Sayt test holatida ishlamoqda!
31 Avgust, 2026   |   18 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:25
Quyosh
05:48
Peshin
12:23
Asr
17:03
Shom
19:02
Xufton
20:21
Bismillah
31 Avgust, 2026, 18 Rabi`ul avval, 1448

Ramazon – birdamlik oyi, taroveh – tarovatli namoz

19.05.2018   50269   4 min.
Ramazon – birdamlik oyi, taroveh – tarovatli namoz

Kunii kecha muborak ramazon oyi kirdi. Mahalla-ko‘y to‘planishib masjidimizga taroveh namozini o‘qigani bordik. Namozga yig‘ilgan odam o‘tgan yilgidan uch-to‘rt barobar ko‘p. Burungi yillari namozxonlar tarovehning yarimlariga kelganda tahoratga, boshqa narsalarga qo‘zg‘alib qolar edi. Bu yil hamma oxirigacha o‘qidi. Alloh taoloning marhamati ila bugun uchinchi tarovehni o‘qiymiz.

O‘rtaroq safda turib namoz o‘qir ekanman, odamlarimiz namozga xiyla mahkam bo‘lib qolibdi, deb suyunib qo‘ydim. Zero, tarovehni o‘qigan odam ham namoz o‘qiganining, ham Qur’oni karimni xatm qilganning savobini oladi-da.

Hamma narsa o‘zining o‘rnida qiymatli bo‘ladi deganlaridek, ramazon oyida tutilgan ro‘zaning, ana shu kechalarda o‘qilgan yigirma rakat namozning,  qilingani tilovati Qur’onning savobini boshqa hech vaqtda topish mumkin emas. Boshqa vaqtda 24 soatlab ro‘za tutsangiz ham, ming rakatlab namoz o‘qisangiz ham, bir kechada bir martadan xatm qilsangiz ham bugunning savobiga aslo erisha olmaysiz.

Nega? Chunki Alloh taolo Qur’oni karimni aynan ramazon oyida dunyo osmoniga tushirdi va Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamga nozil eta boshladi. Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Qur’on dunyo osmoniga Qadr kechasida bir yo‘la nozil qilindi. So‘ngra, undan keyin yigirma yil mobaynida bo‘lib-bo‘lib nozil qilindi» (Imom Bayhaqiy rivoyati)

Ramazon oyida to‘liq bir oy ro‘za tutishni Alloh taoloning O‘zi amr qilib:  “Ey, imon keltirganlar! Sizlardan oldingi (ummat)larga farz qilingani kabi sizlarga ham ro‘za tutish farz qilindi, shoyad (u sababli) taqvoli bo‘lsangiz” (Baqara surasining 183-oyati), dedi va uning mukofotini O‘zi berishini va’da qildi.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan  rivoyat qilingan hadisi qudsiyda Alloh taolo bunday degan:

Odam bolasining har bir amali uning uchundir. Faqat ro‘za men uchundir. Unga o‘zim mukofot beraman!” (Imom Ahmad, Imom Muslim va Imom Nasoiy rivoyati)

Rasuli akram sollallohu alayhi vasallam biz ummatlariga taroveh namozini o‘qishni o‘rgatdilar.

Alloh taoloning amri va Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamning sunnatini bajarib erishiladigan savobni biror narsaga tenglashtirib bo‘lar ekanmi?

Ramazon – Qur’on oyi. Muqaddas Kitobimiz ana shu oyda nozil bo‘ldi. Bu oyda o‘qilgan har bir harf uchun masjidda hozir bo‘lgan insonlarning barcha-barchasi mislsiz ajru savoblar oladi.

Ramazon oyi – odamlar uchun hidoyat (manbai) va to‘g‘ri yo‘l hamda ajrim etuvchi hujjatlardan iborat Qur’on nozil qilingan oydir. Bas, sizlardan kim bu oyda (o‘z yashash joyida) hozir bo‘lsa, ro‘zasini tutsin(Baqara surasining 185-oyati).

Ramazon – sabr-bardosh oyi. Alloh taolo shu oyda nafsimizni och va suvsiz qo‘yib qalbimizdagi imonimizni sinaydi. Shuning uchun ro‘zadorman degan odamning qanchalik ro‘zador ekanini Uning O‘zi biladi.

Ramazon – baraka oyi. Chunki Alloh taoloning O‘zi uni barakali qilib qo‘ygan.

Ramazon – saxovat oyi. Chunki har safar ramazon kirganida Payg‘ambar alayhissalom yanada saxiy bo‘lib ketganlar. Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam odamlarning eng saxiysi edilar. U zotning eng saxiyliklari Ramazonda – Jabroil u zot bilan uchrashganda bo‘lar edi. Jabroil Ramazonning har tunida u zot bilan uchrashib, Qur’onni dars qilishardi. Haqiqatda, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yaxshilikda erkin shamoldan ham saxiy bo‘lib ketar edilar» (Imom Buxoriy rivoyati).

Ramazon – birdamlik, hamjihatlik, diydor oyi. Bir yil davomida bir-birini ko‘rmagan ko‘ngli yaqin, ammo yashash joyi uzoq, qiladigan kasbi-kori boshqa-boshqa bo‘lgan insonlar taroveh namozlariga kelganda yana diydorlashadi. Begona insonlar ham taroveh namoziga qatnaganda tanishib, do‘stlashib ketadi. 

Tarovehni o‘qiyotganda sarrin havoda tanimizni mayingina shabada silab turganini his qilyapmiz. Havo ham nihoyatda musaffo. Buni Rabbimizning boshimiz uzra yog‘ilgan marhamatidan  nishona bo‘lsin deya umidvor bo‘laylik va ko‘plab ezguliklar so‘rab duoga qo‘l ochaylik, azizlar.

 

Damin JUMAQUL,

O‘MI Matbuot xizmati

Ramazon-2018
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

19.08.2026   41695   2 min.
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.

Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.

Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.

1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.

1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.

Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.

2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari