O‘zbekiston va Fransiya o‘rtasidagi o‘zaro hurmat va ishonchga asoslangan do‘stona aloqalar ko‘p asrlik tarixga ega. Buyuk sarkarda Sohibqiron Amir Temurning Karl VI ga yo‘llagan maktubida: “Biz sizning davlatingiz gullab-yashnashini do‘stona tilab qolamiz”, degan samimiy istaklarni o‘qish mumkin. Yetti asr muqaddam bitilgan ushbu noma ikki mamlakat o‘rtasidagi do‘stlik naqadar mustahkam asosga ega ekanini yaqqol namoyon etadi.
Kuni kecha O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi vakillaridan iborat O‘zbekiston delegatsiyasi Fransiyaga tashrif buyurdi. Safardan ko‘zlangan asosiy maqsad Prezidentimiz tashabbusi bilan yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, islom tamadduniga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk allomalarimiz, aziz avliyolarimizning boy ma’naviy merosini chuqur o‘rganish, tabarruk qadamjolarini obod etish borasidagi ishlarni xalqaro hamjamiyatga yetkazish, manfaatli aloqalarni yo‘lga qo‘yish, o‘zaro tajriba almashishdan iborat.
O‘zA xabariga ko‘ra, Fransiya Islom fondida bo‘lib o‘tgan uchrashuv samiy ruhda kechdi. Unda O‘zbekistonning vijdon erkinligini ta’minlashdagi boy tajribasi, turli dinlarga e’tiqod qiluvchilarga o‘z ibodatlarini ado etishlari uchun yaratilgan sharoitlar haqida batafsil ma’lumot berildi.
– Globallashuv jarayonlari shiddat bilan rivojlanib borayotgan hozirgi sharoitda turli millat va din vakillarining bir-birini tushunishi, qo‘llab-quvvatlashi, jamiyat taraqqiyoti yo‘lida hamkorlik qilishi o‘ta zarur, – deydi Fransiya Islom fondi prezidenti Jan Per Shevenman. – O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan olib borilayotgan ijtimoiy-siyosiy islohotlarni katta qiziqish bilan kuzatib borayapmiz. Shubhasiz, mamlakatingiz Markaziy Osiyo mintaqasida hal qiluvchi kuchga ega. Biz O‘zbekiston bilan madaniy-ma’rifiy sohada hamkorlik qilishdan manfaatdormiz.
Qayd etish kerakki, mazkur fond 66 millionlik Fransiya aholisi ichida 7 milliondan ziyod musulmonlarning o‘ziga xos o‘rni va mavqeini saqlash, ularning jamiyatga har tomonlama intergatsiyalashuvini ta’minlashga qaratilgan keng qamrovli faoliyatni amalga oshiradi. Fond xodimlari O‘zbekistondagi islom tadqiqotlari markazlari bilan hamkorlikda islom dinining tinchlikparvar mohiyatini o‘rganish, birgalikda ilmiy loyihalarni amalga oshirishdan manfaatdor ekanini bildirdi.
E’tiborli jihati, Fransiya Islom fondi 2021 yilda Fransiya madaniyat ishlari vazirligi, Luvr muzeyi bilan hamkorlikda Parij shahrida “Buyuk ipak yo‘li madaniyati” mavzusidagi xalqaro ko‘rgazmani o‘tkazishga hozirlik ko‘rmoqda. Fransiya tomoni ushbu ko‘rgazma doirasida “O‘zbekiston – islom sivilizatsiyasi markazi” nomli mamlakatimizning qadimiy va boy tarixiga oid ekspozitsiyalarni tayyorlashda hamkorlik qilishga umid bildirdi.
O‘zbekiston musulmonlar idorasi matbuot xizmati
Bugun biz axborot asrida yashayapmiz. Tugmani bir bosish bilan dunyoning istalgan nuqtasidagi yangilikdan boxabar bo‘lamiz. Biroq, bu imkoniyat o‘zi bilan birga ma’naviy inqirozni ham olib keldi.
Internetdagi anonimlik va chegarasizlik madaniyatsizlikka yo‘l ochib berdi. Ayniqsa, so‘nggi paytlarda tarmoqlarda olimlarni, ziyolilarni va o‘z sohasining mutaxassislarini haqorat qilish, ularni obro‘sizlantirishga urinish holatlari tez-tez uchramoqda.
Tarixdan ma’lumki, qaysi jamiyatda ilm ahli qadrlansa, o‘sha yurt yuksalgan. Olim – bu yillar davomida misqollab bilim yiqqan, uyqusiz tunlar, mashaqqatli mehnat evaziga shu darajaga chiqqan va jamiyatga naf keltiradigan shaxs bo‘lib yetishgan. Uni haqorat qilish nafaqat bir insonga, balki u ifodalayotgan ilmga, ma’rifatga va tafakkurga qilingan tajovuzdir.
Ziyoli insonlarni qadrlash shunchaki insoniy fazilat emas, balki ilohiy buyruqdir. Qur’oni Karimda olimlarning maqomi haqida shunday marhamat qilinadi:
«...Alloh sizlardan iymon keltirganlarni va ilm berilganlarni darajalarga ko‘tarur...» (Mujodala surasi, 11-oyat).
Alloh taolo darajasini baland qilib qo‘ygan shaxslarni internetda pastga urishga urinish, nafaqat ilmga, balki ilohiy taqsimotga ham hurmatsizlikdir.
Olimlarni obro‘sizlantirishga urinishlarning bir nechta sababi bor:
Ilmiy bahs-munozara sog‘lom jamiyat belgisi. Agar biror olimning fikriga qo‘shilmasangiz, uning fikrlariga ilmiy asoslangan raddiya yozing. Ammo shaxsiyatga o‘tish, oilasini yoki obro‘sini tajovuz va haqorat qilish, bu zaiflik va madaniyatsizlik alomatidir.
Ilm ahlini xor qilgan jamiyatda baraka bo‘lmaydi va u yerda adolat qaror topmaydi.
Shuni yodda tutish kerakki, O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra, internetdagi haqorat va tuhmat uchun ma’muriy hamda jinoiy javobgarlik belgilangan. Ijtimoiy tarmoqda yozilgan har bir so‘z uchun qonun oldida javob berishga to‘g‘ri kelishi ham mumkin.
Internet bizning madaniyatimiz ko‘zgusi. Bu ko‘zguni haqorat va nafrat bilan emas, hurmat va ilm bilan to‘ldiraylik. Zero, olimlarni asrash kelajakni asrash demakdir.
Shermuhammad Boltayev,
Xorazm viloyati Shayx Qosim bobo
masjidi imom-xatibi