Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Avgust, 2026   |   3 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:05
Quyosh
05:33
Peshin
12:27
Asr
17:19
Shom
19:25
Xufton
20:49
Bismillah
16 Avgust, 2026, 3 Rabi`ul avval, 1448

Silai rahm yaxshiliklar kaliti

20.05.2018   51155   16 min.
Silai rahm yaxshiliklar kaliti

Har yili Ramazon oyi boshimizga soyabon bo‘lib kelganida ul muborak oyning fazilatidan bahramand bo‘lib qolish uchun intilamiz, tutayogan ro‘zamiz qabul bo‘lishi uchun bir-birimizga yaxshiliklar ilinamiz. 

Dinimiz yaxshilikni avval o‘z yaqinlaringdan boshlashga amr etadi. Yaqinlarga qilinadigan yaxshilikning eng afzali esa silai rahmdir.

 

 «Sila» so‘zi arab tilida «qo‘shish», «bog‘lash», «jamlash» va «payvandlash» ma’nolarini anglatadi. Shuningdek, moddiy mukofot va mol berishga ham ishlatiladi. Ulamolar istilohida esa, asosan, silai rahm, ya’ni qarindoshlarga va yaqin kishilarga yaxshilik qilishga «sila» deyiladi. «Sila silai rahmdir. U nasabdosh qarindoshlarga yaxshilik qilish, ularga mehr-murvvat ko‘rsatib, hollaridan xabar olishdan iboratdir.

 

Payg‘ambarimizga (sollallohu alayhi va sallam) sahobalar qarindoshlaridan shikoyat qilishganida, u zot: “Ular yomonlik qilishsa ham, sizlar yaxshilik qila- veringlar”, deb buyurganlar.

 

Alloh taolo bunday marhamat qiladi:

 

“Ey odamlar! Sizlarni bir jon (Odam)dan yaratgan va undan jufti (Havvo)ni yaratgan hamda ikkisidan ko‘p erkak va ayollarni tarqatgan Rabbilaringdan qo‘rqinglar! Shuningdek, o‘rtalaringdagi o‘zaro mu- omalada nomi keltiriluvchi Allohdan va qarindoshlar (aloqasini uzish)dan qo‘rqinglar! Albatta, Alloh sizlarni kuzatib turuvchidir” (Niso, 1).

 

Payg‘ambarimiz (alayhissalom) “Qarindoshlaridan aloqani uzgan odam jannatga kirmaydi. Silai rahm doimiy bordi-keldi emas, balki uzoqlashib ketgan qarindoshning holidan xabar olishdir ” (Buxoriy va Muslim rivoyati), dyeb marhamat qilganlar.  Qarindoshlik haqlari faqat bordi-keldilarning takrorlanishi bilan chegaralanib qolmay, ochin-to‘qin kunlarida dalda va xursandchiligiga sherik bo‘lishni ham taqozo etadi. Inson tabiatan yaqinlariga, og‘a-inilariga suyanishni xohlaydi va topganlarini ular bilan baham ko‘rishga urinadi. Yaqinlarning o‘zaro bordi-keldini uzib qo‘yishi jamiyatda mehrsizlik, bag‘ritoshlik kabi illatlarni paydo qiladi. Demak, qarindoshlik aloqalarining mustahkamligi jamiyat taraqqiyotida ham muhim omildir.

 

Abdurrohman ibn Avf roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda: «Alloh taolo: «Men Allohman! Men Rahmonman! Rahm Mening ismimdan olingandir! Kim uning silasini qilsa, Men ham uning silasini qilaman. Kim uning silasini uzsa, men ham uning silasini uzaman», deydi», — dedilar.

 

Hadislarda aka ota o‘rnida, opa ona o‘rnida ekani aytilgan. Demak, akani ota kabi hurmatlash, opani ona kabi e’zozlash lozim. O‘z navbatida, bu qoidadan aka va opaning uka-singillariga ota va ona kabi g‘amxo‘rlik qilishlari kerakligi ham anglashiladi.

 

Alloh taolo barchalarimizni bir- birlarimizga mehr-muhabbatli qilsin, farovon hayot kechirishimizni nasib etsin!

 

Ayniqsa, muborak Ramazon kunlarida yaqinlarimizni yo‘qlaylik. Bu esa yuqorida aytilganidek ro‘zalarimizning mukammal qabul bo‘lishiga dalolatdir.

 

 

 

Ramazon-2018
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   12491   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

Bismillahir Rohmanir Rohiym

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV

MAQOLA