Alloh taolo bizlarni ro‘za tutishga buyurgan: “Ey, imon keltirganlar! Sizlardan oldingi (ummat)larga farz qilingani kabi sizlarga ham ro‘za tutish farz qilindi, shoyad (u sababli) taqvoli bo‘lsangiz” (Baqara, 183).
Boshqa oyatda: “Agar bilsangiz, ro‘za tutishingiz (fidya berib tutmaganingizdan) yaxshiroqdir”, deb marhamat qilgan (Baqara, 184).
Har yili bizlar yilning eng yaxshi oyi ramazonga oshiqamiz, undagi ibodat lazzatini his etib, katta qiziqish bilan qarshi olamiz. Chunki ro‘zaning dunyodagi foydalarini hamda oxiratda uning sababidan olinadigan ne’matlarni anglab yetgan mo‘min, bu oyni intiq kutishi shubhasiz.
Ba’zilar esa, ro‘zada kamroq sigaret chekishlaridan yoki ozroq yeyishlaridan malollanadi. Aslida ular bu ibodatning halovatini sezishmaydi.
Mana shunday holatga tushmaslik uchun ulug‘ ne’mat bo‘lgan ro‘zaning ruhimizga, tanamizga, sog‘ligimizga foydalarini bilishimiz kerak.
Mutaxassislar hujayralarni asrovchi omil, viruslar, bakteriyalarni yo‘q qilishda ro‘zani eng foydali muolaja deb topishdi.
Ayrim davlatlarda faqat ro‘za bilan davolaydigan maxsus muolaja markazlari, ularda zamonaviy tibbiyot davolashi qiyin bo‘lgan, lekin ro‘za tutish bilan qisqa muddatda shifo topayotganlar borligi bu fikrga yaqqol dalildir.
Ro‘za va tan quvvati
Tadqiqotchilar fikricha, ro‘za tutgan insonning quvvat darajasi eng yuqori bo‘lar ekan. Ro‘zador inson jasadida o‘zi sezmagan ko‘p o‘zgarishlar sodir bo‘ladi. Shayton vasvasasi kamaygani bois insonning quvvati oshadi.
Jismda quvvatning o‘ndan bir qismidan ko‘prog‘i ovqatni chaynash, hazm qilish paytiga sarflanadi. Ro‘za holatida bunday quvvat sarfining yo‘qolishi, insonga rohat va hushyorlik bag‘ishlaydi. Tejalgan quvvat jismni zararli moddalardan, keraksiz qoldiqlardan tozalashga sarflanadi.
Zararli moddalar
Shifokorlar inson hayotiga xavfli moddalarni faqat ro‘za tutib, yeyish-ichishni cheklash orqali bartaraf etish mumkinligini aytishadi. Ichimlik suvi va havodan oksidlar, karbon, qo‘rg‘oshin va oltingugurt kabi zaharli moddalarni yutamiz. Bu esa tanaga og‘ir yuk bo‘lib insonni zaif va lanj, fikrini tarqoq qiladi. Natijada surunkali kasalliklar paydo bo‘ladi.
Ruhan tetik bo‘lamiz
Ro‘zaning kuchli ruhiy beqarorlikni masalan, aqliy toliqish kabi iztirobni davolovchi ulkan qudrati bor. Bunda ro‘za bosh miyaga hamda miya hujayralariga dam beradi va ayni shu vaqtda tana hujayralarini zararli moddalardan tozalashga kirishadi.
Ro‘za turdi musibat, qiyinchiliklarga sabr qilishda hamda tushkunliklarga qarshi turishda yordam beradi. Shuningdek, ro‘za uyquni yaxshilab, ruhiy holatni to‘g‘ri yo‘naltiradi. Qondagi zararli moddalar chiqarib tashlangach, bosh miya hujayralari tozalanadi. Natijada miya tafakkur qilishga ko‘proq kuch topadi.
Tadqiqotchilar 85 foiz kasalliklar toza bo‘lmagan yo‘g‘on ichak hamda iflos qondan kelib chiqishini ta’kidlashgan. Ro‘za esa oshqozon, yo‘g‘on ichak, ingichka ichakni zararli moddalardan tozalab, a’zolarga yordam beradi.
FAYZO
tayyorladi.
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati