Sayt test holatida ishlamoqda!
07 May, 2026   |   19 Zulqa`da, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:42
Quyosh
05:13
Peshin
12:25
Asr
17:20
Shom
19:30
Xufton
20:55
Bismillah
07 May, 2026, 19 Zulqa`da, 1447

“Kavsar”dan murod nima?

31.05.2023   3374   3 min.
“Kavsar”dan murod nima?

Mehribon va Rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).

“(Ey Muhammad!) Albatta, Biz Sizga Kavsarni ato etdik. Bas, Rabbingiz uchun (besh vaqt yoki Qurbon hayiti uchun) namoz o'qing va (tuya) so'yib qurbonlik qiling! Albatta, g'animingizning o'zi (barcha yaxshiliklardan) mahrumdir” (Kavsar surasi).

“(Ey Muhammad!) Albatta, Biz Sizga Kavsarni ato etdik”. Ibn Abbos roziyallohu anhumo va boshqa mufassirlardan qilingan rivoyatlarga ko'ra, oyatdagi “Kavsar”dan murod – ko'p yaxshilik, shu jumladan, Qur'oni karim nubuvvat, ilm, hikmatdir. Yoki bu Qur'on fazilati tufayli berilgan ko'p yaxshiliklardir.

Albatta, u Payg'ambarimiz alayhissalom o'z hadislarida ta'kidlaganlaridek, Alloh taoloning Nabiy alayhissalomga maxsus in'om etgan va ajoyib sifatlarga ega bo'lgan jannatdagi daryosi hamdir.

“Bas, Rabbingiz uchun (besh vaqt yoki Qurbon hayiti uchun) namoz o'qing va (tuya) so'yib qurbonlik qiling! Albatta, g'animingizning o'zi (barcha yaxshiliklardan) mahrumdir”.

Imom Zamaxshariy va Imom Nasafiy keltirishicha, “kavsar” arab tilida “ko'plik” so'zining o'zagi bo'lgan “kasra”ning “fav'al” vaznidagi shaklidir. Ko'plikning mubolag'a darajasini ifodalaydi. Ya'ni, Payg'ambarimiz alayhissalomga olamlar Rabbi ko'pligining chegarasi bo'lmagan, ikki dunyoda hech kimga berilmagan darajadagi yaxshiliklar bergan.

U zot uchun ikki yaxshilik jam bo'lgan:

– eng ulug' va mo'l-ko'l ne'matlarga erishish;

– ato qiluvchilarning eng Karamlisi va ne'mat beruvchilarning eng Ulug'idan ushbu yaxshiliklarni qabul qilib olish.

Demak, Nabiy alayhissalom mana shunday ne'matlar bilan u zotni izzat qilgan, sharafli aylab, xaloyiqning minnatidan saqlagan Parvardigoriga ibodat qiladilar va Allohning roziligi uchun qurbonlikni bajo keltiradilar.

Mana shunday vasfga ega Nabiy alayhissalomning zikri minbar va minoralarda, har bir olim va zikr qiluvchining tiliyu dilida dunyo turguncha joriydir. U zotning zikri Allohning zikri bilan birlashadi. Oxiratda esa u zot uchun ta'rifu tavsifga sig'maydigan ne'matlar bor.

Albatta, “ko'p yaxshilik”larning avvalida Qur'oni karim turadi. Chunki ilmu hikmat, nubuvvat va u zotga berilgan boshqa barcha yaxshiliklar Qur'oni karimda mujassam. U, Imom Zamaxshariy ta'riflaganidek, chegarasi bo'lmagan darajadagi yaxshilikning aynan o'zidir. Qolaversa, yaxshiliklarning barchasini jamlagan Qur'on bilan qo'lga kiritiladigan yaxshilik ham abadiy davom etadi, chegaralanib qolmaydi.

Jo'rabek OMON o'g'li
tayyorladi.

"Hidoyat" jurnalining 2023 yil 4-sonidan olindi

Media
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Kim dunyo va oxiratni xohlasa — istig‘for aytsin!

07.05.2026   621   2 min.
Kim dunyo va oxiratni xohlasa — istig‘for aytsin!

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Alloh taolo shunday marhamat qiladi: Allohdan mag‘firat so‘rang! Albatta, Alloh mag‘firat qiluvchi va rahmli Zotdir (Niso surasi, 106-oyat).

Bu xitob Nabiy sollallohu alayhi vasallamga qaratilgan bo‘lsa-da, u zot orqali butun ummatga, ularning har bir a’zosi va holatiga yo‘naltirilgandir.

Tasavvur qiling, Alloh subhanahu va taolo shaxsan sizga xitob qilib: «Allohdan mag‘firat so‘rang!» demoqda. Demak, istig‘forning sha’ni ulug‘dir. Zero, agar gunohlar bo‘lsa, Alloh ularni afv etadi, agar gunoh bo‘lmasa, bu bandalikni izhor qilish va darajalarning ko‘tarilishidir. Istig‘for yomonliklarga kafforat, yoki darajalarga yuksalishdir.

Istig‘forning ham dunyoda, ham oxiratda o‘z asarlari (natijalari) bor. Rivoyat qilinishicha, bir kishi shayxning huzuriga kelib, farzand ko‘rmayotganidan shikoyat qildi. Shayx unga: «Allohga istig‘for ayt», dedi. Boshqa birov kelib, yerlariga yomg‘ir yog‘may, qurg‘oqchilik bo‘layotganidan arz qildi. Unga ham: «Allohga istig‘for ayt», dedi. Uchinchi kishi yana boshqa bir muammo bilan kelganida, unga ham xuddi shu javobni berdi. Shunda odamlar: «Hamma dardning davosi istig‘formi?» deb so‘rashdi. Shayx ularga Alloh taoloning ushbu oyatlarini tilovat qilib berdi:

«Bas, dedimki: «Robbingizdan mag‘firat so‘rang, albatta U o‘ta mag‘firatlidir. U zot ustingizga osmondan baraka (yomg‘irini) yuboradi. Va sizga molu mulk, bola-chaqa bilan madad beradi va sizlarga bog‘u rog‘lar hamda anhorlarni beradi. Sizlarga nima bo‘ldiki, Allohning ulug‘vorligini (qo‘rqinchini) umid qilmaysiz?» (Nuh surasi, 10-13 oyatlar).

Bu istig‘forning dunyoviy, his qilinadigan natijalari borligiga, shuningdek, qalb nuri va sofligiga oid imoniy ta’sirlari hamda oxiratdagi samaralariga — Allohning avfi, yoziladigan hasanotlar va o‘chiriladigan gunohlarga dalildir: «Albatta, yaxshiliklar yomonliklarni ketkazadi» (Hud surasi, 114-oyat). Shu bilan banda Allohning rahmati va mag‘firatining kengligida bo‘ladi.

Shu sababdan ham istig‘for qalb nuri va duolar ijobat bo‘lishining omillaridan biridir. Istig‘for Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning doimiy sunnatlaridan bo‘lgan. Shuning uchun ham ahlullohlar (Allohning do‘stlari) bizni kundalik vazifamizni (virdni) istig‘for bilan boshlashga, har kuni ertalab va kechqurun yuz martadan istig‘for aytishga yo‘naltiradilar.

Hadisi sharifda kelganidek: «Kim istig‘forni lozim tutsa, Alloh unga har qanday g‘amdan kushoyish, har qanday torlikdan chiqish yo‘lini (maxraj) beradi va uni o‘zi o‘ylamagan tomondan rizqlantiradi».

Demak, kim dunyoni xohlasa — istig‘for aytsin, kim oxiratni xohlasa — istig‘for aytsin!

 

Professor, doktor Ali Juma.
Homidjon qori ISHMATBЕKOV tarjimasi

Maqolalar