Har yili Ramazon oyi boshimizga soyabon bo‘lib kelganida ul muborak oyning fazilatidan bahramand bo‘lib qolish uchun intilamiz, tutayogan ro‘zamiz qabul bo‘lishi uchun bir-birimizga yaxshiliklar ilinamiz.
Dinimiz yaxshilikni avval o‘z yaqinlaringdan boshlashga amr etadi. Yaqinlarga qilinadigan yaxshilikning eng afzali esa silai rahmdir.
«Sila» so‘zi arab tilida «qo‘shish», «bog‘lash», «jamlash» va «payvandlash» ma’nolarini anglatadi. Shuningdek, moddiy mukofot va mol berishga ham ishlatiladi. Ulamolar istilohida esa, asosan, silai rahm, ya’ni qarindoshlarga va yaqin kishilarga yaxshilik qilishga «sila» deyiladi. «Sila silai rahmdir. U nasabdosh qarindoshlarga yaxshilik qilish, ularga mehr-murvvat ko‘rsatib, hollaridan xabar olishdan iboratdir.
Payg‘ambarimizga (sollallohu alayhi va sallam) sahobalar qarindoshlaridan shikoyat qilishganida, u zot: “Ular yomonlik qilishsa ham, sizlar yaxshilik qila- veringlar”, deb buyurganlar.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi:
“Ey odamlar! Sizlarni bir jon (Odam)dan yaratgan va undan jufti (Havvo)ni yaratgan hamda ikkisidan ko‘p erkak va ayollarni tarqatgan Rabbilaringdan qo‘rqinglar! Shuningdek, o‘rtalaringdagi o‘zaro mu- omalada nomi keltiriluvchi Allohdan va qarindoshlar (aloqasini uzish)dan qo‘rqinglar! Albatta, Alloh sizlarni kuzatib turuvchidir” (Niso, 1).
Payg‘ambarimiz (alayhissalom) “Qarindoshlaridan aloqani uzgan odam jannatga kirmaydi. Silai rahm doimiy bordi-keldi emas, balki uzoqlashib ketgan qarindoshning holidan xabar olishdir ” (Buxoriy va Muslim rivoyati), dyeb marhamat qilganlar. Qarindoshlik haqlari faqat bordi-keldilarning takrorlanishi bilan chegaralanib qolmay, ochin-to‘qin kunlarida dalda va xursandchiligiga sherik bo‘lishni ham taqozo etadi. Inson tabiatan yaqinlariga, og‘a-inilariga suyanishni xohlaydi va topganlarini ular bilan baham ko‘rishga urinadi. Yaqinlarning o‘zaro bordi-keldini uzib qo‘yishi jamiyatda mehrsizlik, bag‘ritoshlik kabi illatlarni paydo qiladi. Demak, qarindoshlik aloqalarining mustahkamligi jamiyat taraqqiyotida ham muhim omildir.
Abdurrohman ibn Avf roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda: «Alloh taolo: «Men Allohman! Men Rahmonman! Rahm Mening ismimdan olingandir! Kim uning silasini qilsa, Men ham uning silasini qilaman. Kim uning silasini uzsa, men ham uning silasini uzaman», deydi», — dedilar.
Hadislarda aka ota o‘rnida, opa ona o‘rnida ekani aytilgan. Demak, akani ota kabi hurmatlash, opani ona kabi e’zozlash lozim. O‘z navbatida, bu qoidadan aka va opaning uka-singillariga ota va ona kabi g‘amxo‘rlik qilishlari kerakligi ham anglashiladi.
Alloh taolo barchalarimizni bir- birlarimizga mehr-muhabbatli qilsin, farovon hayot kechirishimizni nasib etsin!
Ayniqsa, muborak Ramazon kunlarida yaqinlarimizni yo‘qlaylik. Bu esa yuqorida aytilganidek ro‘zalarimizning mukammal qabul bo‘lishiga dalolatdir.
Turk tili instituti Ilmiy kengashi a’zosi, filolog olim, professor Zeki Kaymaz O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi arafasida “Dunyo” AA orqali yurtdoshlarimizga o‘zining samimiy tabrigi va ezgu tilaklarini yo‘lladi.
– Avvalo, O‘zbekiston xalqini istiqlolning 35 yilligi munosabati bilan chin ko‘ngildan tabriklayman. O‘ttiz besh yil oz vaqt emas. Men yuz yildan oshgan mustaqil Turkiya fuqarosi sifatida Sizlarga ham yana ko‘p asrlar mustaqillik shodiyonasini nishonlashingizni tilayman.
Tarixga nazar tashlasak, Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston bilan yaqin munosabatda bo‘lib kelganmiz. Ayniqsa, Turkiyadagi milliy ozodlik kurashi davrida bizga bu diyordan jo‘natilgan ko‘makni doimo katta minnatdorlik bilan yodga olamiz.
Qardosh o‘zbek xalqi biz uchun doimo yaqin birodar, qalin do‘st bo‘lib kelgan. O‘zbekistonning bugungi taraqqiyoti bizni juda mamnun qiladi. Ushbu zaminga har borganimda go‘zal va obod mamlakatni ko‘ramaz. Yurtingizda madaniyat va ma’rifat o‘choqlari bisyor. Albatta, bu tamaddun va sivilizatsiyaning ildizlari uzoq o‘tmishga borib taqaladi.
Markaziy Osiyodagi ilk o‘rta asrlardagi Birinchi renessans hamda Amir Temur asos solgan Ikkinchi renessans davrlarida bu zaminda buyuk sivilizatsiya shakllandi. Toshkentda bunyod etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi, Imom Moturidiy ziyoratgohi kabi madaniy-ma’naviy maskanlar islom olamida muhim ahamiyatga ega.
Geostrategik mavqei nuqtayi nazaridan, men kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyo, xususan, Markaziy Osiyo davlatlari orasida yorqin yulduz sifatida ko‘raman.
Buning sabablari bor, albatta. Avvalo, mamlakatdagi kuchli iqtisodiyot. Qolaversa, chuqur ildizlarga ega bo‘lgan boy madaniyat va tarix. Turkiya bilan O‘zbekiston o‘rtasidagi mustahkam do‘stlik va yaqin hamkorlik aloqalari ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Tilagim – do‘stlik rishtalarimiz yanada mustahkamlansin, davlatlarimiz o‘rtasidagi hamkorlik aloqalari yuqori darajaga ko‘tarilsin.
Yana bir bor mustaqillik bayrami bilan chin qalbimdan tabriklayman va o‘zbek xalqiga samimiy salomlarimni yo‘llayman.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati