Xuzayfa roziyallohu anhu aytadilar: «Bir kuni kechasi Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan namoz o‘qidim. U kishi Baqarani boshladilar va o‘qib tugatdilar. So‘ngra Oli Imronni boshladilar va uni ham o‘qidilar. Keyin Niso surasini oxirigacha o‘qidilar. Ushbu suralarni birin-ketin shoshmay tilovat qildilar. Agar tasbeh zikr qilingan oyatdan o‘tsalar, tasbeh aytar, agar duo oyatidan o‘tsalar, duo qilar, agar panoh so‘rash oyatidan o‘tsalar, (barcha yomonliklardan Allohning) panoh berishini so‘rar edilar» (Imom Muslim rivoyati).
Ibn Abbos roziyallohu anhu aytadilar: «Agar Nabiy sollallohu alayhi vasallam «Sabbihisma robbikal a’la…» (A’lo surasi)ni o‘qisalar, uning ketidan: «Subhana robbiyal a’la», deb aytardilar» (Imom Ahmad va Abu Dovud rivoyati).
Agar Qur’on o‘quvchi mo‘minlarga ilohiy xitob bo‘lgan «Ey iymon keltirganlar…» oyatidan o‘tsa, o‘sha yerda to‘xtab, Allohning amriga quloq tutadi. Ba’zilar ushbu xitobdan so‘ng: «Labbayka Rabbiy va sa’dayka» (Ey Rabbim, men sening toatingdaman va amringga muntazirman) deb aytar, so‘ngra Alloh nimaga buyurib, qanday amallardan qaytarishini tafakkur qilar va qalban tasdiqlab, o‘z hayotlarida bunga og‘ishmay amal qilar edilar. Kishi shunday qilsa, Qur’onni to‘liq tartil qilgan bo‘ladi. Agar o‘qiyotgan oyatlarning ma’nolarini bilmay qolsa, uni biladiganlardan so‘rab oladi. Toki Allohning kalomini to‘g‘ri tushunib, unga chiroyli amal qilsin.
Agar o‘qilayotgan oyatda Alloh taolo o‘tgan qavmlarning qissalaridan xabar berayotgan bo‘lsa, ulardan o‘ziga ibrat olsin. Alloh ularga qanday hukm qilganini bilib, azobga giriftor bo‘lgan kofir – noshukr qavmlarning yo‘lidan saqlansin. Doimo Allohga shukr qilib, Uning toatida bo‘lsin. Agar o‘qilayotgan oyatda va’id (qo‘rqitish-ogohlantirish) kelgan bo‘lsa, qalbiga nazar solsin. Agar nahiy qilinayotgan biror illat topilsa, undan voz kechsin. Agar rajo (umidbaxsh) oyatlarni tilovat qilsa, Allohning rahmatidan noumid bo‘lmasin. Xavf oyatidan o‘tganda Alloh osiy bandalarni azoblashini fikr qilsin, toki uning qalbidagi xavf va rajo bir-biriga mutanosib bo‘lsin. Xuddi mana shu komil iymon belgisidir. Agar pand-nasihatlardan iborat bo‘lgan oyatlarni o‘qisa, ulardan o‘ziga o‘git olib, amal qilishga harakat qilsin. Agar yuqorida zikr qilinganlarni bajarsa, Qur’on odobi va haqlarini ado etgan bo‘ladi.
"Qur’oni karim fazilati va odoblari" kitobidan
Muhammadsharif RUSTAMOV,
Marhamat tumanidagi “Ibrohim Xalilulloh” masjidi imom-xatibi
Alhamdulillah – Qur’oni karimdagi birinchi kalima va Odam alayhissalom aytgan ilk so‘z.
Hazrat Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu – sahobalardan Islomga eng birinchi kirgan hur erkak.
Hazrat Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhu – yosh bolalardan Islomga birinchi kirgan.
Xadicha bint Xuvaylid roziyallohu anho – ayollardan Islomga birinchi kirgan.
Bilol ibn Abu Raboh roziyallohu anhu – qullardan Islomga birinchi kirgan.
Zayd ibn Horisa roziyallohu anhu – ozod qilingan qullardan Islomga birinchi kirgan.
Hazrat Abu Bakr roziyallohu anhu – birinchi bo‘lib Qur’onni jamlagan.
Hazrat Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhu – Payg‘ambar alayhissalomdan keyin birinchi bo‘lib namoz o‘qigan.
Abdulloh ibn Zubayr roziyallohu anhu – hijratdan so‘ng muhojirlardan dunyoga kelgan birinchi farzand.
Abdulloh Ibn Mas’ud roziyallohu anhu – Qur’oni karimni Makkada birinchi bo‘lib oshkora tilovat qilgan.
Abdulloh ibn Salom roziyallohu anhu: “Nabiy alayhissalomning aytgan so‘zlaridan eng birinchi eshitganim: «Ey insonlar! Salomni yoyinglar! Ochlarni to‘ydiringlar! Silai rahm qilinglar! Insonlar uxlayotgan vaqtlarida, tunda turib namoz o‘qinglar! Shunda jannatga salomat holatda kirasizlar», degan so‘zlar bo‘ldi”.
As’ad ibn Zurora roziyallohu anhu – Rasululloh alayhissalom janozasini o‘qigan va Baqi’ qabristoniga dafn etilgan birinchi musulmon.
Bilol roziyallohu anhu – birinchi bo‘lib azon aytgan.
Muoviya ibn Abu Sufyon roziyallohu anhu – birinchi bo‘lib dengiz qo‘shinini tuzgan.
Qatoda ibn No‘mon roziyallohu anhu – Madinaga Qur’oni karimdan to‘liq bir sura (“Maryam” surasi)ni yodlab olib kelgan birinchi kishi.
Ummu Sulaym roziyallohu anho – Islomni qabul qilgan birinchi ansoriy ayol.
Davron NURMUHAMMAD