kimdir bu oyda masjidlarga chiqib, taroveh namozlarida qatnashib, xatmi Qur’onlarga some’ bo‘lib uning savobidan umidvor bo‘lish niyatida bo‘lsa, yana kimdir bu oyda ko‘p xayrli ishlarni amalga oshirish niyatida bo‘lmoqdalar. Kimlardir qalbidagi ginalardan forig‘ bo‘lib, o‘zi uchun pokiza hayot sahifasini ochish niyatida bo‘lsa, kimdir saxovat va silai rahmda bo‘lish niyatida. Bu muborak oyda insonlar Alloh uchun ramazon ro‘zasini astoydil ado etadilar.

Alloh taolo: “Ro‘za men uchun. uning mukofotini O‘zim beraman, Banda taomini, ichimligini va shahvatini men uchun tark qiladi”, deb marhamat qilgan.

Bu jumlada qudsiy hadis rivoyat qilinmoqda. Boshqa bir rivoyatda Alloh taolo: “Odam bolasining barcha amali o‘zi uchun, faqat ro‘za Myen uchun va uni mukofotini O‘zim beraman”, degan.

Ro‘zador banda ro‘za kunlarida sabru qanoatda bardavom bo‘lib, Parvardigorining amriga bo‘ysunish uchun barcha ne’matlar: taom va ichimliklarni iste’mol qilishdan va o‘z jufti haloliga (ayoli) yaqinlik qilishdan shahvatini tiyadi.

Ro‘zadan boshqa amallarga ozgina bo‘lsa-da, riyo aralashadi, ya’ni banda bajarayotgan ibodatlarini boshqalar ham ko‘radi. Faqat ro‘za bundan mustasnodir. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Ro‘zada riyo yo‘qdir. Alloh: faqat ro‘za men uchun … degan”.

Bir insonning ro‘za ekanini boshqalar bilishi qiyindir. Shu bois Alloh taolo ro‘zaning mukofotini O‘zi berishini bildirdi.

Imom Zuhriy roziyallohu anhu aytadi: “Ro‘zadan boshqa barcha amallar inson tashqi harakatisiz bo‘lmaydi, faqat ro‘za qalbdagi niyat bilan boshqalar ko‘ziga ko‘rinmaydigan amaldir”.

Ro‘za – ulug‘ ibodat. Ro‘zador kuni bo‘yi yeb-ichishdan o‘zini tiyadi. Ayniqsa, yoz fasli kelgan ramazon oyida kunlar uzun va havo harorati issiq bo‘lishi sababli mashaqqatliroq kechadi. Shunda ham ro‘zaning hurmatidan ro‘zador o‘zini nazorat qiladi, hech kim ko‘rmaydigan joylarda ham man’ qilingan narsalardan saqlanadi. Bu bilan ro‘zadorning sabru bardoshi sinaladi.

Alloh biz mo‘minlarga farz qilgan ramazon ro‘zasining inson uchun foydalari juda ham ko‘p. Jumladan:

1. Ro‘za tutgan kishining taqvodorligi oshadi. Alloh taolo ro‘za haqidagi oyatning oxirida «Shoyadki, taqvodor bo‘lsangiz», deydi. Alloh taoloning «Shoyadki» degani esa «Albatta bo‘lasiz» mazmunidadir. Ochlik ila kishilarni davolovchi tabiblardan biriga: «Siz ro‘za tufayli topgan eng ulkan foyda nima?» deb savol berilganda: «Allohni his etish, ibodat qilishga havas, qisqasi, taqvodorlik», deb javob berdi.
2. Ro‘zaning eng mashhur hikmatlaridan biri sog‘likdir. Ro‘za ixtiyoriy och qolishning eng yaxshi namunasidir. Ro‘za nafaqat sog‘likni saqlash uchun, balki bemorliklarni davolash uchun ham o‘ta zarurligi ta’kidlanmoqda. Hozirgi kunda keng tarqalgan bemorliklarning ko‘plarini musulmon bo‘lmagan yurtlarning tabiblari ochlik – ro‘za tutdirish yo‘li bilan davolamoqdalar. Yakinda o‘ris olimlari ro‘za tutdirish yo‘li bilan davolangan bemorlar ro‘yxatini e’lon qilishdi. Natijalar, kishini hayratda qoldiradi. Hatto saraton kasaliga mubtalo bo‘lganlar ham shu usuldan shifo topganlar.
3. Ro‘zaning foydalaridan yana biri havoi nafsni sindirishidir. Ma’lumki, havoyi nafsning aytganini qilaverish insonni unga qul qilib qo‘yadi. Bora-bora inson havoi nafsi nima desa shuni qiladigan bo‘lib qoladi. Havoi nafs esa insonni hech kachon yaxshi narsaga buyurmaydi. Ro‘za tutgan kishi esa ishtahasi kelib turgan holda turli taom, ichimliklar, shahvoniy narsalar va istaklardan o‘zini tiyish bilan havoi nafsining xohishini sindiradi.
4. Ro‘za tutgan kishilarning gunohlari mag‘firat qilinadi. Bu ma’lum va mashhur haqiqatdir. Ro‘za haqidagi hadisi shariflarni o‘rganish davomida bu haqiqatni yana ham ochiq-oydin ko‘ramiz.

Ramazon rahmat oyidir. Ramazonda Alloh taoloning rahmati jo‘sh uradi. Imom Muslim rivoyat qilgan hadisda: «Ramazon bo‘lganda rahmat eshiklari ochiladi», deyilgan. Ramazonning avvalgi o‘n kunligi nafaqat oyning, balki yilning «rahmat kunlari» hisoblanadi.

Ramazon mag‘firat oyi. Uning o‘rtadagi o‘n kuni nafaqat oyning, balki yilning «mag‘firat kunlari» hisoblanadi. Ramazon fazilati haqida Salmon Forsiy roziyallohu anhu qilgan rivoyatda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «U avvali rahmat, o‘rtasi mag‘firat va oxiri do‘zaxdan ozod bo‘lish fursati bo‘lgan oydir», deganlar.

Ramazonning oxirgi kechasi mag‘firat kechasidir. Abu Hurayra roziyallohu anhu aytadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «U (Ramazon)ning oxirgi kechasida ro‘zadorlarning gunohlari kechiriladi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, u Qadr kechasimi?», deb so‘rashdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Yo‘q, lekin ishchi ishini ado etganidan so‘ng ajri – haqi to‘la qilib beriladi», dedilar (Imom Ahmad rivoyati).

Ramazon do‘zaxdan ozod bo‘lish oyidir. Ramazon oyida jannat darvozalari ochilib, do‘zax eshiklari yopiladi. Chunki, bu oyda jannatga kirish uchun sabab bo‘lgan xayrli ishlar va solih amallar ko‘proq bajariladi, do‘zaxga kirish uchun sabab bo‘luvchi gunoh-ma’siyatlar ishlar kamroq sodir etiladi. Jannat darvozalari musulmonlarni xayrli ishlarga shoshilishga targ‘ib qilib ham ochiladi. Do‘zax eshiklari esa, gunohlardan qaytgan, istig‘for aytgan, afsus-nadomat chekkan, qayta qilmaslikka niyat qilgan holda tavba qilishga targ‘ib qilib yopiladi. Natijada bu oyda vafot etgan va ruhi do‘zaxga mahkum qilingan kimsalar, bu oyning sharofati ila shu oyning oxirigacha do‘zaxga kiritilmay turadi. Jannatning barcha darvozalari ochilishi ramazon oyida yer yuziga Allohning rahmati ko‘p nozil bo‘lishiga ham ishoradir. Uning oxirgi o‘n kunligi «do‘zaxdan ozod bo‘lish» kunlari sanaladi. Shu bilan birga, ramazonda har kecha son-sanoqsiz kishilar do‘zaxdan ozod qilinadi. Imom Termiziy rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazonda har kecha Allohning do‘zaxdan ozod qilinadigan bandalari bor», deganlar.

Ramazon – duo oyi. Ramazon oyining har kunida qabul bo‘ladigan bir duo bor. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qilib dedilar: “Albatta, Ramazonning har kunida barcha musulmonlar uchun qabul bo‘ladigan bir duo bor” (Imom Ahmad, Bazzor va boshqalar rivoyati).

Agar bu duo ro‘za paytida, ayniqsa, iftordan salgina oldin qilinsa, maqsadga muvofiq bo‘ladi. Yana Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Uch kishining duosi qaytarilmaydi: adolatli imom, ro‘zador to iftor qilgunicha va mazlumning duosi” (Ibn Moja, Termiziy, Ahmad ibn Hanbal, Bayhaqiy, Ibn Hibbon, Tayolisiy, Ibn Xuzayma va Is'hoq ibn Rohavayh rivoyati).

Bu zikr qilinganlar ramazon oyining barcha fazilatlarini to‘la qamrab ololmaydi, balki mazkur fazilatlar oldida daryodan ayrim tomchilar, xolos. Yo‘qsa, uning fazilatu xususiyatlarini sanab adog‘iga yetkazish mushkuldir. Alloh taolodan duo qilib so‘raymizki, bu muborak oyni, rahmat va mag‘firat oyini, do‘zaxdan najot beriladigan, duolar ijobat qilinadigan ramazon oyini barchamizga xayrli va barakotli qilsin!

Rashidbek  ERNAZAROV,

Xorazm viloyati Bog‘ot tumani  bosh imom-xatibi